Η Βουλή ψήφισε τον πρώτο κατ' εξοχήν μνημονιακό προϋπολογισμό, ο οποίος μειώνει κατά πολύ τις κρατικές δαπάνες, όπως συμφωνήθηκε με την Τρόικα. Την ίδια ώρα, όμως, έκανε ακόμα μεγαλύτερες περικοπές από την Κυβέρνηση, με την υπογραφή μάλιστα και του κυβερνώντος ΔΗΣΥ. Πρόσθετες εξοικονομήσεις 24,5 εκατομμυρίων από τις λειτουργικές δαπάνες και άλλων 3,2 εκατομμυρίων για εκπαίδευση προσωπικού, σεμινάρια κλπ αποφασίστηκαν από τα κόμματα. Ίσως έτσι αποδειχθεί ότι «υπάρχει ακόμα λίπος», όπως έλεγε ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Η συμμετοχή του κυβερνώντος ΔΗΣΥ στις περικοπές, καθώς και σε σειρά ελέγχων με «σταύρωμα» κονδυλίων, είναι πρωτόγνωρο και ξάφνιασε παρατηρητές και σχολιαστές…

Όλα αυτά δεν λένε όμως και πολλά στον απλό πολίτη, ο οποίος εξακολουθεί να δυσκολεύεται πολύ να τα βγάλει πέρα. Και αν οι τεράστιες δυσκολίες ισχύουν για όσους έχουν ακόμα τον έλεγχο των οικονομικών και της ζωής τους, χιλιάδες είναι εκείνοι που τον έχουν χάσει και βρίσκονται στα όρια της απόγνωσης. Τι μπορούν λοιπόν να περιμένουν οι πολίτες από τη νέα χρονιά, που εξαγγέλλεται ως «η πιο δύσκολη που γνώρισε ποτέ η Κύπρος»;

Όσοι έχουν βρεθεί εκτός της οικονομίας, στην ανεργία και συχνά με χρέη και υποχρεώσεις, το μόνο που θα μπορούσε να τους συγκινήσει θα ήταν κάποια θέση εργασίας. Κάτι τέτοιο δεν πρόκειται όμως να φέρει ο Αϊ-Βασίλης του 2014. Τέτοια προσδοκία δεν υπάρχει, αφού αντίθετα η ανεργία πρόκειται να συνεχίσει να αυξάνεται... Απέναντι σε αυτήν την «ωρολογιακή βόμβα» δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων που βρίσκονται χωρίς δουλειά και χωρίς πόρους για να ζήσουν, η Κυβέρνηση θα αυξήσει τα διάφορα προγράμματα στήριξης, αλλά χωρίς να μπορεί να δίνει, όπως στο παρελθόν, επιδόματα. Πολιτικό στέλεχος της κυβερνώσας παράταξης μάς έλεγε ότι χρειάζεται «πολλή προσοχή» και ότι πρέπει, με όποιον τρόπο είναι δυνατόν, «να επιδειχθεί ευαισθησία». Αλλά, κατέληγε, τα πράγματα είναι τόσο δύσκολα, που πρέπει να πούμε «και ο Θεός βοηθός…».

Το 2014 έρχεται μάλλον χωρίς Αϊ-Βασίλη για τον κοσμάκη. Στη σακούλα του υπάρχουν περικοπές, εισφορές, φόροι, ασήκωτα επιτόκια κι ένα σωρό δυσκολίες. Παυσίπονο ή μικρό αντίβαρο εξαγγέλλεται το «μπράβο» από τους διεθνείς οργανισμούς και τις αγορές. Οι πολίτες περιμένουν, όμως, να δουν τι θα μπορέσει να κάνει η Κυβέρνηση με το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα για όλους, αλλά και για τον χειρισμό των δανείων.

Πρόσθετη, αλλά περιορισμένη, βοήθεια μπορεί να έρθει, αν όλα πάνε καλά, και από το Ταμείο Αλληλεγγύης της Βουλής. Η τελευταία, όμως, θα κριθεί ξανά, αρχές του νέου έτους, και με το εξαιρετικά συμβολικό ζήτημα των «κρατικών λιμουζίνων». Η ευχή για μια «καλή χρονιά», φέτος αντικαθίσταται με την ευχή για… «υπομονή και αντοχές»!

Ελάχιστο Εισόδημα για όλους και Ταμείο Αλληλεγγύης

Εκείνο που έχει να περιμένει αυτή η μεγάλη κατηγορία ανθρώπων είναι το περίφημο «Ελάχιστο Εξασφαλισμένο Εισόδημα», που εξήγγειλε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. «Θα έρθει, αν έρθει, μετά το μέσο της χρονιάς, τι γίνεται μέχρι τότε είναι το ερώτημα…», διερωτάται ηγετικό στέλεχος της αντιπολίτευσης.

Η Βουλή ψήφισε σε αυτήν την τελευταία ολομέλεια του 2013 και τον νόμο για ένα «Ταμείο Αλληλεγγύης για την Απασχόληση και την Κοινωνική Συνοχή», το οποίο ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Προέδρου του ΔΗΣΥ και του βουλευτή Πρόδρομου Προδρόμου εδώ και μερικές εβδομάδες. Παρά το γεγονός ότι την τελική πρόταση νόμου κατέθεσαν μαζί όλα τα κόμματα της Βουλής και το Ταμείο εγκρίθηκε ομόφωνα, δεν λείπουν τα σχόλια δυσπιστίας ή και αμφισβήτησης. «Το Ταμείο υπάρχει, αλλά πού είναι τα χρήματα;» διερωτώνται πολλοί εκτός, αλλά και εντός της Βουλής.

Οι εισηγητές διαβεβαιώνουν, πάντως, ότι μέσα στον νόμο, εκτός από έσοδα από εξοικονομήσεις σε δημόσιες δαπάνες, προβλέπεται και «έκτακτη Εισφορά Αλληλεγγύης». Με τη δημιουργία του Ταμείου, έστω και χωρίς πόρους ακόμα, η Βουλή είναι πια δεσμευμένη το ταχύτερον να νομοθετήσει για την προικοδότησή του. Σύντομα, λοιπόν, θα κριθούν όλοι. Θα τολμήσουν, όμως, οι εισηγητές μιας τέτοιας πολιτικής αναδιανομής να αγγίξουν υψηλά εισοδήματα, για να μεταφέρουν πόρους και να δώσουν στήριξη σε όσες ομάδες πολιτών υποφέρουν;

Φαίνεται ότι δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά και αυτή είναι μια απόφαση που θα συζητηθεί πολύ μέσα στις πρώτες εβδομάδες του νέου χρόνου. Η αρχική ιδέα, που ξεκίνησε από τον ΔΗΣΥ, προνοεί ότι το ταμείο αυτό δεν θα ασχοληθεί με «φιλανθρωπία», ούτε και θα περιοριστεί σε μικροπράγματα, αλλά θα χρειαστεί να περάσουν από μέσα του αρκετές δεκάδες εκατομμύρια. Ένα ερώτημα που αιωρείται και κανείς δεν μπορούσε να απαντήσει με βεβαιότητα, είναι κατά πόσον αυτά τα περίπου 28 εκατομμύρια, που εξοικονομούνται με την ψήφιση του προϋπολογισμού, θα μπορούσε να πάνε σε αυτό το Ταμείο.

Το σίγουρο, όμως, είναι ότι και αν εξασφαλισθούν πόροι για το Ταμείο, θα προκύψουν διαφωνίες που ήδη διατυπώθηκαν για τη χρήση τους και τις προτεραιότητες. Το ΑΚΕΛ, για παράδειγμα, αντίθετα από τον ΔΗΣΥ, δεν ευνοεί τη χρηματοδότηση ειδικών προγραμμάτων προσωρινής άμβλυνσης της ανεργίας, διότι, όπως λένε, «αυτή είναι ούτως ή άλλως υποχρέωση του κράτους». Φαίνεται να προτιμούν στήριξη σε ομάδες πληθυσμού με τη μορφή «έκτακτων επιδομάτων».

Χωρίς να αποκλείουν κάτι τέτοιο από τον ΔΗΣΥ, το βλέπουν με αρκετή δυσπιστία. Επομένως, αποφασιστικό ρόλο θα παίξουν ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ. Η τελευταία πάντως θα θελήσει, μέσα από τις αποφάσεις που θα πάρουν, να «δικαιώσει» και την πρότασή της για έκτακτη περικοπή από τον 13ο μισθό, που τελικά δεν έγινε πραγματικότητα. Από τον ΔΗΣΥ σημείωναν ότι εκείνη η πρόταση δεν εγκαταλείφθηκε στην ουσία της, αφού «τώρα θα κάνουμε κάτι ανάλογο όχι μόνο στον 13ο μισθό, αλλά σε εισοδήματα όλων των ειδών και για 13 μήνες...».

Τι θα γίνει με τα δάνεια;

Αυτά αφορούν όμως ομάδες ανθρώπων που, όπως χαρακτηριστικά λέγεται, «πέφτουν κάτω από το δίχτυ κοινωνικής προστασίας». Μεγάλη πίεση και αναστάτωση υπάρχει όμως και σε άλλες ομάδες πληθυσμού, που χωρίς να εγείρεται θέμα κοινωνικής προστασίας τους, έχει επίσης ξεχειλήσει η απελπισία και η οργή τους. «Τι θα γίνει τελικά με τα δάνεια»; Ρωτούν με αγωνία χιλιάδες άνθρωποι. Αν το κυπριακό κράτος είναι καταχρεωμένο και γι’ αυτό έχει μπει βαθιά το μαχαίρι σε προϋπολογισμό και σε πολιτικές, ο ιδιωτικός τομέας δεν πάει πίσω.

Όπως είναι γνωστό, στην κορύφωση της κρίσης η Κύπρος είχε ιδιωτικά δάνεια, από νοικοκυριά και επιχειρήσεις, που άγγιζαν σχεδόν το 300% του ΑΕΠ της. Ένα ακόμα αρνητικό ευρωπαϊκό ρεκόρ, που δείχνει το μέγεθος του Γολγοθά των επόμενων λίγων χρόνων. Την προσοχή τραβούν συνήθως τα τεράστια χρέη «επωνύμων» του οικονομικού κόσμου. Αλλά στην πράξη, ακόμα και τα «μικρά» και συνηθισμένα χρέη του κοσμάκη είναι υπεραρκετά για να μην αφήνουν ανθρώπους να κοινηθούν ήσυχα τις νύχτες.

Ο περίφημος κώδικας με οδηγίες της Κεντρικής Τράπεζας προφανώς δεν εφαρμόζεται από τις τράπεζες, όπως θα ανέμεναν οι απελπισμένοι δανειολήπτες. Είναι πολλοί αυτοί που αντιμετωπίζουν αδιαφορία ή έλλειψη κατανόησης, και βλέπουν «γυρισμένη την πλάτη» όταν απευθύνονται στον τραπεζίτη τους. Οι πληροφορίες που φτάνουν από κεντρικό επίπεδο είναι αρκετά ασαφείς και συχνά σε αντίφαση με αυτό που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στην πράξη. Πολλοί τα έχουν με την Κεντρική Τράπεζα και ας ακούνε διαβεβαιώσεις του Διοικητή, ότι «κανείς δεν θα χάσει το σπίτι του».

Πολιτικό στέλεχος της κυβερνητικής παράταξης μας έλεγε ότι απόλυτη προτεραιότητα είναι «να ενεργοποιηθεί στο έπακρο ο θεσμός του Χρηματο-οικονομικού Διαμεσολαβητή». Φαίνεται ότι ο θεσμός που δημιουργήθηκε δεν έχει ακόμα ούτε επαρκή λειτουργική δομή, αλλά ούτε και νομοθετικό πλαίσιο, για να μπορεί να παρέμβει ουσιαστικά.

Τα κόμματα «ψάχνονται»

ΤΗΝ ίδια ώρα, στον πολιτικό κόσμο συνεχίζονται ανακατατάξεις που συχνά δεν τραβούν όση προσοχή θα κέρδιζαν σε άλλες ομαλές εποχές. Αυτές τις μέρες, χριστουγεννιάτικα, το ΑΚΕΛ κάνει ένα μεγάλο «λίφτινγκ» προσώπων στην ανώτατη ηγεσία του. Η προσπάθεια είναι με την απομάκρυνση κάποιων «παλιών» και την προβολή «νέων» προσώπων, να «εξαγοραστεί» κάτι από τη μεγάλη φθορά. Η φθορά αυτή, αντί να μειώνεται, μέχρι τώρα αυξάνεται και ξαπλώνεται, αφού το κόμμα αποφάσισε και παρέχει μέχρι και τώρα πλήρη κάλυψη στη διακυβέρνηση Χριστόφια.

Ο νέος Πρόεδρος του ΔΗΚΟ θα εγκαταστήσει σταδικά τη δική του ηγετική ομάδα και δίνει ένα προσωπικό στίγμα στις τοποθετήσεις του κόμματος. Αρχή έγινε, με αρκετά «έντονο» τρόπο, στην πρόσφατη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου. Οι κασσάνδρες, που έλεγαν ότι ο Νικόλας Παπαδόπουλος με την εκλογή του «θα πάρει το ΔΗΚΟ και θα φύγει», δεν επιβεβαιώνονται. Εκείνο που συμβαίνει όμως από τώρα είναι ότι ο Νικόλας θα είναι εξαιρετικά δύσκολος και απαιτητικός «παρτενέρ» για τον Νίκο Αναστασιάδη.

Πιο δίπλα και μάλλον αθόρυβα παίζεται ένα άλλο μεγάλο παιχνίδι. Πρόκειται για την οριοθέτηση του ρόλου και της θέσης του ΔΗΣΥ ως βασικού κόμματος συγκυβέρνησης. Ήδη, πολύ πρόσφατα, ακούστηκαν οι μεγάλοι τριγμοί, με αποκορύφωμα το μεγάλο παρασκήνιο για τις αμυντικές δαπάνες. Με ενδιαφέρον πολλοί περιμένουν, πάντως, αυτές τις μέρες τις επιλογές για την «παράλληλη δομή διακυβέρνησης», δηλαδή τα συμβούλια ημικρατικών.