Τον τελευταίο καιρό, με την οικονομία να καταρρέει, ήταν λογικό όλοι να ψάχνουν εξηγήσεις. Πολιτικά συγκρούονται δύο αντιλήψεις. Από τη μια, το ΑΚΕΛ εδώ και μερικά χρόνια λέει ότι «φταίνε οι τράπεζες». Κατηγορούν μάλιστα τον ΔΗΣΥ ότι «έβαζε πλάτη στις τράπεζες και στήριζε τον Αθάνασιο Ορφανίδη». Από την άλλη, σχεδόν όλοι οι υπόλοιποι αναγνωρίζουν ότι ευθύνη έχουν βέβαια «ορισμένοι τραπεζίτες», αλλά ταυτόχρονα και η πολιτική διαχείριση και ειδικότερα η «καταστροφική διακυβέρνηση Χριστόφια» για τα δημόσια οικονομικά. Με τον ΔΗΣΥ να επιμένει ιδιαίτερα στις πολιτικές ευθύνες του ΑΚΕΛ, τόσο για την τραγική εξέλιξη των οικονομικών του κράτους όσο και για πολιτικές αποφάσεις που μεγάλωσαν το πρόβλημα του τραπεζικού τομέα…

Φταίνε οι τράπεζες, φταίνε οι πολιτικές!

Από την πλευρά του ΑΚΕΛ αποκρούουν την κριτική ότι η πολιτική διαχείριση της κυβέρνησής τους έφερε τη χώρα εκτός αγορών, επιμένοντας ότι οι οίκοι αξιολόγησης που βύθισαν την Κύπρο στην «κατηγορία σκουπίδια», είπαν καθαρά ότι αυτό οφειλόταν στις τράπεζες. «Ακόμη και το Μνημόνιο», προσθέτουν, «ήρθε εξαιτίας των τραπεζών». «Αναγκάστηκε», υποστηρίζουν, «η κυβέρνηση Χριστόφια να καταφύγει στην Τρόικα» γιατί «καταποντίστηκε το τραπεζικό σύστημα». Αυτή η εξήγηση είναι ο αντίλογος· παραλείπει τα ρωσικά δάνεια αρκετών δις τα οποία σίγουρα δεν κατέληξαν στις τράπεζες...

Από την πλευρά του Συναγερμού υπογραμμίζουν σήμερα πως «ό,τι και αν έγινε με τις τράπεζες, αυτές χρησιμοποίησαν τα λεφτά των καταθετών τους και όχι δημόσιο χρήμα». Ειδικότερα μιλούν και με αριθμούς: «9,5 δις χρειάστηκαν για την ανακεφαλαιοποίηση με το κούρεμα, ενώ το κυπριακό κράτος πήρε από την Τρόικα δάνειο 10 δις». Ο ισχυρισμός είναι ότι τους πολίτες βαραίνουν τα 10 δις, διότι περικοπές και φορολογίες χρειάζονται για τα δανεικά του κράτους και όχι για τις τράπεζες.

Κοινή παραδοχή είναι, όμως, ότι τα όσα έγιναν στον τραπεζικό τομέα έχουν επιβαρύνει πολύ την οικονομία που ήδη βρισκόταν σε βαθιά κρίση. Μπορεί τη μεγάλη ζημιά να την έπαθαν οι μέτοχοι και οι καταθέτες των δύο τραπεζών, αλλά τελικά τεράστιες αρνητικές συνέπειες προκύπτουν για ολόκληρη την οικονομία. Η τελευταία έχει βρεθεί αιχμάλωτη ενός τραπεζικού συστήματος που εδώ και 7-8 μήνες δεν μπορεί να λειτουργήσει...

Τραπεζίτες, golden boys ή μήπως με τη γλώσσα των αριθμών;

Τι έγινε όμως στο τραπεζικό σύστημα; Συνήθως υπάρχει οργή για τα «κακά δάνεια» και για τις ριψοκίνδυνες αποφάσεις και κινήσεις, αλλά και για τις υπέρογκες αμοιβές των «golden boys». Υπάρχει η εντύπωση ότι κάποιοι «έφαγαν τα λεφτά».

Αρκεί όμως αυτή η ερμηνεία; Οικονομολόγοι και γνώστες του τραπεζικού συστήματος επιμένουν ότι «όση ζημιά και αν έφεραν κακές επιλογές ή ακόμα και καταχρήσεις μέσα στο τραπεζικό σύστημα, καθόλου δεν αρκούν για να εξηγήσουν την τεράστια τρύπα κεφαλαίων». Στο τέλος Οκτωβρίου 2011, με την απόφαση του Γιούρογκρουπ, την οποία υπέγραψε και ο Δημήτρης Χριστόφιας, χάθηκαν μέσα σε μια μέρα 4,5 δις για τις δύο μεγάλες τράπεζες. Ενώ, περισσότερα από τρία δις χάθηκαν εξαιτίας της πολύ κακής συμφωνίας για την παραχώρηση των εργασιών των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα σε ελληνική τράπεζα. Αυτοί οι δύο αριθμοί, αναφέρει γνωστός οικονομολόγος, εξηγούν σχεδόν ολόκληρο το ποσό που πήγε στην ανακεφαλαιοποίηση. Επομένως, συμπεραίνουν κάποιοι, ακόμα και για την «πτώση των τραπεζών» φταίνε περισσότερο πολιτικές αποφάσεις παρά η κακοδιαχείριση που πράγματι υπήρχε.

Ιστορικά, όλα ξεκίνησαν με την απόφαση του Γιούρογκρουπ που διέγραψε μεγάλο μέρος του ελληνικού δημόσιου χρέους. Επειδή την απόφαση εκείνη υπέγραψε και ο τότε πρόεδρος της Κύπρου, χωρίς να επισημάνει ότι κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε τεράστιο πρόβλημα και χωρίς να ζητήσει κάποιου είδους στήριξη και επειδή ο πρόεδρος αυτός ήταν ο Δημήτρης Χριστόφιας, από την πλευρά του ΑΚΕΛ επιμένουν ότι «το φταίξιμο ήταν στους τραπεζίτες», επειδή δάνεισαν αθρόα το ελληνικό κράτος.

Από τότε, όμως, στο τέλος του 2011, ο επικεφαλής της Τράπεζας Κύπρου είχε απαντήσει ότι ανάληψη κρατικού χρέους, μέλος μάλιστα της Ευρωζώνης (Ελλάδα), όχι μόνο δεν συνιστούσε κίνδυνο, αλλά εθεωρείτο «καλή τοποθέτηση». Στην ίδια γραμμή και ο τότε διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Αθανάσιος Ορφανίδης, επισήμανε ότι όχι μόνο δεν μπορούσε να αποτρέψει τις τράπεζες από του να δανείζουν το ελληνικό κράτος, αλλά αντίθετα η αγορά κρατικών ομολόγων στο εσωτερικό της Ευρωζώνης ήταν κάτι που ευνοούσαν όλες οι ευρωπαϊκές Αρχές.

Η περίπτωση του «αναπνευστήρα»

Από ένα σημείο και μετά στη συζήτηση μπαίνει όμως ο διάδοχός του, Πανίκος Δημητριάδης, και η όλη διαχείριση της τραπεζικής κρίσης. Η μεγαλύτερη ευθύνη την οποία καταλογίζουν στον νέο κεντρικό τραπεζίτη που διορίστηκε από τον Δημήτρη Χριστόφια όσοι ζητούν εδώ και καιρό την παραίτησή του, δεν είναι η “ασυνεννοησία” με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και την κυβέρνηση. Περισσότερο του καταλογίζουν τεράστιες ευθύνες για τον χειρισμό της τραπεζικής κρίσης. Είναι ο ίδιος που έδωσε και το μεγαλύτερο επιχείρημα όταν βρέθηκε κάτω από πίεση και αποκάλυψε ότι «κρατήσαμε στον αναπνευστήρα τη μια τράπεζα μέχρι να γίνουν εκλογές και να έρθει άλλη κυβέρνηση».

Τόσο ο Πανίκος Δημητριάδης όσο και προηγουμένως ο Αθανάσιος Ορφανίδης εκτιμούσαν ότι το πρόβλημα των κυπριακών τραπεζών δεν ήταν τόσο μεγάλο που να δικαιολογούσε «κούρεμα 9,5 δις». Ο Αθανάσιος Ορφανίδης τόνισε αρκετές φορές ότι, μέχρις ενός σημείου, «πρόβλημα είχε μόνο η μια τράπεζα (Λαϊκή), ενώ η άλλη φαινόταν ότι μπορούσε και να ανακεφαλαιοποιηθεί μόνη της». Ανάλογο νόημα δίνει και η ομολογία του διαδόχου του, που έκανε λόγο για μια τράπεζα που «κρατήθηκε στον αναπνευστήρα». Πώς φτάσαμε, λοιπόν, σε τόσο μεγάλο «τραπεζικό βαρίδι» για την οικονομία; Η απάντηση είναι: PIMCO.

Τα… μαγικά της PIMCO, ο ELA και η Alvarez

ΠΡΑΓΜΑΤΙ, η άσκηση επί χάρτου που έγινε από την PIMCO αύξησε κατά πολύ τις θεωρητικές ανάγκες κεφαλαίων. Το ότι σήμερα επιβεβαιώνονται και με το παραπάνω οι απαισιόδοξες εκτιμήσεις της για «τρύπες» που δημιουργούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια δεν σημαίνει και πολλά πράγματα, παρατηρεί εμπειρογνώμονας στα χρηματο-οικονομικά. Διότι ήταν σαν «αυτοεπιβεβαιούμενη προφητεία». Από την ώρα που δημοσιεύτηκαν οι εκτιμήσεις της PIMCO, οι οποίες μάλιστα είχαν από πριν και τη σφραγίδα της Τρόικας, το σύστημα γκρεμίστηκε και επικράτησε πανικός.

«Αυτός ήταν ο σκοπός τους», παρατηρεί στέλεχος της Πινδάρου. «Να δώσει η PIMCO αριθμούς που να δικαιολογούν το σενάριο ΑΚΕΛ. Διογκώθηκε στα χαρτιά το τραπεζικό πρόβλημα. Αυτό εξυπηρετούσε το σενάριο ΑΚΕΛ-Χριστόφια, αλλά και τις αποφάσεις του Γιούρογκρουπ και την υστερία που είχε πιάσει τους Γερμανούς…». «Κανονικά», προσθέτει, «αν ο κεντρικός τραπεζίτης έκανε στοιχειωδώς σωστά και υπεύθυνα τη δουλειά του, θα έπρεπε, αγνοώντας την προεκλογική περίοδο, να είχε αναλάβει μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2012 να κάνει για τη Λαϊκή Τράπεζα εκείνο που έπρεπε να γίνει. Να την οδηγήσει σε εκκαθάριση…».

Αντ’ αυτού, εξηγούν πολλοί πλέον, προτίμησε να την κρατήσει στον “αναπνευστήρα” παρέχοντας αρκετά δισεκατομμύρια ρευστότητας με τη “μέθοδο ELA”. Για να σπρώξει το πρόβλημα μακριά από εκείνους που τον διόρισαν. Στη νέα κυβέρνηση που θα αναλάμβανε - όπως ο ίδιος ομολόγησε. Για να κρυφτεί αυτό το καταστροφικό παιχνίδι, προσθέτει υψηλό τραπεζικό στέλεχος, έδωσαν τις «κατάλληλες» κατευθύνσεις στην PIMCO και έφεραν μέσα στην Κεντρική Τράπεζα την Alvarez & Marsal.

Οι τελευταίοι έναντι αδρής αμοιβής έκαναν μια «κατευθυνόμενη» έρευνα που περιορίστηκε σε μερικές αποφάσεις της Τράπεζας Κύπρου για να στρέψει εκεί την προσοχή. Δηλαδή μακριά από τη Λαϊκή, την οποία παρουσίασε ο διοικητής της Κεντρικής δύο φορές ως «βιώσιμη». Τη μια φορά που απέσπασε εγγυήσεις 1,8 δις από τη Βουλή και τη δεύτερη που της παραχωρούσε ρευστότητα πολλών δις.

Το συμπέρασμα είναι τραγικό, παρατηρούν εμπειρογνώμονες που εξετάζουν τα γεγονότα με απόσταση από τα πολιτικά δρώμενα. «Πίσω από όλη αυτή την πολιτική φασαρία», σημειώνει στέλεχος με υπηρεσία στο Σίτυ, «κρύβεται το ότι πιθανότατα με άλλους χειρισμούς, αν και η Λαϊκή θα έπρεπε να πάει για εκκαθάριση, η Τράπεζα Κύπρου θα χρειαζόταν μόνο 1-2 δις και το τραπεζικό σύστημα δεν θα είχε καταρρεύσει αιχμαλωτίζοντας ολόκληρη την οικονομία».

Αυτή είναι και η “ιστορική ευθύνη” του ΑΚΕΛ συμπληρώνουν από τη μεριά του ΔΗΣΥ. Ενώ θεωρούν σίγουρο ότι σε κάποια στιγμή, αρκετά σύντομα, θα αποκαλυφθούν και οι τεράστιες ευθύνες του Πανίκου Δημητριάδη που χρησιμοποιήθηκε ως ο… “τραπεζικός βραχίονας” για να συγκαλυφθούν οι ασήκωτες ευθύνες ΑΚΕΛ-Χριστόφια.

«Ίσως να είναι ο πρώτος κεντρικός τραπεζίτης, του οποίου η προσωπική θέση φάνηκε να εξαρτάται από τη… διάλυση του τραπεζικού συστήματος της χώρας του και όχι τη διάσωση», παρατηρεί ο ίδιος βετεράνος σύμβουλος χρηματο-οικονομικής. Ενώ στέλεχος του ΔΗΣΥ καταλήγει ότι «μόλις αποκαλυφθούν τα όσα έκανε με την PIMCO και την Άλβαρεζ, θα φανεί και πόσο βρόμικο ήταν το παιχνίδι». Προσθέτοντας και καταλήγοντας με τον βαρύ χαρακτηρισμό: «είναι πραγματικά στα όρια της οικονομικής προδοσίας του εθνικού συμφέροντος…».