Πηγαίνοντας στην ετήσια συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης άφησε πίσω του μια «βόμβα». Οι σχέσεις Προεδρικού-Κεντρικής Τράπεζας βρίσκονταν εδώ και μήνες πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί. Πολύ πιο ανοιχτή ήταν σχεδόν καθημερινά η σύγκρουση σχεδόν όλων των κομμάτων με τον τραπεζίτη του κράτους. Αλλά και οι σχέσεις του με το Προεδρικό, όσο κι αν αυτό καλυπτόταν… «διπλωματικά», ήταν πολύ προβληματικές. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τελικά φαίνεται να κατέληξε στο «ό,τι δεν λύνεται, κόβεται».

Η δημόσια καταγγελία του τρόπου με τον οποίο ασκεί τα καθήκοντά του ο Πανίκος Δημητριάδης συνέπεσε περίπου με τον διορισμό νέου Γενικού Εισαγγελέα. Ο τελευταίος δεν έδειξε και πολύ έτοιμος να αντιμετωπίσει αυτήν την «καυτή πατάτα». Δικαιολογημένα δήλωσε ότι δεν είναι ενημερωμένος, αλλά και ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που παρουσιάζει δυσκολίες. Στην πραγματικότητα, όμως, το ζήτημα είναι πολύ πιο σύνθετο. Για την ακρίβεια μοιάζει με «νομική σπαζοκεφαλιά». Θα μπορέσει, άραγε, να δοθεί νομική λύση; Όσοι επαΐοντες μίλησαν μέχρι τώρα, βεβαιώνουν ότι πρόκειται για «άγνωστο έδαφος»...

Πάντως είναι γενικά αποδεκτό ότι εδώ και καιρό αντιμετωπίζονται σχεδόν καθημερινά προβλήματα στη σχέση της Κεντρικής Τράπεζας με την υπόλοιπη πολιτεία. Μερικές από τις εστίες έντασης μεταξύ Κεντρικής και Βουλής οδήγησαν σε μια σειρά τροπολογιών στη νομοθεσία. Σε αρκετές περιπτώσεις ο διοικητής δεν δίστασε να αναμείξει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, διεκδικώντας την «προστασία» της. Τις πιο πολλές φορές αποδείχτηκε, όμως, ότι ήταν μάλλον πρόφαση, αφού στο τέλος έγιναν σημαντικές αλλαγές στη νομοθεσία χωρίς να προκληθεί κανενός είδους «κρίση» στις σχέσεις της Κύπρου με τις ευρωπαϊκές Αρχές.

Οι πρόσφατες αποκαλύψεις για τα «στρατηγικά σχέδια» της Κεντρικής απέναντι στα κυπριακά ΜΜΕ, τα οποία θεωρεί «εχθρό», δείχνουν και ένα γενικότερο χάσμα μεταξύ της εποπτικής Αρχής και της κοινωνίας. Το χάσμα φάνηκε πολύ πιο βαθύ την ώρα της γενικής συνέλευσης της Τράπεζας Κύπρου. Η τράπεζα, που βρισκόταν ουσιαστικά κάτω από τη διαχείριση και τον έλεγχο της Κεντρικής για αρκετούς μήνες, έφτασε τελικά σε γενική συνέλευση χωρίς τελικούς λογαριασμούς και χωρίς ισολογισμό. Η γενική συνέλευση έγινε μέσα σε κλίμα έντονης αμφισβήτησης από τους μετόχους. Όλα αυτά, λοιπόν, είχαν εν ολίγοις δηλητηριάσει το κλίμα και πολλοί καταλογίζουν προσωπικές ευθύνες στο διοικητή αλλά και την Κεντρική.

«Δεν πάει άλλο»

ΦΑΙΝΕΤΑΙ ότι δεν υπήρχε άλλο περιθώριο, παρά να δημοσιοποιηθεί από το Προεδρικό και να επισημοποιηθεί αυτό το συγκρουσιακό κλίμα. Η χαρακτηριστική έκφραση του Νίκου Αναστασιάδη, «δεν πάει άλλο», τα λέει όλα... Ανώτερο στέλεχος στην Πινδάρου πρόσθετε και την πολιτική διάσταση. «Ο Χριστόφιας και το ΑΚΕΛ», έλεγε, «έχασαν τις εκλογές και έφυγαν, αλλά συνεχίζουν να κυβερνούν με τον Δημητριάδη».

Από την πλευρά του το ΑΚΕΛ μπορεί να αποφεύγει να υπερασπιστεί ανοιχτά τον διοικητή, αλλά δοκιμάζει να τον «προστατεύσει» κακίζοντας την πρωτοβουλία του Προέδρου της Δημοκρατίας και καταγγέλλοντας «θεσμική κρίση». Ανεξάρτητοι παρατηρητές σχολίαζαν ότι ο Πρόεδρος έχει βέβαια δίκιο, αλλά «δεν έπρεπε να χειριστεί ο ίδιος το θέμα και τόσο άμεσα». Στην πράξη, όμως, φαίνεται ότι δεν είναι τυχαία που ο Πρόεδρος πήρε αυτήν την πρωτοβουλία. Στην πραγματικότητα εννοεί ότι θα βάλει όλο το βάρος του και ενδεχομένως θα ριψοκινδυνέψει κιόλας προκειμένου «να καθαρίσει μια κι έξω…».

Σχολιαστές ανέφεραν ότι το ρίσκο του Προέδρου είναι ότι οδηγεί τα πράγματα σε μια λογική που καταλήγει στο «ή εκείνος ή εγώ». Συνεργάτες του ανέφεραν από καιρό ότι αυτή ήταν και η πραγματική εικόνα. «Έχουμε έναν εκλελεγμένο Πρόεδρο», έλεγαν, «ο οποίος σε πλείστα όσα σημαντικά θέματα μέσα στην τραγική οικονομική κατάσταση, δεν μπορεί να κάνει εκείνα που κρίνει σωστά διότι τον εμποδίζει ένας υπηρεσιακός παράγοντας που είναι ο διοικητής». Στον αντίποδα, με μεγάλο σκεπτικισμό κάποιοι άλλοι επιμένουν ότι ο Νίκος Αναστασιάδης «δεν έπρεπε να πάρει προσωπικά τέτοιο ρίσκο, γιατί στο τέλος της ημέρας θα του μείνουν οι παλληκαρισμοί, όπως έγινε και με τον Ντάουνερ». Όπως διαμορφώνονται όμως οι εξελίξεις έρχεται άλλος ένας αποφασιστικός παράγοντας, που μπορεί να αλλάξει άρδην τα πράγματα. Αυτός είναι μια... απλή έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Το «κερασάκι της τούρτας»

ΠΡΑΓΜΑΤΙ, το «κερασάκι της τούρτας» φαίνεται να είναι η τελευταία έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την Κύπρο. Στην πραγματικότητα το κλιμάκιο του διεθνούς οργανισμού, που συμμετέχει στην Τρόικα, εκθέτει «ωμά» τόσο τις γενικές αδυναμίες του συστήματος της Κεντρικής Τράπεζας στην Κύπρο, όσο και πολύ συγκεκριμένες ευθύνες για το ζήτημα του χειρισμού του περιβόητου ELA. Άμα σκεφτεί κανένας τη μέχρι τώρα τακτική του διοικητή, που ήταν να «οχυρώνεται» πίσω από την αποδοχή του από τους διεθνείς οργανισμούς και φορείς, είναι σαν να τον έχουν στην ουσία «αδειάσει».

Στο εσωτερικό σημείωμα-βόμβα της Κεντρικής σχετικά με τις σχέσεις τους με τη δημοσιότητα, ο πιο στενός του συνεργάτης τον συμβούλευε να αντλεί κύρος από το εξωτερικό και έτσι να «αποστομώνονται» τα τοπικά μέσα ενημέρωσης. Με την έκθεση του ΔΝΤ είναι όμως η πρώτη φορά που όχι μόνο δεν ισχύει κάτι τέτοιο, αλλά δέχεται και ένα πλήγμα που μοιάζει με… χαριστική βολή.

Στέλεχος από την πλευρά του ΔΗΣΥ σχολίαζε με ικανοποίηση τις διαπιστώσεις του ΔΝΤ, συμπεραίνοντας ότι δικαιώνονται όλες οι νομοθετικές πρωτοβουλίες τους στη Βουλή για να φέρουν αλλαγές στη διακυβέρνηση της Κεντρικής, να ενισχύσουν το Συμβούλιο, να βάλουν εσωτερικό έλεγχο κλπ. Ταυτόχρονα, η Πινδάρου επιμένει με τον πιο επίσημο τρόπο και απαιτεί να διερευνηθούν ευθύνες ειδικά για τον ELA, παραπέμποντας και σε παλαιότερες δηλώσεις του ίδιου του Πανίκου Δημητριάδη.

Στον ΔΗΣΥ επιμένουν και για ποινικές ευθύνες

Σχεδόν όλοι είχαν συνηθίσει εδώ και μερικούς μήνες σε αυτήν την ένταση. Ήταν σαν να «έμαθαν να ζουν» με την έλλειψη συνεργασίας με τον διοικητή. Από αυτήν την ώρα, όμως, τα πράγματα αλλάζουν. Πρόκειται για μιαν «ολική σύγκρουση», που πρέπει πια να έχει «καθαρό αποτέλεσμα». Μέχρι πριν από μερικά εικοσιτετράωρα, η πρόβλεψη κάποιων, που ήταν σε θέση να γνωρίζουν «πρόσωπα και πράγματα», ήταν ότι δεν υπήρχε περίπτωση ο Πανίκος Δημητριάδης να διευκολύνει την κατάσταση υποβάλλοντας την παραίτησή του. Την παραίτησή του ζητούσε, για παράδειγμα, το ΔΗΚΟ, έστω κι αν υιοθέτησαν διαφορετικό τόνο Μάριος Καρογιάν και Νικόλας Παπαδόπουλος.

Ο ΔΗΣΥ, όμως, από την πρώτη στιγμή πήγαινε ένα βήμα πιο πέρα. Διευκρινίζοντας ότι «δεν πρόκειται να υποβάλει παραίτηση διότι ανάλογες εκκλήσεις που έγιναν και στο παρελθόν, τις αγνοεί», επέμεναν ότι τίθεται σαφώς ζήτημα διερεύνησης και ποινικών ευθυνών που είναι ανεξάρτητο με το κατά πόσον θα παραμείνει στη θέση του διοικητή. Οι προκαταρκτικές νομικές απόψεις είτε του Γενικού Εισαγγελέα είτε του δικηγορικού συλλόγου είτε και του πρώην Γενικού Αλέκου Μαρκίδη έδειχναν να μην είναι καθόλου εύκολη η διαδικασία παύσης και έτσι υπήρχε η εντύπωση ότι ο ίδιος ο διοικητής σε καμία περίπτωση δεν θα διευκόλυνε τα πράγματα παραιτούμενος.

Το σκηνικό, όμως, αλλάζει πολύ με την έκθεση του ΔΝΤ. Η τελευταία, έστω και αν δεν μπορεί να έχει άμεσες πρακτικές συνέπειες, έχει πολύ μεγάλο συμβολικό βάρος. Είναι μια έξωθεν μαρτυρία ότι «υπάρχει σοβαρό πρόβλημα». Ενώ την ίδια ώρα ορισμένοι θεωρούν ότι μπορεί να έχει και συγκεκριμένη βαρύτητα στην τεκμηρίωση ευθυνών για την «τραγωδία του ELA»...