Ιδιαίτερη εντύπωση και συζητήσεις προκάλεσαν οι διευκρινίσεις που έδωσε ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας για τη συμφωνία που έγινε με την Τράπεζα Πειραιώς για εξαγορά των εργασιών των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα. Η συμφωνία φαίνεται να ήταν εξαιρετικά ετεροβαρής και ασύμφορη για την κυπριακή οικονομία. Γιατί, λοιπόν, έγινε;

 

Αξίζει να πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά και να δοκιμάσουμε να… αναζητήσουμε απαντήσεις για κάποια κεντρικά ερωτήματα της κυπριακής περιπέτειας:

 

Το πρώτο ερώτημα για τη συμφωνία διαχωρισμού των ελλαδικών εργασιών, έχει γνωστή απάντηση. Είναι η Τρόικα που επέβαλε την πώληση των ελλαδικών παραρτημάτων των κυπριακών τραπεζών. Είναι γνωστή η αιτία. Δεν ήθελαν οι εταίροι μας να μεταδοθεί ο ιός της κυπριακής κρίσης στην Ελλάδα και από εκεί στην υπόλοιπη Ευρώπη. Χρηματο-οικονομικοί αναλυτές υπέδειξαν από την πρώτη στιγμή ότι το Γιούρογκρουπ ήθελε να απομονώσει το κυπριακό τραπεζικό πρόβλημα.

 

Το ερώτημα, όμως, που παραμένει και που επιφέρει τεράστιες ευθύνες, είναι ότι καμία Τρόικα δεν μας επέβαλε τους συγκεκριμένους και τόσο ασύμφορους όρους αυτής της συμφωνίας.

 

Την πολύ κακή συμφωνία, απ' ό,τι μέχρι στιγμής γνωρίζουμε, την έκανε η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου. Με μόνο ελαφρυντικό ότι ασκήθηκε ωμός εκβιασμός από ελλαδικής πλευράς.

 

Το δεύτερο ερώτημα είναι γιατί ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, αφού δεν μπόρεσε να «αντισταθεί» στο Γιούρογκρουπ, σύμφωνα με τις προεκλογικές και μετεκλογικές δεσμεύσεις του, δεν «πάτησε πόδι» γι' αυτήν την ασύμφορη τραπεζική συμφωνία; Στην πραγματικότητα, ο Νίκος Αναστασιάδης δοκίμασε να σταματήσει εκείνη τη συμφωνία και σκόπευε, μάλιστα, να χρησιμοποιήσει κάτι τέτοιο και ως μοχλό πίεσης έναντι των εταίρων. Έγκυροι κύκλοι επιμένουν ότι πήγε σε κάποια στιγμή να… μπλοκάρει την πώληση των κυπριακών τραπεζών. Εκεί, όμως, αντιμετώπισε έναν πολύ σκληρό εκβιασμό, που έλεγε ότι μπορούσε μέχρι και να... κρατικοποιηθούν οι τρεις κυπριακές τράπεζες στην Ελλάδα!

 

Ήταν σαφές, λοιπόν, ότι το όλο σχήμα ήταν προμελετημένο. Οι κινήσεις και οι αποφάσεις ήταν ήδη διαμορφωμένες στο μυαλό ενός ιθύνοντος νου, που ήταν το Γιούρογκρουπ. Με άλλα λόγια, η συμφωνία που επιβλήθηκε στην Κύπρο ήταν ένα είδος «πακέτου». Περιελάμβανε τόσο τη συγκεκριμένη μεταχείριση των δυο μεγάλων κυπριακών τραπεζών, όσο και τη συμφωνία για το ελληνικό κομμάτι τους.

 

Το ερώτημα που προκύπτει, όμως, και δεν έχει ακόμα καθόλου απαντηθεί, είναι κατά πόσον αυτή η «συμφωνία-πακέτο» ήταν εντελώς άγνωστη εδώ στη Λευκωσία. Προφανώς και δεν ήταν! Κάποια πράγματα ήταν σε ορισμένους γνωστά αρκετό καιρό πριν από τις εκλογές. Απλώς δεν έσπευσαν να τα επισημάνουν.

 

Στοιχεία απάντησης δίνει τόσο η κατάθεση του Βάσου Σιαρλή στη Διερευνητική Επιτροπή, όσο και η νομοθεσία την οποία είχε φροντίσει από τον Ιανουάριο να ετοιμάσει η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου. Εξάλλου και οι διαπραγματεύσεις που έγιναν με την Τρόικα μεταξύ Ιουλίου και Νοεμβρίου για το «τραπεζικό κομμάτι», σίγουρα είχαν αυτό ακριβώς το περιεχόμενο…

 

Το τρίτο ερώτημα ήταν κατά πόσον ο Νίκος Αναστασιάδης μπορούσε να αποφύγει ή να μη δεχτεί «κούρεμα», όπως εξάλλου είχε ρητά δεσμευτεί πηγαίνοντας στο Γιούρογκρουπ. Η απάντηση είναι σίγουρα αρνητική. Βεβαίως ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Πρόδρομος Προδρόμου δεν παύει να υπογραμμίζει ότι «αυτό που συνέβη στην Κύπρο δεν είναι ακριβώς κούρεμα, αλλά είναι κάτι χειρότερο». Αυτή η άποψη στηρίζεται στο ότι «κανονικό κούρεμα» ήταν η απόφαση της 15ης Μαρτίου, η οποία απορρίφθηκε από τη Βουλή. Ενώ υπογραμμίζει ότι εκείνο που συνέβη τελικά ήταν η χρεοκοπία και το κλείσιμο της Λαϊκής Τράπεζας, με εντελώς ασυνήθιστη «μεταφορά» υποχρεώσεών της στην Τράπεζα Κύπρου, της οποίας οι καταθέτες… κουρεύτηκαν!

 

Η αρχική θέση και απαίτηση της Τρόικας περιλαμβανόταν στο Μνημόνιο που είχε συμφωνήσει η κυβέρνηση Χριστόφια από τον Νοέμβριο. Εκεί ήταν καθαρό, από την πρώτη σελίδα, ότι «οι μη βιώσιμες τράπεζες θα εκκαθαριστούν». Και αυτό αφορούσε σίγουρα τη Λαϊκή Τράπεζα. 

 

Η… παγίδα

 

Η «παγίδα» στην οποία έπεσε η κυπριακή πλευρά ήταν, νομίζοντας ότι μπορούσε να σωθεί ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα, να μην εξετάζει ούτε για μια στιγμή το ενδεχόμενο να κλείσει μια τράπεζα. Εξάλλου, ο ίδιος ο Διοικητής της Κεντρικής είχε διαμορφώσει αυτό το κλίμα προτιμώντας για αρκετούς μήνες να συσσωρεύει υποχρεώσεις ρευστότητας μεταξύ Κεντρικής και Λαϊκής, προκειμένου να οδηγήσει την κατάσταση στις εκλογές.

 

Στις προσπάθειες που κατέβαλε στις Βρυξέλλες ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, η μόνη «παραχώρηση» που έκανε η άλλη πλευρά ήταν να προτείνει σε κάποια στιγμή μεγάλο «κούρεμα» και στις δυο τράπεζες (60% και 40%). Κάτι τέτοιο σήμερα φαίνεται πολύ λιγότερο επώδυνο απ' ό,τι έγινε τελικά. Από την άλλη, βέβαια, κανείς δεν εγγυάται ότι και αυτή η συμφωνία, αν γινόταν τελικά, θα μπορούσε να τηρηθεί στην πράξη.

 

Αλλού είναι το ζήτημα 

 

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ερώτημα είναι η ουσία και η μέθοδος της «κυπριακής τραπεζικής διάσωσης». Όλα δείχνουν ότι από την αρχή υπήρχε απόφαση οι κυπριακές τράπεζας να ανακεφαλαιοποιηθούν «από μέσα». Δηλαδή να βρουν από περιουσιακά στοιχεία τους και καταθέσεις πελατών τους τα αναγκαία κεφάλαια.

 

Το πραγματικά μεγάλο ερώτημα δεν είναι, λοιπόν, ποιοι και πότε έμαθαν για το «κούρεμα» και έσωσαν τις καταθέσεις τους. Σίγουρα υπάρχει και αυτό το ζήτημα, που παίρνει άλλες διαστάσεις, εφόσον υπήρξε και «προνομιακή πληροφόρηση». Το κεντρικό ζήτημα είναι αν κάποιοι, και συγκεκριμένα η Κεντρική Τράπεζα, είχαν αντιληφθεί και γνώριζαν τις προθέσεις τής Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του ΔΝΤ. Αυτό είναι ακριβώς και η πεμπτουσία των όσων καλείται να διαλευκάνει η Ερευνητική Επιτροπή. Διότι η Κεντρική Τράπεζα για τρεις με τέσσερις μήνες διαπραγματεύτηκε με την Τρόικα το χρηματο-οικονομικό μέρος του Μνημονίου. Δεν είναι δυνατό να μην έγιναν διεξοδικές και αναλυτικές συζητήσεις μέχρι να καταλήξουν ότι «μη βιώσιμες τράπεζες θα εκκαθαρίζονται», καθώς και σε όλες εκείνες τις άλλες τεχνικές οδηγίες για αναδιάρθρωση και ανακεφαλαιοποίηση.

 

Δεν είναι δυνατόν, επίσης, η Κεντρική Τράπεζα να διαμόρφωσε από τον Ιανουάριο τη νομοθεσία με την οποία σήμερα επιβάλλονται και εκκαθάριση και μεταφορά της «κακής τράπεζας» και «κουρέματα», χωρίς όμως να γνωρίζει τη σκοπιμότητά του…

 

Τα παρεμφερή ερωτήματα είναι κατά πόσον ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας είχε ενημερώσει γι’ αυτές τις προθέσεις των συνομιλητών του και για τις συμφωνίες που έκανε τόσο με τον τέως όσο και τον νυν Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Διότι ο τέως έχει την πολιτική ευθύνη για τη συμφωνία διάλυσης του τραπεζικού συστήματος και ο νυν έχει την ευθύνη για τις εντελώς άκαρπες διαπραγματεύσεις που έκανε πάνω σε έδαφος προειλημμένων αποφάσεων. 

 

Οικονομικό έγκλημα

 

ΕΡΩΤΗΜΑ για πολλούς ανθρώπους, που έχουν υποστεί τεράστια οικονομική ζημιά, είναι και το «γιατί κάποιοι άλλοι να προλάβουν να πάρουν τα λεφτά τους κι εμείς όχι». Αυτό, όμως, δεν θα έπρεπε να αφορά μόνο τις τελευταίες 15 μέρες. Πολύ περισσότερο αφορά όλην εκείνη την περίοδο που η Λαϊκή Τράπεζα άντλησε από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου ρευστότητα μεγαλύτερη από 10 δις. Αυτό το κολοσσιαίο ποσό χρειάστηκε όχι μόνο για παροχή δανείων (κάτι που ισοδυναμεί με «οικονομικό έγκλημα» για μια τράπεζα υπό πτώχευση), αλλά και για να εξυπηρετούνται πελάτες που απέσυραν τις καταθέσεις τους.

 

Έτσι, σε ό,τι αφορά το τραπεζικό κομμάτι, τους πρώτους που θα έπρεπε να ανακρίνει η Ερευνητική Επιτροπή, πέραν της Εποπτικής Αρχής, είναι και τα διοικητικά και διευθυντικά στελέχη στην τράπεζα, που όχι μόνο «επιμελώς» απέκρυπταν τη δραματική κατάστασή της, αλλά διαφήμιζαν μέχρι την τελευταία ώρα και «σπουδαία δανειακά πακέτα»…