Όταν στο παρελθόν οι πολιτικοί μιλούσαν για τον «Γολγοθά της πατρίδας», εννοούσαν το Κυπριακό. Αυτήν τη χρονιά τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Όλοι νιώθουμε και αναγνωρίζουμε ότι ο… Γολγοθάς μας είναι η κατάσταση της οικονομίας του τόπου. Και δεν είναι απλώς μια «ατάκα» ή κάποιο «έξυπνο» σχήμα λόγου, αλλά πρόκειται για μια οδυνηρή και άνευ προηγουμένου πραγματικότητα… 

Οι προβλέψεις μιλούν για ανεργία, που θα φέρνει ίλιγγο. Η πραγματική οικονομία ξεκίνησε ήδη και γίνεται πολύ πιο μικρή. Αν ξεχάσουμε δε για λίγο τη δημόσια υπηρεσία και τους Ημικρατικούς, στον ιδιωτικό τομέα οι περικοπές είναι ήδη πολύ άγριες και οι απολύσεις διαδέχονται η μια την άλλη. Τα ερωτήματα ζαλίζουν το κεφάλι και των πιο ψύχραιμων πολιτικών.

 

Θα αντέξει η τελευταία μεγάλη τράπεζα που μας έμεινε αλλά και το σύστημα ολόκληρο; Πόσο μπορεί να βοηθήσει ο τουρισμός και η καλοκαιρινή σεζόν την οικονομία και τα έσοδα του κράτους; Μέχρι πού θα φτάσουν οι παράπλευρες απώλειες από τις ζημιές μέσα στο τραπεζικό σύστημα; Θα βοηθήσει καθόλου η πρώτη δόση του δανείου, που θα έρθει μέσα σ’ αυτόν τον μήνα;

 

Τα στοιχήματα

 

Τα ερωτήματα είναι ατέλειωτα και οι απαντήσεις πολύ δύσκολες. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, μόλις δυο μήνες μετά που βρέθηκε μέσα στο Προεδρικό, έχει να αντιμετωπίσει μια κατάσταση που είναι πολλές φορές χειρότερη απ’ ό,τι μπορούσε να φανταστεί. Παρά την κατανόηση για το πρόβλημα που «κληρονόμησε», ήδη τα πυρά αγγίζουν και τον ίδιο. Μέσα στην απελπισία τους, πολλοί πολίτες περνούν κάθε μέρα από την «άλλη μεριά» και αμφισβητούν ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Είναι πια αναμενόμενο ότι στην καθημερινότητα τα πυρά θα στρέφονται όλο και περισσότερο σ’ αυτούς που κυβερνούν και λαμβάνουν τις επώδυνες αποφάσεις.

 

Ο Νίκος Αναστασιάδης έχει δεσμευτεί δημόσια πολλές φορές και για διάφορα πράγματα. Μπορεί να έχει αποτρέψει την άτακτη χρεοκοπία που μέχρι τώρα ήταν μια καθημερινή απειλή, αλλά δεν μπόρεσε να σώσει ούτε το τραπεζικό σύστημα ούτε και την οικονομία από μιαν άτακτη καθίζηση.

 

Το πρώτο στοίχημα που έχει να αντιμετωπίσει η Κυβέρνηση της Κύπρου είναι η διάσωση της μοναδικής μεγάλης τράπεζας που απομένει και η επαναλειτουργία του τραπεζικού συστήματος, έστω με διαφορετικούς όρους. Όλοι αναγνωρίζουν και ζουν καθημερινά μιαν αγωνιώδη πραγματικότητα. Στην αγορά δεν υπάρχει σταγόνα ρευστότητας. Χωρίς έστω και κάποιον χαμηλό δανεισμό, η οικονομία δεν μπορεί να ξεκινήσει ξανά.

 

Για να γίνει όμως κάτι τέτοιο, πρέπει να μπει μια τάξη στην Τράπεζα Κύπρου και να γίνει δυνατό να καταργηθούν οι περίπλοκοι περιορισμοί. Γι’ αυτόν τον λόγο η Κυβέρνηση και ο Υπουργός Οικονομικών είχαν εστιάσει τις προσπάθειες τις τελευταίες ημέρες στον διορισμό έστω και προσωρινής διοίκησης στην Τράπεζα Κύπρου. Ήθελαν λογικά να επισπεύσουν τις διαδικασίες έκδοσης των νέων μετοχών και αυτονόμησης της τράπεζας. Το πραγματικό ερώτημα έπαψε από μέρες να είναι πόσο μεγάλο θα είναι το «κούρεμα» των καταθετών, αλλά αν η τράπεζα στο μεταξύ θα… αντέξει και αν τελικά θα λειτουργήσει σύντομα.

 

Σ’ αυτήν την προσπάθεια οι κυβερνητικοί χειρισμοί βρίσκουν αντιμέτωπους τους νέους κανονισμούς και τις δυσκολίες που προέκυψαν από το «μοντέλο» που αποφάσισε η Κεντρική Τράπεζα μαζί με την Τρόικα. Πολλά πολιτικά πρόσωπα ψιθυρίζουν διάφορα γι' «αυτές τις συμφωνίες» και κυρίως για το γεγονός ότι «εκείνοι που τις έκαναν, δεν φαίνεται να είναι σε θέση και να τις εφαρμόσουν…».

 

Ταυτόχρονα, κάποιοι από τον χώρο της συγκυβέρνησης διερωτώνται όλο και πιο φωναχτά με ποια λογική αποφασίστηκε ότι ένα μέρος του τραπεζικού συστήματος θα πάρει κεφάλαια από το δάνειο, δηλαδή από τα λεφτά των φορολογούμενων, και δεν… εξυγιάνθηκαν με λεφτά των καταθετών τους μόνο.

 

Η «κόντρα» ανάμεσα στο Προεδρικό και τον διοικητή έχει καταλαγιάσει, γιατί αυτό ήταν το σωστό. Αλλά το θέμα σίγουρα δεν έχει κλείσει. Οι τοποθετήσεις του Υπουργού Οικονομικών στα 60 ΛΕΠΤΑ, την περασμένη Τετάρτη, επιβεβαίωσαν «πως το ραγισμένο γυαλί πολύ δύσκολα κολλά…». Οι διαφορετικές προσεγγίσεις στο θέμα χειρισμού της Τράπεζας Κύπρου αλλά και στην άρση των περιοριστικών μέτρων δεν αφήνουν τα δυο στρατόπεδα να «αγιάσουν». Και από τον λόφο της Κεντρικής Τράπεζας, όμως, ο Πανίκος Δημητριάδης φρόντισε να εκτοξεύσει βέλη αξιοποιώντας την ευκαιρία της παρουσίασης της ετήσιας έκθεσης: «Δεν παραιτούμαι και απαιτώ σεβασμό στην ανεξαρτησία του θεσμού».

 

Ουκ ολίγοι βουλευτές των συγκυβερνώντων κομμάτων δεν παύουν να τονίζουν ότι περιμένουν να δουν αν η τριμελής Ερευνητική Επιτροπή θα καταφέρει να κρίνει σωστά τα όσα έγιναν και δεν έγιναν σχετικά με το κέντρο του προβλήματος. Αυτό είναι, λένε, η συμφωνία που έγινε με την Τρόικα για το τραπεζικό σύστημα. «Η συμφωνία αυτή δεν έγινε τον Μάρτιο, αλλά είχε ξεκινήσει σχεδόν ένα χρόνο πριν. Είχε να κάνει και με την παροχή ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα της Κύπρου. Είχε επίσης σχέση με την άλλη "γεμάτη πόνο συμφωνία" για την παραχώρηση των εργασιών στην Ελλάδα σε μια ελληνική τράπεζα». Την ίδια στιγμή οι ίδιοι άνθρωποι δηλώνουν πεπεισμένοι ότι ο νυν Διοικητής θα πρέπει να ρωτηθεί από την Ερευνητική «για τον ΕΛΑ της Λαϊκής και στα στραβά μάτια ελέω εκλογών»…

 

Τα δημόσια οικονομικά

 

Το επόμενο στοίχημα είναι σίγουρα να συγκρατηθούν οι συνέπειες στα δημόσια οικονομικά. Με όλα αυτά που γίνονται, παρατηρεί γνωστός αναλυτής, το δημοσιονομικό έλλειμμα και το χρέος έπαψαν να είναι το θέμα. Αλλά εδώ υπάρχει κίνδυνος, διότι οι αριθμοί «δεν φαίνεται να βγαίνουν». Το είχε παραδεχτεί εξάλλου και ο ίδιος ο Υπουργός Οικονομικών στη συνέντευξή του στα 60 ΛΕΠΤΑ. «Οι αριθμοί είναι στην κόψη του ξυραφιού», είπε ο Χάρης Γεωργιάδης, «αν χρειαστεί θα βάλουμε ψαλίδι - δεν μπορούμε να επιβαρύνουμε τον άλλο τον μισοπεθαμένο ιδιωτικό τομέα…».

 

Πάντως κατά γενικήν ομολογίαν οι προβλέψεις που βρίσκονται μέσα στο τελικό Μνημόνιο είναι πολύ αισιόδοξες. Η Κύπρος δεν είναι δυνατό να έχει μόνο έλλειμμα που προβλέπουν, σχολιάζουν έγκυροι οικονομολόγοι. Ενώ ούτε και το Α.Ε.Π. θα φτάσει εκεί που προβλέπεται, διότι οι συνέπειες που προέκυψαν είναι πολύ μεγαλύτερες απ' ό,τι μπορούσε κανένας να περιμένει. Όταν λοιπόν θα πέφτει η οικονομική παραγωγή και το ΑΕΠ μαζί, θα πέφτουν και τα έσοδα του κράτους. Ενώ από την άλλη μεριά οι δαπάνες είναι και θα είναι δεδομένες. Όσο και αν περιορίστηκαν, δεν μπορούν παρακολουθούν τη μελλοντική αλλά αναμενόμενη απ' όλους μείωση των εσόδων.

 

Επομένως, συμπεραίνουν όλοι, πολιτικοί και οικονομολόγοι, γρήγορα θα χρειαστούν και άλλες περικοπές. Η αντιπολίτευση, ΑΚΕΛ και ΕΔΕΚ, το προβλέπουν «προειδοποιώντας». Η συμπολίτευση, είτε με το στόμα του ΔΗΣΥ είτε του Νικόλα Παπαδόπουλου, αναφέρονται από τώρα για «πρόσθετα μέτρα» που θα έπρεπε να είχαν ληφθεί. Συνεπώς είναι πολύ πιθανό με το τέλος του καλοκαιριού η Κυβέρνηση να χρειαστεί και δεύτερο κύμα περικοπών. Να μειωθούν δηλαδή περισσότερο μισθοί, συντάξεις και επιδόματα, αλλά και να περιοριστούν κοινωνικές και άλλες δαπάνες. Το ερώτημα είναι αν θα αντέξει «πολιτικά» το σύστημα;

 

Οι απέναντι

 

ΔΕΝ θα είναι δύσκολο να έχουμε πολύ σκληρή αντιπολίτευση. Εξάλλου τα δυο κόμματα της Αριστεράς νιώθουν ήδη την «ανάσα» της νέας κομματικής κίνησης που κάνει ο προεδρικός υποψήφιος Γιώργος Λιλλήκας. Ο τελευταίος, χωρίς να έχει καμία πίεση από δεδομένες κομματικές δομές και κανένα «προηγούμενο», δείχνει ήδη ότι θα... υπερθεματίσει. Παρόλα αυτά ΑΚΕΛ και ΕΔΕΚ έδειξαν να έχουν συναίσθηση της κρισιμότητας της κατάστασης και υπάρχουν κάποια δείγματα ότι θα χρησιμοποιήσουν και το… φρένο.

 

Ενδεικτικό παράδειγμα ήταν εκείνο που συνέβη στο παρασκήνιο της ψήφισης της δανειακής σύμβασης. Σε κάποια στιγμή που διαδόθηκε(σκόπιμα;) μέσα στη Βουλή ότι υπήρχε μια ή και δυο ψήφοι από τη μεριά της πλειοψηφίας ΔΗΣΥ-ΔΗΚΟ που μπορούσε να χαθούν και άρα η σύμβαση δεν θα περνούσε, σήμανε μίνι συναγερμός σε εκείνους που ήταν προετοιμασμένοι για «όχι». Ακούστηκαν σκέψεις να αποχωρήσουν «διακριτικά» ένας-δυο βουλευτές για να μπορέσει να περάσει η σύμβαση και το δάνειο. Με άλλα λόγια, κατά βάθος όλοι έδειξαν να αντιλαμβάνονταν ότι τυχόν απόρριψη θα ήταν και το οριστικό τέλος...

 

Το… θαύμα

 

ΜΕ όλα αυτά τα δεδομένα και ένα σωρό άλλα επιμέρους τεράστια «στοιχήματα», είτε πρόκειται για τις Κυπριακές Αερογραμμές είτε για τις ιδιωτικοποιήσεις κ.λπ, ο Νίκος Αναστασιάδης φαίνεται να έχει αντιληφθεί ότι «θαύματα δεν γίνονται». Ούτε για να συγκρατηθεί η ύφεση και η ανεργία ούτε και για να ανταποκριθούμε στους αριθμούς της θεωρητικής άσκησης της Τρόικας.

 

Γι’ αυτόν τον σκοπό φαίνεται να δίνει έμφαση σε μια επιτάχυνση των διαδικασιών σχετικά με το φυσικό αέριο. Πρώτα απ’ όλα ο Πρόεδρος θέλει να «κλειδώσει» ικανοποιητικές συμφωνίες, έτσι που να έχει πράγματι εκείνο που έχει εξαγγείλει, δηλαδή έναν «οδικό χάρτη». Γι’ αυτόν τον λόγο μετά τους Υπουργούς Εξωτερικών και Ενέργειας, αλλά και το ταξίδι-αστραπή του Υπουργού Άμυνας, βρέθηκε και ο ίδιος στο Τελ Αβιβ. Ιδιαίτερες ανακοινώσεις δεν έγιναν, το ρεπορτάζ λέει πως «κυοφορούνται» εξελίξεις αλλά η ταμπακιέρα είναι πως από την κυπριακή αντιπροσωπία, οι Ισραηλίτες ζήτησαν τρία πράγματα: «Να είναι γρήγορη, αποτελεσματική και εχέμυθη…».