ΠΙΝΑΚΑΣ «ΑΝΤΙΤΙΜΩΝ»

 

Οι εξελίξεις είναι γρήγορες. Τα σενάρια δίνουν και παίρνουν. Εκείνα, όμως, που πραγματικά έχουν κλειδώσει, είναι δύο πράγματα. Πρώτον, η Κύπρος θα πάρει το δάνειο το πολύ σε μερικές εβδομάδες και, δεύτερο, θα επιβληθούν περισσότεροι όροι στη Λευκωσία. Ποιοι, όμως, θα είναι αυτοί οι όροι και οι καινούριες υποχρεώσεις; Και πώς θα επενεργήσουν στο πολιτικό σκηνικό, το οποίο ακόμα δεν έχει κατασταλάξει μετά τις αναταράξεις των εκλογών;

 

Ο Πρόεδρος ανέλαβε τα ηνία

 

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έχει αναλάβει προσωπικά τη διαπραγμάτευση με την Τρόικα και τους Ευρωπαίους εταίρους. Συνεργάζεται με ένα ολόκληρο επιτελείο από αξιωματούχους, υπηρεσιακά στελέχη και εμπειρογνώμονες, ενώ κρατά επαφή και με τους κοινωνικούς εταίρους (συντεχνίες), όσο και με τους λοιπούς άμεσα ενδιαφερόμενους (τράπεζες, συνεργατικά ιδρύματα). Είναι περισσότερο από βέβαιο ότι έχει και ο ίδιος προσωπική άποψη και διαμορφώνει τις τελικές κινήσεις των συνεργατών του αλλά και τα μηνύματα που φεύγουν προς διάφορες κατευθύνσεις.

 

Είναι γι’ αυτόν τον λόγο που εξοργίστηκε με τις πρωτοβουλίες και τους αυτοσχεδιασμούς που έκανε σε κάποια στιγμή ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας. Δεν ήθελε με κανέναν τρόπο να αποκαλυφθούν μύχιες σκέψεις ή και διαπραγματευτικά χαρτιά της πλευράς μας. Διότι, στην ουσία, αυτό που βιώνει (μαζί του και ο τόπος) είναι πραγματικά ένα «άγριο πόκερ». Μη διστάζοντας να παραλληλίσει τυχόν ακραίες αποφάσεις, όπως ένα «κούρεμα» καταθέσεων, με ισοδύναμο εξόδου της Κύπρου από την Ευρωζώνη, ο νέο Πρόεδρος βάζει στη διαπραγμάτευση και το προσωπικό του βάρος. Εξάλλου αναμένεται ότι ταξίδια που θα κάνει (Ελλάδα και ίσως Ρωσία), αλλά και επαφές των ημερών (συνδιάλεξη με την Α. Μέρκελ), μπορεί να έχουν άμεσα αποτελέσματα.

 

Τα δεδομένα, το κακό αγκάθι και το στοίχημα

 

Αν ρίξουμε μια ματιά στα «δεδομένα», αυτά είναι πρώτα η μνημονιακή συμφωνία, η οποία, όμως, όπως ζητά η Τρόικα θα ελεγχθεί και θα επικαιροποιηθεί σε κάποια σημεία, αλλά και η ετοιμότητα των εταίρων για να κλείσει η συμφωνία. Ειδικότερα η γερμανική πλευρά φαίνεται ότι έχει τελικά κατασταλάξει και είναι έτοιμη να δώσει το «πράσινο φως». Με αυτά τα δεδομένα φαίνεται ως «κακό αγκάθι» το Δ.Ν.Τ. Η απορία όλων είναι αν όντως το Ταμείο περιμένει να ληφθούν κάποιες αποφάσεις σε συγκεκριμένα θέματα ή αν η στάση του είναι κωλυσιεργία που στο βάθος δείχνει διάθεση να μην εμπλακεί στον δανεισμό της Κύπρου.

 

Όσο και αν υπάρχει συνεχής ροή πληροφοριών, αλλά και φημολογία και διαδόσεις, το σκηνικό έχει ξεκαθαρίσει. Η κυπριακή πλευρά θα πρέπει να κάνει και άλλες παραχωρήσεις προκειμένου να «κλειδώσει» η συμφωνία. Υπάρχουν δυο περιπτώσεις. Η μια είναι να γίνει κατορθωτό να μειωθεί το ύψος του τελικού δανεισμού, από τα 17,5 δις σε ένα ύψος της τάξης των 13-14 δις. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα πάψουν να ισχύουν οι ενστάσεις του Δ.Ν.Τ. σχετικά με τη «βιωσιμότητα» και η συμφωνία θα προχωρήσει ομαλά. Η άλλη περίπτωση είναι να γίνει πράγματι δανεισμός της τάξης των 17-18 δις, αλλά την ίδια ώρα η Λευκωσία να αναλάβει δεσμεύσεις που θα σημαίνουν ότι στο επόμενο διάστημα θα προκύψουν άμεσες εισροές που θα μειώσουν το χρέος. 

 

«Παραμύθια» ευκαιρίας

 

ΣΤΟ πρώτο σενάριο υπάρχουν οι εξής παράγοντες, που μπορεί να μειώσουν το ύψος του δανείου:

 

(α) Περίπτωση ανακεφαλαιοποίησης του «ελλαδικού κομματιού» των τραπεζών από το ελλαδικό πακέτο διάσωσης. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε μείωση του συνολικού ποσού κατά 3-3,5 δις. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο είχε ξεκινήσει να συζητείται μεταξύ Λευκωσίας και Αθηνών από την εποχή που Υπουργός Οικονομικών ήταν ο Κίκης Καζαμίας. Με την αποχώρησή του, αλλά και την πολιτική εμπλοκή στην Αθήνα (προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης μετά τις τελευταίες εκλογές), δεν είχε δοθεί συνέχεια. Τώρα ο Πρόεδρος Αναστασιάδης θα επαναφέρει το ζήτημα επιδιώκοντας μιαν άμεση κατάληξη. Το πιθανό πρόβλημα μιας τέτοιας συμφωνίας, που φαίνεται να έχει την έγκριση της Φρανκφούρτης, δεν είναι οι ελλαδικές πολιτικές Αρχές, αλλά ο κεντρικός τραπεζίτης της Ελλάδας. Οι πιθανότητες επιτυχίας είναι, όμως, πολύ σημαντικές.

 

(β) Περίπτωση κάποιας συμμετοχής της Ρωσίας. Σε μια τέτοια περίπτωση η ρωσική συνδρομή δεν θα είναι απλώς κάποιες διευκολύνσεις (επιμήκυνση της αποπληρωμής) του προηγούμενου δανείου των 2,5 δις, αλλά και μια πρόσθετη χρηματοδότηση της Κύπρου από τη Μόσχα. Ας σημειωθεί ότι το «ρωσικό σενάριο» έπαιξε και στη λογική του «ενδιάμεσου δανεισμού» που θα έδινε μια χρονική ανάσα στη Λευκωσία και τον Πρόεδρο Αναστασιάδη.

 

Ήταν η ιδέα να εξασφαλισθεί κάποιο «περιορισμένο» διακρατικό δάνειο για να χρηματοδοτηθούν οι ανάγκες του κυπριακού κράτους για τους επόμενους μήνες, ούτως ώστε να μη διαπραγματεύεται «με το πιστόλι στον κρόταφο». Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι δυο στόχοι μπορεί να συγχωνευθούν σε έναν. Δηλαδή να αναλάβει η Μόσχα ένα «σημαντικό μέρος» των 17,5 δις και έτσι να διευκολύνει το διάβημα του Γιούρογκρουπ, το οποίο θα χρειαζόταν να εκταμιεύσει μικρότερο ποσό για την κυπριακή διάσωση.

 

Δύο συν δύο ανοικτά σενάρια

 

ΤΟ τελευταίο σενάριο, όμως, έχει δυο υποσενάρια και κάποια ερωτήματα. Τι ακριβώς θα ήθελε να εξασφαλίσει η Ρωσία προκειμένου να συμμετάσχει μαζί με την Ε.Ε. στην κυπριακή διάσωση; Θα αρκούσε μόνο να εξασφαλίσει καθεστώς «προνομιακού πιστωτή», όπως ακούστηκε στο παρελθόν; Ή μήπως θα «βοηθούσαν» και άλλα ανταλλάγματα σε διάφορους τομείς πέραν του στενά χρηματο-οικονομικού;

 

Δεν είναι, όμως, αυτό το σημαντικότερο. Το ζήτημα είναι ότι αν πράγματι η Ρωσία συμμετάσχει αναλαμβάνοντας ένα κομμάτι του «κυπριακού πακέτου», στην ουσία δεν αίρονται οι αντιρρήσεις του ΔΝΤ σχετικά με τη «βιωσιμότητα». Διότι το συνολικό ύψος του χρέους θα παραμείνει το ίδιο και ο διεθνής οργανισμός θεωρεί ότι η κυπριακή οικονομία δεν θα είναι βιώσιμη. Τι θα γινόταν, λοιπόν, σε μια τέτοια περίπτωση; Θα ήταν δυνατό οι άλλες δυο συνιστώσες της Τρόικας να προχωρήσουν με το δάνειο και απλώς να αντικαταστήσουν το Δ.Ν.Τ. με τη Ρωσία, η οποία θα ήταν και διατεθειμένη να πληρώσει περισσότερα; Όσο και αν πρακτικά είναι εφικτό, πολιτικά θα είναι πολύ δύσκολο.

 

Κάποιοι από τους εταίρους, όπως η Ολλανδία, η Σλοβενία και η Αυστρία, θεωρούν ως όρο τη συμμετοχή και του Δ.Ν.Τ. Διότι φρονούν ότι κάτι τέτοιο εξασφαλίζει «ζητήματα πολιτικής» και «εγγυήσεις» εφαρμογής του προγράμματος.

 

Συνεπώς τα δυο «υποσενάρια» μιας τυχόν ρωσικής συμμετοχής είναι: (α) ο δανεισμός να γίνει με το Δ.Ν.Τ. να «μαλακώνει» τη θέση του, αφού στο μεταξύ θα γίνει πολύ μικρότερη και η δική του συμμετοχή, (β) στη θέση του Δ.Ν.Τ. να συμμετάσχει η Ρωσία και το δάνειο να προχωρήσει κανονικά.

 

Επειδή όμως κανένα από τα δυο αυτά ενδεχόμενα δεν δείχνει «εξασφαλισμένο», αναμένεται ότι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης θα βάλει μεγαλύτερο βάρος στην «ελλαδική περίπτωση». Στην Ελλάδα πολλοί θεωρούν ότι πράγματι η χώρα πρέπει να βοηθήσει τώρα την Κύπρο, η οποία «θυματοποιήθηκε» εξαιτίας της κατάρρευσης των δημόσιων οικονομικών της Αθήνας. Μάλιστα οι τελευταίες αντιστάσεις δύνανται να καμφθούν αν από τη μεριά του ο Νίκος Αναστασιάδης προβάλει κάποιο «κίνητρο». Μια βάσιμη ιδέα που κυκλοφορεί είναι για πρόταση συνεργασίας στην αξιοποίηση του ενεργειακού πλούτου των δυο χωρών.