Ο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ θα δείξει πόσο έχει «κλειδώσει» το ενδεχόμενο των εκλογών δύο γύρων

Με την τελευταία συνέντευξή του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έκανε μια σύνοψη της θητείας του που τελειώνει μετά τις γιορτές. Απέρριψε κατηγορηματικά την εκτίμηση ότι ήταν αποτυχημένη και επέμεινε για μιαν ακόμα φορά στα αίτια και τα αιτιατά σχετικά με την ένταξη της Κύπρου στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης. Ο απώτερος στόχος αυτής της μεγάλης συνέντευξης (Χαραυγή, 26 και 27 Δεκεμβρίου) δεν ήταν όμως να γίνει κάποιος απολογισμός. Περισσότερο φαίνεται ότι ο Δημήτρης Χριστόφιας ήθελε να εξυπηρετήσει την παράταξή του στον προεκλογικό αγώνα.

Από αυτήν την άποψη η παρέμβασή του μπορεί να θεωρηθεί και μια πρόγευση για τη δική του προσωπική συμμετοχή στην εκλογική μάχη του επόμενου Φεβρουαρίου. Γι’ αυτόν τον λόγο, εξάλλου, περισσότερο από τη μισή συνέντευξη αφιερώθηκε στο Κυπριακό και στα αποτελέσματα της Κυπριακής Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Έτσι φαίνεται να δοκιμάζει να ενισχύσει και την προεκλογική ατζέντα του ΑΚΕΛ, το οποίο σίγουρα θα προτιμούσε να μιλήσει όσο γίνεται λιγότερο για την οικονομία.

Ασάφεια και αγωνία ακόμα για το δάνειο

Εκείνο που προκαλεί εντύπωση είναι ότι η παρέμβαση αυτή έγινε με τρόπο που προϋποθέτει ότι τα πράγματα έχουν πάρει τον δρόμο τους και η Κύπρος μπήκε πραγματικά στον Μηχανισμό Στήριξης. Η πραγματικότητα, όμως, είναι για την ώρα πολύ διαφορετική. Μπορεί εδώ και μερικές εβδομάδες ο Πρόεδρος Χριστόφιας να έχει αποδεχθεί το «μοιραίο» και αντίθετα με όλες τις προηγούμενες δηλώσεις του να δήλωσε έτοιμος για υπογραφή μνημονίου. Στην πράξη, όμως, φαίνεται να είμαστε ακόμα μακριά από αυτό το ενδεχόμενο. Ο λόγος είναι γνωστός. Το τελευταίο, αλλά πολύ μεγάλο ζήτημα που απομένει είναι το ύψος του απαιτούμενου δανείου. Οι πληροφορίες επιμένουν ότι το ΔΝΤ εξακολουθεί να θεωρεί ως μη βιώσιμο το συνολικό χρέος της Κύπρου, αφού παραχωρηθεί το δάνειο.

Είναι μάλιστα γνωστό ότι σε μια τέτοια περίπτωση θα αρνηθεί να συμμετάσχει στην επιχείρηση διάσωσης. Κάτι τέτοιο, εκτός από την «τρύπα» που θα άφηνε και θα ήταν ίση με το ποσό που θα συνεισέφερε ο διεθνής οργανισμός, δημιουργεί ένα τεράστιο πρόβλημα. Διότι είναι καλά γνωστό ότι αριθμός χωρών εξαρτούν την έγκριση ενός τέτοιου δανείου από τη συμμετοχή του ΔΝΤ (π.χ. Γερμανία, Ολλανδία). Επομένως, εάν η Κριστίν Λαγκάρντ κρατήσει το Ταμείο εκτός, τότε δεν θα υπάρξει έγκριση ούτε από τους εταίρους. Παρατηρητές, μάλιστα, σημείωναν ότι μάλλον γι’ αυτόν τον λόγο ξεκίνησε ξανά συζήτηση για την περίπτωση συμμετοχής και της Ρωσίας.

Τα σενάρια 

Μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου προβλέπεται να έρθει η τελική έκθεση της PIMCO, ενώ δεν υπάρχουν νεότερα για τον «τρίτο» εξειδικευμένο οργανισμό (Blackrock) που θα αναλάμβανε να αποτιμήσει τις μεθόδους και τις υποθέσεις εργασίας που χρησιμοποιήθηκαν. Αλλά μέσα στον επόμενο μήνα θα ισχύσει και η προειδοποίηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τερματισμό της έκτακτης βοήθειας στις κυπριακές τράπεζες. Εξάλλου, οικονομικοί παρατηρητές σημειώνουν ότι και το ζήτημα της χρεοκοπίας του κράτους δεν έληξε. Μπορεί να έχει αποφευχθεί τέτοιο ενδεχόμενο με τον έκτακτο δανεισμό από δημόσια συνταξιοδοτικά ταμεία, αλλά κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς θα γίνει με τις υποχρεώσεις του κράτους τον επόμενο μήνα. Έχουν άραγε εισρεύσει αρκετά κρατικά έσοδα για να μην υπάρξει καινούριο «έμφραγμα», ακριβώς πριν από τις εκλογές;

Το μεγαλύτερο ερώτημα

Το μεγαλύτερο ερώτημα είναι όμως άλλο. Τι θα γίνει σε περίπτωση που τελικά δεν γίνει κατορθωτό το κράτος και οι δανειστές του να καταλήξουν σε συμφωνία για δάνειο; Τα σενάρια που έτρεξαν κατά καιρούς δεν είναι εντελώς διαφωτιστικά. Ακόμα και η «δαμόκλειος σπάθη» των ιδιωτικοποιήσεων δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να λειτουργήσει. Θα ήταν πράγματι λογικό, εφόσον δεν βγαίνει ο λογαριασμός της βιωσιμότητας, η Τρόικα να απαιτήσει κάποιες ιδιωτικοποιήσεις πρόσθετα στα όσα συμφωνήθηκαν. Το ερώτημα είναι όμως αν θα έλυναν το πρόβλημα 1-2 δισεκατομμύρια, που θα μπορούσε στην καλύτερη περίπτωση να προέλθουν από την πώληση ημικρατικών οργανισμών σε ιδιώτες. Κάποιοι μάλιστα εκτιμούν ακόμα χαμηλότερα το αναμενόμενο όφελος.

Αν αληθεύουν οι αριθμοί που κυκλοφορούν μέσα από φήμες σχετικά με τις συνολικές ανάγκες, τότε φαίνεται πως ούτε και οι ιδιωτικοποιήσεις θα έλυναν το πρόβλημα. Συνεπώς, τι θα γίνει σε μια τέτοια περίπτωση; Κάποιοι ήδη λένε ότι θα υποχρεωνόταν το κράτος να αφήσει τη μια τράπεζα να «ακολουθήσει τον δρόμο της». Έτσι θα μειωνόταν αμέσως το ποσό της αναγκαίας τραπεζικής ανακεφαλαιοποίησης και επομένως το ύψος του δανείου. Ο αντίλογος είναι όμως πολύ έντονος. Το ζήτημα, απαντούν κάποιοι άλλοι, δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια τράπεζα. Αλλά ακόμα και έτσι, προσθέτουν, το κόστος από κάτι τέτοιο θα ήταν μεγαλύτερο και από τις ανάγκες ανακεφαλαιοποίησής της.

Όλη αυτή η αβεβαιότητα και τα ερωτηματικά δεν φάνηκε στη συνέντευξη να απασχολούν καθόλου τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Κάνοντας τον απολογισμό του και περιμένοντας δικαίωση «από την Ιστορία», ο Δ. Χριστόφιας θεωρεί περίπου ως δεδομένο τον δανεισμό και τη διάσωση της οικονομίας. Αλλά το μόνο βέβαιο μέχρι στιγμής είναι το μνημόνιο, τα μέτρα του οποίου έχουν ψηφιστεί σε νόμους και μπαίνουν σιγά-σιγά σε εφαρμογή. Ο κόσμος κάνει γιορτές και η αίσθηση ενός γενικού μουδιάσματος είναι το λιγότερο που μπορεί κανείς να διαπιστώσει. Η αγορά όπως αναμενόταν ήταν ιδιαίτερα υποτονική, χωρίς καμία σύγκριση με προηγούμενα χρόνια. Τα εκλογικά επιτελεία επιβράδυναν κάπως τον ρυθμό των δραστηριοτήτων τους, αλλά ταυτόχρονα «ακονίζουν μαχαίρια» για την τελική ευθεία. 

Ο Ιανουάριος βγάζει τον αριθμό των γύρων

Στη σκιά της αβεβαιότητας και της αγωνίας για την τελική έκβαση στην οικονομία, ο Ιανουάριος θα δείξει πόσο έχει «κλειδώσει» το ενδεχόμενο των εκλογών δύο γύρων. Όλες οι μέχρι τώρα δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι είναι πιο πιθανό να χρειαστούν δύο γύροι παρά να υπάρξει νίκη του Νίκου Αναστασιάδη από την πρώτη Κυριακή. Δεν είναι όμως και απίθανο. Η πορεία των πραγμάτων μέσα στις επόμενες 2-3 εβδομάδες θα δώσει μια πιο σίγουρη απάντηση γι’ αυτό το ζήτημα. Εκλογολόγος που βρίσκεται μακριά από τα εκλογικά στρατόπεδα σημείωνε ότι το «κλειδί» για τις εξελίξεις δεν είναι μόνο οι γνωστές συσπειρώσεις των κομματικών στρατών. «Σημαντικότεροι θα είναι δυο άλλοι παράγοντες. Πρώτα η αποχή και έπειτα η συμπεριφορά των νέων ψηφοφόρων…».

Όλα δείχνουν, πάντως, ότι η αποχή θα είναι πολύ μικρότερη από εκείνην που καταγράφηκε στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές. Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι θα είναι περίπου η μισή, δηλαδή πιο κοντά στα ποσοστά που… συνηθίσαμε σε προεδρικές εκλογές. Εφόσον επαληθευτεί κάτι τέτοιο, τότε μια μερίδα περίπου ίση με το 10% των ψηφοφόρων θα εμφανιστούν στις κάλπες χωρίς να έχουν ψηφίσει το 2011. Γι’ αυτούς δεν μπορεί να γίνει λόγος για «συσπείρωση». Ενώ σε αυτούς πρέπει να προστεθούν και οι νέοι ψηφοφόροι. Πάντως, οι μέχρι τώρα ενδείξεις αναφέρουν ότι δεν υπήρξε ιδιαίτερα μεγάλο ενδιαφέρον για την εγγραφή των νέων ψηφοφόρων. Εκτιμάται ότι τελικά αποκλείεται ο αριθμός τους να ξεπεράσει ένα ποσοστό της τάξης του 3-4% του συνόλου.

Αν ληφθεί υπόψη ότι είναι πιθανό να ψηφίσουν κάπως περισσότεροι στο εξωτερικό, τότε εκτιμάται ότι μια μάζα ίση με περίπου 10-15% των ψηφοφόρων παραμένουν σχετικά «άγνωστοι» για τις δημοσκοπήσεις. Εκείνες λαμβάνουν υπόψη μια μεγάλη μερίδα από αυτούς, διότι μπορεί να υπάρχουν στα δείγματα που φτιάχνονται, αλλά δεν μπορούν να συγκρίνουν την ψήφο τους με κομματική προέλευση ή με το τι έκαναν το 2011…

Τα επιτελεία μπροστά στην τελική ευθεία

ΣΕ ΑΥΤΗΝ τη μάζα όπως και σε όσους ψηφοφόρους του ΔΗΚΟ δεν τοποθετούνται ακόμα υπολογίζει το επιτελείο Αναστασιάδη, ελπίζοντας ότι θα φτάσει από την πρώτη Κυριακή το «μαγικό 50%+1». Από την πλευρά του το επιτελείο Μαλά υπολογίζει να αυξήσει τη συσπείρωση του ΑΚΕΛ, να περιορίσει την όποια «ζημιά» από την υποψηφιότητα της Πραξούλας Αντωνιάδου και να ανακόψει την ανοδική τάση του Νίκου Αναστασιάδη στον χώρο του ΔΗΚΟ. Για τον σκοπό αυτό θα αρπάξουν κάθε ευκαιρία, όπως τις πρόσφατες προκλητικές δηλώσεις του Μπαγίς. Αυτό το τελευταίο όμως θεωρεί και ο Γιώργος Λιλλήκας ότι είναι προνομιούχο έδαφος για τη δική του υποψηφιότητα. Εξάλλου, το επιτελείο του θεωρεί ότι μάλλον ευνοείται από την ασάφεια που εξακολουθεί να υπάρχει γύρω από το δάνειο, διότι έτσι πιστεύουν ότι φαίνεται καθαρότερα ότι οι συμφωνίες που έγιναν οδηγούν σε πλήρες «αδιέξοδο». Και άρα επιτρέπουν τουλάχιστον την ανοχή της… αντιμνημονιακής ρητορικής.