Στην Τραπεζούντα, καμία ανάσα πολιτισμού. Από τότε που εξισλαμίσθηκε η περιοχή και εκδιώχτηκαν οι Έλληνες του Πόντου με σφαγές και διωγμούς, δεν κτίστηκε κάτι νέο που να έχει αρχιτεκτονική ή πολιτιστική αξία. Μόνο αυθαίρετα, τσιμεντένια κτήρια και μια προτίμηση για πλαστικό. Κοινότητες χωρίς αρχή και τέλος, χωρίς πλατεία και σχολεία να στηρίζουν το σύνολο. Μόνο ένα τζαμί. Παντού ένα τζαμί. Πριν μερικές δεκαετίες, η Τουρκική κυβέρνηση ανέθεσε σε μια ομάδα μαστόρων να γυρίσουν την χώρα και να κτίσουν ένα τζαμί σε κάθε χωριό.

Την Παρασκευή το βράδυ χιλιάδες κόσμου ξεχύθηκαν στους δρόμους, άνθρωποι λίγο πιο πάνω από την επιβίωση, ίσα που έχουν αγοραστική δύναμη για να βγουν μια βόλτα για παγωτό και να κάνουν εσωτερικό τουρισμό πότε-πότε μέχρι το πιο κοντινό ποτάμι για να φωτογραφηθούν αρκετά ως ένδειξη μαρτυρίας ότι δεν είναι απλά σκλάβοι. Γεννούν παιδιά για να εξασφαλίσουν την επιβίωση τους σαν να κι όλος ο πλανήτης εξαρτάται από αυτούς για να διαιωνίσουν το είδος. Μια ολόκληρη κοινωνία ξεχασμένη από το σύγχρονο, ζει στον κόσμο της και τα μόνα που δεν της λείπουν είναι τα κινητά τηλέφωνα και τα selfies.

Στην Τραπεζούντα, όπως και σε ολόκληρη την Τουρκία, το επίκεντρο δεν είναι ο άνθρωπος αλλά το κάθε τζαμί. Ο άνθρωπος είναι το μυρμήγκι που ζει στον κόσμο του σκλάβος του γνώριμου, αταξίδευτος, και αδαής. Αυτό δεν είναι βέβαια ο κανόνας για όλους, σίγουρα όμως για τους πολλούς. Πολλοί από τους έποικους που μεταφέρθηκαν στις κατεχόμενες από τον Τούρκο περιοχές της Κύπρου ήρθαν από αυτά τα μέρη.

Τουρίστες εδώ δεν θα δεις. Ίσως μερικούς Άραβες, και Τούρκους που κάνουν εσωτερικό τουρισμό. Σκεφτόμουνα συνέχεια, αν το σκηνικό αυτό κατοικείτο από άλλο λαό, η αισθητική της αρχιτεκτονικής, της γεύσης και του μέτρου θα ήταν αλλιώτικη και όχι ένα συνεχές από άχαρες πολυώροφες πολυκατοικίες, άτακτα εργοστάσια και άδεια λιμάνια.

Στα πιο ελίτ προάστια οι άνθρωποι φαίνονται λιγότερο περιορισμένοι, χωρίς τον φανατισμό της θρησκείας και της μαντίλας. Βρήκαμε καφετέριες και εστιατόρια που συχνάζει η νέα γενιά λίγο πιο όμορφη, άνετη και μορφωμένη από την προηγούμενη, μια μικρή ελπίδα ότι αλλάζει η σύγχρονη Τουρκία.

Το πρώτο σοκ αποχώρησε και σιγά-σιγά μας έγινε κι η παρακμιακή Τραπεζούντα συνήθεια. Μάθαμε που να τρώμε και δοκιμάσαμε τον τοπικό κεφτέ, το πιλάφι, τις πίττες και το αϊράνι. Μέχρι το τρίτο βράδυ, όλα άρχισαν να είναι γνώριμα και συνήθισε το μάτι στην ασχήμια και την παρακμή. Γνωρίσαμε ντόπιους που μας σκλάβωσαν με το χαμόγελο, την ευγένεια και την καλοσύνη τους.  

Αυτό που δεν χωρεί πουθενά είναι το αβάστακτο του ξεριζωμού. Να ξεριζώνεις ένα λαό από τον τόπο του και να ορφανεύεις τον τόπο από τους ανθρώπους που τον αγαπούν.