Τρία πράγματα δεν μπορείς να στερήσεις από τον Έλληνα, ακόμα και πιο πολύ απ’ το ψωμί του, ακόμα και πιο πολύ απ’ το παιδί του. Την δημοκρατία, το δράμα και την ελευθερία. Στην συνείδηση του είναι ο οικουμενικός θεματοφύλακας και των τριών.   

Πολλά από όσα γίνονται αυτές τις μέρες μου θύμισαν την έξοδο του Μεσολογγίου. Και δεν το λέω για καλό. Όταν σ’ ένα λαό δίνεται το προνόμιο της απελπισίας*, αυτό σημαίνει ότι δεν του έμεινε κάτι για να παλέψει, παρά το δικαίωμα μιας τελευταίας παράστασης για χάρη όλων όσων δεν θα επιτρέψει να του στερήσει κανείς. Στην περίπτωση των Ελλήνων, τη δημοκρατία, το δράμα και την ελευθερία.

Η πλειοψηφία ψήφισε ΟΧΙ. Πρώτον, γιατί ένοιωθαν ότι δεν είχαν τίποτε να κερδίσουν με την παραμονή της χώρας στο ευρώ, και εν γένει στην Ευρώπη, αφού η Ευρώπη που υποσχέθηκε ένα Νέο Κόσμο αφήνει ανθρώπους να πεινάσουν. Δεύτερον, γιατί δεν είχαν τίποτε να χάσουν. Είναι ένας λαός έτοιμος για όλα. Αυτό που δεν ήξεραν οι υπόλοιποι είναι ότι αυτός ο λαός, δεν θα φύγει ήσυχα. Θα κάνει μια ηρωική έξοδο.

Δεν κρίνω ποιοι είχαν δίκαιο και ποιο άδικο, κι αν έπρεπε να γίνει το ένα ή το άλλο. Κατ’ ακρίβεια, θα μπορούσα να υπερασπιστώ και τις δυο πλευρές με ισχυρά επιχειρήματα.

Θα σταθώ στην γενναιότητα αυτών του ΟΧΙ. Κι ο λόγος είναι ότι, όσοι ψήφησαν ΝΑΙ, ήθελαν την γνώριμη ζωή πάση θυσία, όπως η γυναίκα που κακοποιείται από τον άντρα της αλλά μένει γιατί δεν αντέχει να σκεφτεί τη ζωή αλλιώς – σκέφτεται κιόλας ότι φταίει. Οι υπόλοιποι οπλίστηκαν για μια έξοδο δραματική για την δημοκρατία και την ελευθερία, όχι γιατί δεν φταίνε, αλλά γιατί δεν θα κάτσουν να τους κακοποιούν. Γράφει και ο Καζαντζάκης στην Ασκητική «Αν μπορείς, Ψυχή, ανασηκώσου … Κράτα καλά τα φρένα σου να μη σαλέψουν. Κι ολομεμιάς βυθίσου πάλι στο πέλαγο και ξακλούθα τον αγώνα.» Αν δεν μπορεί ο Έλληνας, ποιος μπορεί;

Οι Έλληνες έχουν ιστορία στις εξόδους. Ξέρουν να το κάνουν με το μεγαλείο αρχαίας τραγωδίας που απομυθοποιεί τον ίδιο τον ήρωα της και τον φέρνει στα ίσια του, επιτρέποντας του να επιβιώνει. Να θυμίσω μόνο την έξοδο του Μεσολογγίου. Πρώτα η πολιορκία, μετά προβλήματα ανεφοδιασμού και ο Καραϊσκάκης να κάνει πόλεμο φθοράς στον πολιορκητή.  Ακολουθούν ενισχύσεις και άλλη πολιορκία και τέλος η ηρωική έξοδος. Σας θυμίζει κάτι; Αν δεν ήταν πόλεμος φθοράς όλα όσα γίνονταν τους τελευταίους μήνες, τι ήταν;

Η κάθαρση θα έρθει. Δεν φοβάται ο Έλληνας τις εξόδους. Ο Έλληνας δημιούργησε τις ηρωικές εξόδους. Ξέρει να πεθαίνει για την Δημοκρατία. Ξέρει να ζει το δράμα. Ξέρει να τα δίνει όλα για εκείνη την Κυρά, την Ελευθερία. Εκείνη είναι ο κάλος του και αλίμονο να μην του τον πατήσεις.

 

* η φράση «προνόμιο της απελπισίας» είναι δανεισμένη από δοκίμιο του Χρήστου Γιανναρά