Αδιαμφισβήτητα, όποιο και να είναι το αποτέλεσμα του ελληνικού δημοψηφίσματος, που θα καθορίσει ουσιαστικά την οικονομική πολιτική της χώρας, θα είναι οδυνηρό για τους Έλληνες, εκτός κι αν στο μεταξύ προκύψει κάποια σοβαρή συμφωνία μεταξύ ελληνικής κυβέρνησης και δανειστών.

 

Το «ναι» θα δώσει την άδεια για συνέχιση των αντιαναπτυξιακών πολιτικών της λιτότητας και του αέναου χρέους και το «όχι» θα δημιουργήσει αβεβαιότητα στην Ελλάδα με αλυσιδωτές επιπτώσεις στο παγκόσμιο στερέωμα την ώρα, που οι τράπεζες θα παραμένουν κλειστές.

 

Καταρχήν υπάρχουν δύο παραδοχές:

 

Αφενός δεν υπάρχει καμιά πρόνοια για έξοδο κράτους – μέλους από την ΕΕ και την ευρωζώνη. Αν η ευρωπαϊκή ηγεσία επιχειρήσει να εισαγάγει μια τέτοια πρόνοια στο «τσακ –μπαμ» με στόχο την «ομαλή» έξοδο της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ ή με στόχο ένα «smooth exit» (μια φράση την οποία χρησιμοποιεί γνωστός μου οικονομολόγος της νεοφιλελεύθερης σχολής), τότε «Ευρωπαϊκή Ένωση», με την αρχική της έννοια και υπόσταση, δεν υφίσταται. Μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελέσει την αρχή του τέλους της ΕΕ, σε οικονομικό, αλλά και πολιτικό επίπεδο και  θα αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.

 

Αφετέρου, η Ελλάδα βαρύνεται με ένα χρέος της τάξεως των περίπου 350 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο κατά γενική ομολογία δεν πρόκειται ποτέ να εξυπηρετηθεί με τις εφαρμοσθείσες πολιτικές της λιτότητας, οι οποίες δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη. Πολιτικές, που αυξάνουν αντί να μειώνουν το χρέος, το οποίο «μετατρέπει τον λαό σε φτωχό εργατικό δυναμικό, που θα ξεχρεώνει αέναα κάποιο άυλο και αμφισβητούμενο χρέος».

 

Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας #Greece https://t.co/abbVeG3HsK

— Thanasis Athanasiou (@AthanasiouTh) July 2, 2015

Το βασικό, εντούτοις, πρόβλημα της Ελλάδας ήταν και παραμένει το εν λόγω «αέναο και αμφισβητούμενο» χρέος, το οποίο αυξάνεται και θα συνεχίσει να αυξάνεται με τις συγκεκριμένες πολιτικές και ο Έλληνας θα καλείται να εργάζεται ες αεί με «τριτοκοσμικούς» μισθούς πείνας για να το εξυπηρετεί.

Ο πρώην ισχυρός άντρας του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος-Καν εξέφρασε πρόσφατα τη θέση ότι υπό την Προεδρία του, έγιναν λάθη από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κατά την περίοδο που συζητήθηκε το πρώτο ελληνικό πρόγραμμα διάσωσης. Παρόμοιες παραδοχές εκφράζονται επισήμως και από το ίδιο το ΔΝΤ, το οποίο αναγνωρίζει επιτέλους, με τον πλέον επίσημο τρόπο, ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο .

 

Αυτή η παραδοχή, σε συνδυασμό με την πρόσφατη έκθεση του Ταμείου, σύμφωνα με την οποία η υπερσυσσώρευση του πλούτου σε μερικές μόνο «εστίες» παρεμποδίζει την ανάπτυξη, αποτελεί πλέον απόδειξη του δομικού χαρακτήρα της κρίσης του συστήματος. Το χρέος της Ελλάδας δεν διογκώθηκε ούτε επειδή «μαζί τα φάγαμε», ούτε επειδή οι Έλληνες «είναι τεμπέληδες». Πρόκειται για μια -ακούσια ή στρατηγική- προσπάθεια, η οποία στοχεύει στη δημιουργία αισθήματος ενοχής στην κοινωνία.

 

Αδιαμφισβήτητα στην Ελλάδα, όπως και αλλού υπάρχουν παθογένειες. Το μοντέλο του σύγχρονου δυτικού «τέλειου ανθρώπου», που θέλει να αποκτήσει τα πάντα  ξοδεύοντας περισσότερα από όσα κερδίζει, δεν κατασκευάστηκε προφανώς από τον κάθε άνθρωπο, αλλά πρόκειται για ανάγκες κατασκευασμένες από τις αγορές. Για αυτή την εξέλιξη, σαφώς, δεν νοείται να αποδοθεί ατομική ευθύνη. Έτερον εκάτερον όμως. Οι μεταρρυθμίσεις και οι διαρθρωτικές αλλαγές πρέπει να γίνουν στη βάση του οικονομικού ορθολογισμού ("οικονομικός ορθολογισμός" όχι απαραίτητα με την έννοια της νεωτερικότητας. Νομίζω ότι τα τελικά ή επικρατέστερα χαρακτηριστικά του όρου τελούν υπό διαμόρφωση).

 

Η βασική εστίαση θα έπρεπε να είναι στο ίδιο το χρέος της Ελλάδας και όχι στην παραμονή ή όχι στο ευρώ. 

 

Το πρόβλημα με την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ότι παρέκλινε από τον αρχικό λόγο δημιουργίας και ύπαρξης της. Κατάφερε να διχάσει τα κράτη –μέλη, καταργώντας την εθνική κυριαρχία, αφού παρατηρείται πλέον μια μάχη μεταξύ οικονομικών ιδεολογιών εντός της Ένωσης, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Το θερμόμετρο αυτής της αντιπαράθεσης ανέβηκε με την εκλογή Τσίπρα στην εξουσία και την συμπόρευση της αντιπολίτευσης με τους ευρωπαίους εταίρους αντί με την εκλελεγμένη κυβέρνηση της χώρας τους (με το επιχείρημα ότι αυτή η κυβέρνηση οδηγεί τη χώρα στην καταστροφή!).

 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ελλάδα. Η αντιπολίτευση συμπορεύεται με την οικονομική πολιτική της λιτότητας, την οποία προκρίνουν οι εταίροι και που αποδεδειγμένα δεν ευνοεί την ανάπτυξη. Παράλληλα, κάποιοι εκ της αντιπολίτευσης, όπως ο γραφών το αντιλαμβάνεται, χαίρονται με την καταστροφή της χώρας τους, για να «δικαιωθεί» η πολιτική των 350 δις, τα οποία θα πληρώνει ο λαός εις πάντας τους αιώνας. Είναι ξεκάθαρο ότι η ΕΕ έχασε τον αρχικό της ρόλο. Αν η Ευρώπη δεν γίνει «Ευρώπη των λαών», ως αντίβαρο της Ευρώπης των κρατών- εταιρειών, η μοίρα της είναι δυστυχώς προδιαγραμμένη διότι πάντα κάποιοι θα υποφέρουν και θα αντιδρούν.

 

Αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα, με τις συγκεντρώσεις υπέρ του «Ναι» και του «Όχι» αντίστοιχα είναι τραγικό. Διχάζουν την Ελλάδα οι ίδιοι οι πολιτικοί (και οι "φίλοι" τους), οι οποίοι αποτέλεσαν μέλη του παραδοσιακού ελληνικού συστήματος και νοοτροπίας, που οδήγησε τη χώρα στη σημερινή της τραγική κατάσταση, υιοθετώντας και αναπαράγοντας ουσιαστικά τον ηγεμονικό λόγο της αποτυχίας.

 

Κάποιος με πολύ βασικές και αόριστες γνώσεις ευρύτερης Επικοινωνίας είναι σε θέση να γνωρίζει ότι ένα διχασμένο κράτος είναι πολύ πιο ευάλωτο και κατ΄ επέκταση έρμαιο ξένων επιβουλών, από ένα κράτος εσωτερικά ενωμένο. Διερωτώμαι, τόσοι επικοινωνιολόγοι, τόσα επιτελεία προώθησης υποψηφίων σε πρωθυπουργικούς θώκους, δεν μπορούν να εξηγήσουν σε ανεπαρκείς πολιτικούς ότι αυτή η συμπεριφορά δημιουργεί ένα επικίνδυνο περιβάλλον για την ίδια τη χώρα και τους κατοίκους της;

 

Η Ελλάδα ανήκει στην Ευρώπη και στην Ευρωζώνη. Με αυτό το δεδομένο, το ερώτημα δεν θα έπρεπε να είναι «ναι ή όχι» στην ΕΕ, αλλά «τι θα κάνουμε με το χρέος».

 

Όταν, για παράδειγμα, ο Γιούρκερ σε μια προσπάθεια μετατόπισης ευθύνης, κατηγορεί τον Έλληνα Υπουργό Οικονομικών ότι εγκατέλειψε τις συζητήσεις ενώ «είχαμε συμφωνήσει για ρύθμιση χρέους και αναπτυξιακό πακέτο», παραδέχεται ουσιαστικά ότι από τις προηγούμενες πολιτικές απουσίαζαν η ρύθμιση χρέους και το αναπτυξιακό πακέτο; Κι αν απουσίαζαν, γιατί απουσίαζαν; Ποιοι ευθύνονται για αυτή την έλλειψη και γιατί την επέτρεψαν. Δεν αποδίδω σκοπιμότητα, αλλά ακόμη και αν πρόκειται περί λάθους, πρόκειται για ανεπίτρεπτο λάθος και η επιμονή σε αυτό το λάθος εγκληματική.  

 

Ο Αντώνης Σαμαράς και ο κάθε «προηγούμενος», οι οποίοι επιμένουν σε αντιαναπτυξιακές πολιτικές δεν αντιλαμβάνονται ότι με τέτοιο χρέος και χωρίς αναπτυξιακό πακέτο, η χώρα τους θα ήταν παντοτινά μια χώρα χαμηλόμισθων «εξοφλητών» ενός "περίεργου" χρέους, το οποίο όχι μόνο ΔΕΝ πληρώνεται, αλλά αντίθετα αυξάνεται συνεχώς;

 

Το βασικό επίτευγμα της κυβέρνησης Τσίπρας, χωρίς να τάσσομαι υπέρ της πολιτικής του, η οποία μέχρι στιγμής δεν απέδωσε, είναι ότι κατάφερε μέσα σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο να αναδείξει την ανθρωπιστική πλευρά της κρίσης. Κατάφερε να δείξει ότι πέραν από τους αριθμούς υπάρχουν και άνθρωποι και ότι η Ελλάδα, εκτός από εταιρεία είναι και χώρα. 

 

ΥΓ1 Πώς μπορεί κανείς να ζητά ή να ισχυρίζεται ότι επιδιώκει την επικράτηση του «οικονομικού ορθολογισμού» τη στιγμή που βρίσκεται σε μια χώρα, το χρέος της οποίας δεν εντάσσεται στο πλαίσιο του οικονομικού ορθολογισμού; Φαύλος κύκλος διότι για να διορθωθεί η κατάσταση θα πρέπει να συνδυαστεί ο οικονομικός ορθολογισμός με τον ορθολογισμό ως φιλοσοφικό ρεύμα, με καθορισμό όμως της «λογικής σκέψης», όχι από τον ίδιο τον πολιτικο-οικονομικό ηγεμονικό λόγο. Δεν ξέρω όμως από ποιους θα μπορούσε να οριστεί. Θα φανεί. 

 

ΥΓ2 Ούτε "ναι" ούτε όχι". Δεν είναι θέμα "αριστερών-δεξιών", Δεν υπάρχει μια "κακή Μερκελ, που θέλει να αφανίσει τον ελληνισμό". Είναι θέμα οικονομικού ορθολογισμού και αναγνώρισης του προβλήματος. Αν δεν γίνει διόρθωση του δομικού προβλήματος του συστήματος, οι άνθρωποι πάντα θα το βρίσκουν μπροστά τους και θα είναι πάντα μέσα στα ποδιά τους. Είναι κατά τη γνώμη  μου σημαντικό να γίνει αντιληπτό ότι αυτό το πρόβλημα δεν πρέπει να τίθεται σε "ιδεολογική  βάση". Ένα τέτοιο πρόβλημα απειλεί ή εμποδίζει την εξέλιξη. Ακόμα και την ίδια την οικονομική εξέλιξη. Χωρίς αντίβαρο (στο σύστημα με στόχο την "εξυπηρέτηση" όλων ή των περισσότερων) και κατ΄επεκταση ισορροπία, το αποτέλεσμα είναι αναμενόμενο. Αυτή  είναι η σκληρή πραγματικότητα.