Σε περιόδους κρίσεων, όπως και σε κάθε άλλη περίοδο, οι ιδιοκτήτες μεγάλων και κερδοφόρων επιχειρήσεων εκμεταλλεύονται την υπεραξία, που προκύπτει από την εργασία των μισθωτών, για να συντηρήσουν και να επεκτείνουν την επιχείρηση τους, χωρίς ωστόσο να επιστρέφουν μερίδιο από το κέρδος στους εργαζόμενους-συνδημιουργούς.

Σε εποχές ύφεσης, οι μεγάλες επιχειρήσεις προσπαθούν να διατηρήσουν την υπεραξία, πιέζοντας υπέρ το δεον το συρρικνωμένο εργατικό δυναμικό με τους «κουρεμένους» και παγοποιημένους για χρόνια μισθούς ώστε να παράγει περισσότερα από πριν.

Σε κάποιο βαθμό, αυτή η κατάσταση είναι "θεμιτή" και αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στη επιβίωση της επιχείρησης, η οποία παρέχει θέσεις εργασίας στην κοινωνία (εάν η εκμετάλλευση υπό οποιεσδήποτε συνθήκες  μπορεί να χαρακτηριστεί «θεμιτή»).

Όταν, όμως αυτός ο πρόσκαιρος, ελέω κρίσης χειρισμός μετατραπεί σε «κανόνα», τότε αρχίζει να μυρίζει μπαρούτι στον κοινωνικό ιστό και τα θραύσματα μιας ενδεχόμενης «έκρηξης» θα έχουν βαρύτατες επιπτώσεις στη σταθερότητα του κράτους, αφού οι η κοινωνική νατίδραση και οι αλλαγές κυβερνήσεων (οι οποίες συχνά θεωρούνται υπευθυνες) προκαλούν αστάθεια, που δεν ευνοεί την αγορά και το κεφάλαιο.

Από αυτό το σημείο και έπειτα αρχίζει να διαφαίνεται η προχειρότητα στους χειρισμούς και η έλλειψη διορατικότητας από πλευράς κρατούντων τα ηνία της οικονομίας.

Κράτη και επιχειρήσεις

Με το "αναγνωρίζεις" ότι εκμεταλλεύεσαι ή πιέζεις υπέρμετρα κάποιον, είτε σε επίπεδο κρατών (οι διεθνείς δανειστές «αναγνωρίζουν και σέβονται» τις θυσίες των λαών, αλλά «έτσι πρέπει») ή σε ατομικό-εργασιακό επίπεδο (ο εργοδότης αναγνωρίζει τις θυσίες και την προσφορά του εργαζόμενου, «αλλά έτσι πρέπει»), δεν αίρεται η αρχική αιτία που προκάλεσε την αντίδραση του πλήθους, ήτοι η χωρίς φραγμό εκμετάλλευση για αύξηση/διατήρηση του κέρδους.

Στην περίπτωση των κρατών, το παράδειγμα της Ελλάδας είναι ενδεικτικό. Με "κτυπήματα" συμπάθειας στην πλάτη και υποσχέσεων για το μέλλον εν είδει κινήτρου, αλλά χωρίς να αποτελούν ουσιαστικά "κίνητρο" με την έννοια του όρου, οι μέχρι πρότινος κυβερνώντες κέρδιζαν παράταση. Βεβαίως, ο λόγος για τον οποίο «έληξε» η εν λόγω παράταση δεν είναι ο Σαμαράς, αλλά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη πολιτική, η οποία εφαρμόζεται, δεν αίρει την αιτία που οδήγησε τους Έλληνες (όχι όλους και όχι μόνο) στην εξαθλίωση.

Συνεπώς, είναι επιεικώς αστείο να αναμένει κανείς ότι θα ηρεμήσουν τα πνεύματα, μόνο με την «αναγνώριση των θυσιών» και το κτύπημα «συμπάθειας» στην πλάτη, χωρίς να αλλάζει καθόλου η συμπεριφορά, είτε σε επίπεδο κρατών, είτε στον τομέα επιχειρήσεις- «αγορά εργασίας», είτε οπουδήποτε αλλού υπάρχει μια τέτοια σχέση. Άλλωστε, τα κράτη μετατράπηκαν σε μεγάλες επιχειρήσεις (ή ήταν πάντα, όμως τώρα φάνηκε λόγω της παγκοσμιοποίησης).

Πλήξη ή πείνα;

Εμβόλιμα θα μπορούσε να γίνει αναφορά στο σύνθημα των Σιτουασιονιστών ότι «δεν μας κάνει πια ο κόσμος όπου η εγγύηση του να μην πεθάνουμε της πείνας ανταλλάσσεται με τον κίνδυνο να πεθάνουμε από πλήξη», υπό την έννοια ότι αφού οι λαοί κινδυνεύουν που κινδυνεύουν να πεθάνουν της πείνας, τουλάχιστον αντιδρούν, σπάζοντας τη ρουτίνα ώστε να μην πεθάνουν από πλήξη.

Αφού λοιπόν οι υπέρμαχοι των πολιτικών της λιτότητας κατάλαβαν ότι ο εκφοβισμός ως αντικίνητρο έπαψε να είναι αποτελεσματικός, πέρασαν σε «τσάι και συμπάθεια». Επιχειρείται μετουσίωση αυτής της "συμπάθειας" σε ένα νέου είδους "κίνητρο", με την παράλληλη αφήγηση ότι "αυτή η συμπάθεια δείχνει ότι πλησιάζουμε στο τέλος του κακού". Άρα, άλλη μια προσπάθεια για εξασφάλιση παράτασης με υποσχέσεις για το μέλλον. Ένας κύκλος, χωρίς να φαίνεται αν η νέα αφήγηση θα αποδειχθεί αλήθεια ή άλλο ένα περίτεχνα τοποθετημένο ελιτίστικο ψέμα.

Η μέθοδος του εκφοβισμού ως μέσο διατήρησης της ηρεμίας και συγκράτησης του πλήθους, έχει πλέον αποτύχει. Απόδειξη αυτού αποτελεί η αλλαγή της κυβέρνησης στην Ελλάδα και η άνοδος των κινημάτων αμφισβήτησης σε όλη την Ευρώπη. Πρόκειται για μια εξέλιξη, η οποία φανερώνει τη διάθεση του κόσμου και θα έπρεπε να θορυβήσει τόσο τους ηγέτες, όσο και τους οικονομικούς παράγοντες της  ΕΕ.

Έχω την εντύπωση ότι ο άνθρωπος από τη φύση(;) του φοβάται να έλθει σε ρήξη με το κατεστημένο, διότι κάθε ρήξη με τις δομές γεννά αρνητικά συναισθήματα, όμοια με εκείνα που προκαλεί η ιδέα του θανάτου. Της αβεβαιότητας του «μετά». Συναισθήματα του διαχωρισμού συνυφασμένων εννοιών, ύλης (ως "υπερεκτιμημένο" φιλοσοφικό κατηγορούμενο;) και ενέργειας ("ψυχής"), που δίνουν μια εικόνα, η οποία ασχέτως αν δεν παρουσιάζει ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον, ωστόσο επιλέγεται από τους ανθρώπους ως "η πιο ιδανική" για τη δεδομένη στιγμή. Παρόλα αυτά, η κατάσταση αλλάζει όταν ο άνθρωπος δεν έχει τίποτε άλλο να χάσει.

ΥΓ1: Ούτως ή άλλως, παραδοσιακά ο εργαζόμενος δεν λάμβανε από την υπεραξία, όμως συμβιβαζόταν διότι τουλάχιστον ήταν καλυμμένος μισθολογικά.

ΥΓ2:  Το άρθρο αναφέρεται στις μεγάλες και κερδοφόρες επιχειρήσεις

ΥΓ3: Πολλά άλλα μπορούν να λεχθούν για τις ευθύνες των ίδιων των πολιτών, όμως τα διακοπο-δάνεια και τα εορτο-δάνεια δεν συγκρίνονται με κανένα  τρόπο με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια δισεκατομμυρίων των «μεγάλων».

Follow @AthanasiouTh