Δύο κύριες ιδεολογικές τάσεις (ή καταστάσεις-αποτελέσματα ιδεολογικών τάσεων) φαίνεται να κυριαρχούν στο πολιτικό-οικονομικό σκηνικό της Κύπρου (όχι αποκλειστικά της Κύπρου). Η μια τάση προκύπτει από τη δεξιά και η δεύτερη από την αριστερά. Πρόκειται ουσιαστικά για τη στάση, που τηρεί η κάθε τάση απέναντι στην εφαρμοσθείσα οικονομική πολιτική.

 

Οι τρεις τάσεις...

 

Η πρώτη τάση καταδικάζει την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης και υποστηρίζει ότι οι κυβερνώντες πουλούν την περιουσία του κράτους, πουλούν ουσιαστικά δημόσια περιουσία, χωρίς την έγκριση των πολιτών.  

 

Η δεύτερη τάση, η πιο (ας πούμε) νέο-φιλελεύθρη, υποστηρίζει ότι το κράτος δεν μπορεί και δε γίνεται να είναι εργοδότης και δεν πρέπει να έχει εταιρείες στα περιουσιακά του στοιχεία.

 

Καπού στο ενδιάμεσο υπάρχει μια τρίτη τάση, που αποδέχεται ως μοιραίο το κλείσιμο, για παράδειγμα, των ΚΑ, σαν κάτι που καλό θα ήταν να μην χαθεί, αλλά δεν υπήρχε άλλος τρόπος.

 

Δημοσιές ρητορικές

 

Ας εστιάσουμε όμως στις δημοσιές ρητορικές των δυο μεγάλων αντιπάλων (των δυο πρώτων τάσεων) με στόχο να εξετάσουμε αν υπάρχει δυνατότητα σύνθεσης, (σύμφωνα και με τη διαλεκτική σαν μέθοδο), ή αν η αντιπαράθεση θα είναι -και σε βάθος χρόνου- μια σύγκρουση χωρίς συμβιβασμό, με όλες τις πιθανές επιπτώσεις πάνω στον  κοινωνικό ιστό. Οπότε, ίσως, η ενδιάμεση τάση να αποτελεί συγκυριακη ενδειξη.

 

[Παρεμπιπτόντως, η «σύνθεση» είναι ένα ενδεχόμενο, το οποίο τέθηκε στο "τραπέζι" (του δημόσιου λόγου) από κορυφαίους οικονομολόγους, όπως ο νομπελίστας Χριστόφορος Πισσαρίδης, ο οποίος σε συνέντευξη του δήλωσε ότι μια κυβέρνηση αριστερή δεν είναι απαραίτητα καλύτερη από μια δεξιά ή το αντίθετο. Υπάρχουν, είπε, μικτά οικονομικά συστήματα, τα οποία θα μπορούσαν να εφαρμοστούν].

 

Η πρώτη τάση διερωτάται: Καλά, πότε πρόλαβαν να κλείσουν τις Κυπριακές Αερογραμμές, πότε πρόλαβαν να πάρουν αποφάσεις για νέα εταιρεία; Συνάγεται συνεπώς ότι το «έγκλημα» (όπως χαρακτήρισαν οι αριστεροί το κλείσιμο των ΚΑ), ήταν προμελετημένο και υπήρχε σχεδιασμός, από πλευράς κυβέρνησης, για το κάθε βήμα μέχρι το οριστικό λουκέτο. 

 

Η κυβερνώντες ξεγέλασαν με επικοινωνιακά τρικς τους πολίτες για να δεχτούν με μεγαλύτερη ευκολία το αποτέλεσμα (κλείσιμο). Επίσης, αυτή η τάση κατηγορεί την κυβέρνηση ότι ξεπουλά δημόσιο πλούτο για να εξυπηρετήσει ιδιωτικές σκοπιμότητες, για να περάσει ο δημόσιος πλούτος στα χέρια τρίτων και λίγων, για να προωθήσουν προσωπικά συμφέροντα, αλλά και ότι δεν φροντίζει να υπερασπιστεί βασικούς τομείς που πρέπει, κατά την άποψη τους, να παραμείνουν ιδιοκτησία του δημοσίου για κοινωνικούς, πολιτικούς (κυπριακό) ή και οικονομικούς λόγους. Για παράδειγμα, μια κρατική δημόσια εταιρεία, σαφώς θα είναι βοηθητική για την οικονομική διάσταση του τουρισμού, αν και όταν χρειαστεί, υπό «ιδιαίτερες» συνθήκες.

 

Η δεύτερη τάση κατηγορεί καταρχήν τους προηγούμενους ή όλους τους προηγούμενους («άλλοθι» ή «μεταμέλεια» style) και υποστηρίζει ότι η διαχρονική κρατική κακοδιαχείρηση έφερε την εταιρεία στο σημείο που βρίσκεται. Ως επιχείρημα (ισχυρό θα έλεγα) προβάλλουν την ενίσχυση που παραχώρησε η προηγούμενη κυβέρνηση προς τις  ΚΑ. Η ενίσχυση πρέπει να επιστραφεί στο κράτος, όπως αποφάσισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού και δεδομένου ότι η εταιρεία δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να τα επιστρέψει, πρέπει να αναγκαστικά να κλείσει.

 

Βέβαια, η πρώτη τάση λέει ότι στις τράπεζες έδωσαν τόσα δις, το πρόβλημα τους ήταν τα 100 εκ. των ΚΑ;  

 

Κάποιοι πιο "ορθολογιστές" (?), (ίσως η ενδιάμεση λύση, στην οποία αναφερθήκαμε πιο πάνω), που πιθανόν δεν κατέληξαν ακόμα, θα απαντούσαν: «αφού έτσι εν το οικονομικό σύστημα. Ίντα κάμνετε πως εν το ξέρετε; Αν μπορείτε αλλάξετε το, διαφορετικά μεν σαλαβατάτε και δείτε τι θα κάμουμε να διορθώσουμε την κατάσταση με τα υφιστάμενα δεδομένα, όπως καθορίστηκαν από δικές μας ενέργειες».  

 

[Αν κωδικοποιώ σωστά τον ορθολογισμό, τότε, ο ορθολογισμός δεν είναι ύποπτος μοναχά επειδή, κατά τον Φουκώ, δημιουργεί ή κατασκευάζει πίσω από την δήθεν αποστασιοποίηση του, καταπιεστικές εξουσίες , αλλά επειδή τις συντηρεί κιόλας. Αν η λήψη των αποφάσεων με βάση τη «λογική», ονομάζεται ορθολογισμός, τότε θεωρώ ότι πρέπει να κωδικοποιήσουμε τη «λογική», καθώς και ποιος καθορίζει τα όρια και τα πλαίσια της χρήσης της και αν μπορεί να παρουσιάσει μετατροπές ή μεταστροφές από εποχή σε εποχή και κάτω από ποιες συνθήκες. Ή ακόμη και να κατανοήσει πώς γίνεται μια αλλαγή ή και πως αλλάζουν οι κοινωνίες. Επειδή, λοιπόν εντοπίζω ένα κενό, θα θέσω τη «λογική» ως «εκείνη την κοινή πεποίθηση». Παρόλο που δημιουργείται νέο κενό, καθώς η «κοινή πεποίθηση» για τη γη ήταν κάποτε ότι είναι επίπεδη και ότι η Ελλάδα κυβερνάται από 12 θεούς, που ζουν πάνω σε ένα βουνό. Ας δεχτούμε όμως ότι «σήμερα ξέρουμε περισσότερα»]. 

 

Επί της ουσίας. Η νεοφιλελεύθερη τάση, όμως, έχει απάντηση και σε αυτό. Τα 100 εκ δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Το κράτος και οι υπάλληλοι του απέδειξαν ότι δεν είναι ικανοί να οδηγήσουν αυτή την εταιρεία στην κερδοφορία. Κυκλοφορούν κάποια βίντεο 15-20 ετών, που δείχνουν ότι οι ΚΑ κατέγραφαν ζημιές από τότε. Βέβαια, κανείς δεν μπορεί να ξέρει, χωρίς να κατέχει τους ισολογισμούς της εταιρείας, αν κάποιες επόμενες ή προηγούμενες χρονιές οι ΚΑ παρουσίαζαν κέρδη. Κρίνοντας όμως εκ του αποτελέσματος, η ζημιά ήταν μεγαλύτερη και άρα η εταιρεία ασύμφορη. 

 

[Κρίνουμε συνήθως  εκ του αποτελέσματος με βάση την εμπειρική ανάλυση. Το πρόβλημα που προκύπτει σε αυτή την περίπτωση, αφορά στον εντοπισμό του σημείου από το οποίο κρίνει κάποιος το αποτέλεσμα. Ποιο είναι το «τέλος»; Οι ΚΑ έκλεισαν, όμως, γίνεται μια προσπάθεια συνέχισης της ύπαρξης του «κυπριακού ιστορικού συμβόλου» ως «μόστρα» και πάει λέγοντας. Αυτή η συνεχής ροή και οι εναλλαγές θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να τύχουν διαφορετικής ερμηνείας από την κάθε τάση]. 

 

Η νεοφιλελεύθερη τάση, αναγνωρίζει τα προβλήματα της εταιρείας και αφού παραθέσει τα γεγονότα καταλήγει στη θέση ότι «άλλωστε, το κράτος δεν μπορεί να είναι εργοδότης και ιδού η απόδειξη».  

 

Η πρώτη ταση βρίσκει, όμως, έρεισμα από αυτή την θέση και την χρησιμοποιεί ως «απόδειξη» των όσων υποστηρίζει, αφού «ξεσκεπάζονται οι πραγματικές προθέσεις μιας νεοφιλελεύθερης κυβέρνησης, που ξεπουλά συνειδητά  τον δημόσιο πλούτο». Χωρίς το δημόσιο και τις υποδομές του, τελικά δεν μπορεί να λειτουργήσει μια κοινωνία και μια οικονομία της αγοράς. Αν δεν επένδυε το κράτος στον τουρισμό δεν θα είχαμε αυτό που σήμερα αποτελεί μια πηγή πλούτου. Αν η Κυπρος, σαν νησι, δεν έχει  αυτόνομη πρόσβαση στις αερομεταφορές, έστω και με δημοσία επένδυση, γίνεται εξαρτώμενη κλπ.

 

Σύνθεση;

 

 

Μάλλον είναι δύσκολο να πει κάνεις τι θα βγει στο τέλος. Ιδιαίτερα αφού διανύουμε μια δύσκολη περίοδο, όπου οι δυο τάσεις θα κονταροχτυπηθούν, τόσο στην Κύπρο όσο και διεθνώς. Ίσως, από αυτή τη σύγκρουση να προκύψει μια σύνθεση.

 

Οψόμεθα...