Η ζωή του ανθρώπου είναι μια διαρκής πάλη για να «μην βαρκέται». Γεννιόμαστε τζαι  μέχρι να πεθάνουμε επιδιδόμαστε σε διάφορες ασχολίες, τις οποίες ενίοτε κατασκευάζουμε, για να μην βαρεθούμε μέχρι το «μάταιο τέλος».

Η κατάσταση μας αυτή, δημιουργεί τις συνθήκες, που ευνοούν τη συνεχή εξέλιξη. Συνήθως «βαρκούμαστεν» από ίδιες παραστάσεις, ίδιες συνήθειες και ίδιες εικόνες, αφού τα (εκάστοτε) σύγχρονα  τα γνωρίζει (εμπειρικά κυρίως) ο εκάστοτε σύγχρονος, αλλά και τα παραδοσιακά τα γνωρίζει θεωρητικά. Συνεπώς, είτε με τον Α είτε με το Β τρόπο, ο εκάστοτε σύγχρονος έχει μια γνώση της κατάστασης μέχρι την εποχή του και για αυτό «βαρκέται», χωρίς αυτή η διαπίστωση να σημαίνει ότι δεν μαθαίνει  όσα υφίστανται και  όσα προηγήθηκαν των ημερών του. Αντιθέτως, ο άνθρωπος «βαρκέται» επειδή έχει γνώση (ή νομίζει ότι έχει γνώση του περιβάλλοντος του).

Δημιουργείται λοιπόν η ανάγκη στον άνθρωπο για συνεχή εξέλιξη τζαι τούτο μπορεί να αποτελεί τη σωτηρία του ανθρώπου, όπως θα έλεγε και ο Σαρτρ.

Ο κίνδυνος...

Όμως γεννάται σε μένα, άλλο ένα ερώτημα: Πώς καθορίζεται ή προκύπτει το επόμενο στάδιο της εξέλιξης, με ποιες διαδικασίες, με ποιους ρυθμούς και σε ποιες δομές στηρίζεται; Διότι τίθεται  και θέμα διαχείρισης της διαμορφωθείσας κατάστασης, με υπολογίσιμη βάση τον ανθρώπινο παράγοντα, ο οποίος βάζοντας φυσικά όρια ή αδυνατώντας, από κάποια φάση και μετά, να ανταποκριθεί σε «απάνθρωπες»* απαιτήσεις, επεμβαίνει με έναν τρόπο στην εξέλιξη.

Ο άνθρωπος, όμως, δεν  αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα, που καθορίζει το επόμενο στάδιο. Όταν η εξέλιξη δεν λαμβάνει υπόψιν τον ανθρώπινο παράγοντα και ειδικότερα μέσα σε μια ατμόσφαιρα οικονομικής κρίσης, σκανδάλων, που προκαλεί το δημόσιο αίσθημα και  πιέζει  τους «συντελεστές» της επιτυχίας για μεγαλύτερες «επιτυχίες» με γνώμονα μόνο το κέρδος και όχι τον άνθρωπο, τότε επιτυγχάνεται ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα. Ήτοι, από το οικονομικό κραχ στο κοινωνικό κραχ. Έχω την εντύπωση ότι η δεύτερη περίπτωση είναι ακόμη πιο τρομακτική από την πρώτη, με διαφορετικά, όμως, «θύματα».

Το «βαρκούμαι», από «έννοια εξέλιξης» μετατρέπεται σε είδος αποστασιοποίησης ή αντίστασης και αυτό είναι επίσης  τρομακτικό, για διάφορους λόγους.

Ο μύθος της ελεύθερης αγοράς...

Αυτό το δημιούργημα, οικονομικό κατασκεύασμα, οικοδόμημα, που κάποιοι ονομάζουν «καπιταλιστικό σύστημα» (και μάλλον δεν είναι), έχει ξεφύγει από τον ανθρώπινο έλεγχο και έχει δημιουργήσει ένα δικό του-ανεξάρτητο μηχανισμό λειτουργίας.

Η ελεύθερη αγορά δεν είναι σε θέση πλέον να διατηρήσει τις ισορροπίες,  να εμποδίσει την εκμετάλλευση και να  ρυθμίσει τις λειτουργίες του οικοδομήματος.

Όταν η ελευθερία του ενός επηρεάζει την ελευθερία του άλλου, τότε αναγκαία καθίσταται η παρέμβαση τρίτου-ρυθμιστή για αποκατάσταση της δικαιοσύνης και διατήρηση της ισορροπίας. Με το ίδιο σκεπτικό, σε ό,τι αφορά στον τρόπο λειτουργίας  της ελεύθερης αγοράς, όταν η ελευθερία/δικαίωμα/μαγκιά  του  ενός να συσσωρεύσει κεφάλαια, στερεί την ελευθερία στον άλλον  να ζήσει  αξιοπρεπώς, τότε χρειάζεται  η  επέμβαση τρίτου. Του κράτους και των νόμων σε αυτή την περίπτωση. Με  αυτό τον τρόπο καταρρίπτεται και ο μύθος της ελεύθερης  αγοράς, που «ρυθμίζει  τα πάντα». (Ας μη ξεχνάμε ότι ο μύθος της ελεύθερης αγοράς κτίστηκε πάνω σε μια υφιστάμενη δομή- κράτος, που οδήγησε στην οικοδόμηση του καπιταλισμού ή του ανεξέλεγκτου καπιταλισμού).

Υπάρχει βεβαίως και  άποψη  ότι «ζούμε σε μια ελεύθερη οικονομία και αν  μπορείς να συσσωρεύσεις κεφάλαια, κάντο και συ». Όσο παράξενο, όμως και αν ακούγεται, υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι δεν ενδιαφέρονται  να μαζέψουν χρήμα, αλλά θέλουν μόνο να ζήσουν μια αξιοπρεπή ζωή, δίνοντας το δικό τους ορισμό στην «εξέλιξη».

Το «σύστημα», (το οποίο  δεν είναι μια αόριστη έννοια),  κινείται σε πολύ λεπτές ισορροπίες και παραγνωρίζει το κίνδυνο που παραμονεύει όταν ο ανθρώπινος παράγοντας δεν έχει κάτι άλλο να χάσει ή δεν εξυπηρετείται.

Η εξέλιξη θα έπρεπε  να αποτελεί τη σωτηρία του ανθρώπου. Δυστυχώς όμως, ο τρόπος με τον οποίο η εξουσία αντιλαμβάνεται τον όρο οδηγεί σε μονοπάτια επικίνδυνα.
    
*Ο όρος "απάνθρωπο" προϋποθέτει μια σταθερή έννοια του «ανθρώπου» και ως εκ τούτου δεν ξέρω κατά πόσο είναι δόκιμος.

Follow @AthanasiouTh