Το θέμα του εθνικισμού είναι τεράστιο, πολυδιάστατο, χαρακτηρίζεται από ποικιλομορφία και ως εκ τούτου ανέφικτη καθίσταται η εν συντομία αποκωδικοποίηση και ανάλυση του όρου.

Παρόλα αυτά, είναι δυνατόν να ερευνηθούν βασικές πτυχές, που αφορούν κυρίως στον τρόπο χειραγώγησης και καθοδήγησης των ακραίων στοιχείων από συγκεκριμένες ελίτ.

Σύμφωνα με τον Mc Crone, ο εθνικισμός, όχι μόνο αφορά την ιστορία, αλλά γράφει τη δική του. Παράδοξο όμως είναι το γεγονός ότι υπάρχει εθνικισμός την ώρα που ο στόχος «έθνος-κράτος» φαίνεται να απομακρύνεται.

Η κάθε Αρχή, για να πετύχει τον σκοπό τον οποίο θέτει, αγαθό ή ύπουλο ή ακόμα και αγαθό, που μετατρέπεται στην πορεία σε ύπουλο (λόγω συμφερόντων), χρειάζεται υποστηρικτές. Οι τυφλοί υποστηρικτές αποτελούν την ιδανικότερη μορφή υποστηρικτών.

Πώς χειραγωγείται και πώς μετατρέπεται το ανθρώπινο ον σε πιόνι των ελίτ;

Τα συμφέροντα της κάθε χώρας ή περιοχής στον πλανήτη δημιουργούν ρήξεις μεταξύ των λαών, που πολλές φορές οδηγούν σε αλληλοσπαραγμό και αέναο μίσος.

Οι έχοντες συμφέρον από την εδραίωση και διατήρηση του εν λόγω status quo, στην προσπάθειά τους να αναπτύξουν, να διατηρήσουν και να διασφαλίσουν ίδια, αλλά και κοινά(;) συμφέροντα, δημιουργούν με τη στάση και φιλοσοφία τους κάποιες υποστηρικτικές ομάδες.

Μέχρι το σημείο που ο στόχος αφορά στην διαφύλαξη των συμφερόντων των λαών, οι προσπάθειες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν θεμιτές. Σε αυτό το σημείο, όμως, δημιουργείται άλλο ένα ζήτημα, σε σχέση με τα κριτήρια που καθορίζουν την υπερβολή. Και πάλι είναι μάλλον ζήτημα παιδείας και κοινωνικών ορίων.

Στοίχημα για τις εν λόγω ελίτ δεν αποτελεί μοναχά η δημιουργία της υποστηρικτικής ομάδας, αλλά κυρίως η διατήρησή της. Δεδομένου τούτου, μια ελίτ μπορεί μεν να αποδυναμωθεί ή να αλλάξει στόχους δια μέσου των χρόνων, ωστόσο η προπαγάνδα που άσκησε στο παρελθόν ήταν αρκετή για να διατηρήσει συγκεκριμένες ομάδες προσηλωμένες σε έναν και μοναδικό στόχο.

Στη δεδομένη περίπτωση, η ελίτ μιας άλλης εποχής (με διαφορετικούς μάλλον σήμερα στόχους) διατηρεί κάποιες ομάδες, οι οποίες στηρίζουν αναχρονιστικές θέσεις. Βέβαια, οι υποστηρικτές-ακραίοι εθνικιστές ισχυρίζονται ότι δεν παρέκλιναν ποτέ από το στόχο τους (φυλάνε Θερμοπύλες) και ότι απλώς, όλοι οι υπόλοιποι, είναι επιεικώς ρίψασπις ή προδότες.

Ισχύει όμως κάτι τέτοιο;

Τα γεωστρατηγικά και γεωπολίτικα συμφέροντα της κάθε περιοχής μεταλλάσσονται και αναδιαμορφώνονται στο πέρασμα του χρόνου. Ο έχων ακόμα και την ελάχιστη αναλυτική προδιάθεση, είναι σε θέση να το αντιληφθεί.

Κατ΄ αυτόν τον τρόπο, το 1950 τα δεδομένα για την Κύπρο διέφεραν από τα δεδομένα του 1960 και οι ανάγκες του 1960 δεν συμπίπτουν με τις σημερινές και πάει λέγοντας.

Τη δεκαετία του ’60, μια σειρά από ομαδοποιήσεις οδήγησαν στη δημιουργία μιας πολίτικης ελίτ, μερίδα της οποίας προσπαθεί να συντηρήσει τη ρητορική, που θα της αποδίδει οπαδούς και είδος εξουσίας. Πρόκειται, ουσιαστικά, για ένα είδος συντήρησης μιας μερίδας της ελίτ, η οποία επιδιώκει να έχει διαθέσιμους οπαδούς. Οι εν λόγω «διαθέσιμοι» προσφέρονται φυσικά για χειραγώγηση.

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελει η ανάλυση του τρόπου, με τον οποίο οι εκάστοτε κυβερνώντες ασκούσαν ορθή ή λανθασμένη πολιτική. Το παράδειγμα της Χρυσής Αυγής, η οποία επικαλείται την ανεπάρκεια του πολιτικού συστήματος είναι ενδεικτική. Δε νομιμοποιούνται, όμως, οι ακραίες τάσεις, επειδή οι υπόλοιποι "είναι άχρηστοι", όπως ακριβώς δεν απαλλάσσεται των φόνων ο Χίτλερ, λόγω του ότι ο Στάλιν προέβη σε φρικαλεότητες.

Τα συμφέροντα των χωρών οδηγούν ενίοτε σε γκρεμούς μίσους μεταξύ των λαών. Πρόκειται για μίσος το οποίο γεννά στον άνθρωπο την επιθυμία του θανάτου ενός συνανθρώπου του, με βάση το κριτήριο της γλώσσας, της θρησκείας κ.α, για τον γενικευμένο λόγο ότι είναι «βρωμόρατσα». (Βεβαία η θρησκεία διαδραμάτισε το δικό της καθοριστικό ρόλο στην έξαρση τέτοιων φαινομένων από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη ιστορία. Ανθρωποθυσίες για την επίτευξη ενός «αγαθού» σκοπού, επεκτατική πολιτική και σταυροφορίες στο όνομα του Χριστού και ο σκοπός αγιάζει τα μέσα).

Το στοίχημα επανεμφανίζεται: Διατήρηση της εν λόγω υποστηρικτικής ομάδας, μικρής, μεγάλης, τεράστιας ή τιτάνιας.

Υποτίθεται ότι η κάθε χώρα διεκδικεί ό,τι διεκδικεί στοχεύοντας στην κάλυψη των αναγκών του λαού της. Στην ουσία όμως, εκείνο που διεκδικούν, πολλές φορές, είναι η κάλυψη των αναγκών και η εκπλήρωση των στόχων της ίδιας της ελίτ.

Μύηση

Οι στόχοι, όμως, άλλαξαν. Νέα γεωστρατηγικά συμφέροντα εμφανίζονται στην Κύπρο, ειδικότερα την τελευταία 10ετία. Παρόλα αυτά, κάποιοι παρέμειναν πιόνια μιας ελίτ με «τροποποιημένους» σήμερα στόχους. Χειραγωγούνται ουσιαστικά από το παρελθόν και με αυτό τον τρόπο συντηρείται εσαεί το αίσθημα μίσους μεταξύ συνανθρώπων.

Απόδειξη τούτου, η έλλειψη επιχειρημάτων και η προβολή μοναδικού επιχειρήματος-απάντησης σε κάθε «δύσκολη» ερώτηση, το περιβόητο «επειδή είμαστε Έλληνες και οι Τούρκοι μας ταλαιπωρούσαν από πάντα». Προσέξτε, όλοι οι Τούρκοι. Όλοι οι εγγλέζοι είναι φονιάδες για τους γνωστούς λόγους. Όχι η ελίτ που διοικούσε διαχρονικά τη χώρα με συγκεκριμένη πολιτική, αλλά «όλοι σχιύλλοι μια ράτσα». (Το πιο αστείο επιχείρημα που άκουσα από ακραίο εθνικιστή σε συζήτηση που είχαμε πρόσφατα, είναι ότι τα τελευταία χρόνια διεξάγεται διεθνώς ένας πόλεμος εναντίον της Ορθοδοξίας. Τέτοιου εύρους επιχειρήματα).

Παρέμβαση ξένου δάκτυλου

Η υποψία για παρέμβαση ξένου δάκτυλου στην περίπτωση δημιουργίας τέτοιων συνόλων και η κατά καιρούς έξαρση τέτοιων φαινομένων, ενισχύεται αν αναλογιστεί κανείς τη ζημιά που προκαλείται στην εικόνα της κάθε χώρας, η οποία διατηρεί στις τάξεις της τέτοιες ομάδες, έστω και μικρές. Ειδικότερα μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο εθνικισμός έγινε συνώνυμο του αίσχους, του πανανθρώπινου σπαραγμού, συνεπεία μαζικών φόνων, της προπαγάνδας και της χειραγώγησης των μαζών. Επιπλέον, από τον Β΄Π. Π και έπειτα, το μορφωτικό επίπεδο στον πλανήτη αναπτύχθηκε καταλυτικά οδηγώντας στη μείωση των υποστηρικτών τέτοιων ξεπερασμένων ελίτ.

Επιπρόσθετα, οι εθνικιστές στις μέρες μας, θέλοντας να απενοχοποιήσουν τον ακραίο εθνικισμό, επιδίδονται σε μια προσπάθεια εξίσωσης του με τον εθνισμό, επιχειρώντας να ξεγελάσουν τις μάζες, αφού ο όρος «εθνικισμός» εμπεριέχει ένα ανώτερο ιδανικό, το Έθνος. Μετερχόμενοι τους τρόπους, με τους οποίους οι ίδιοι έπεσαν θύματα χειραγώγησης, επιχειρούν να καθοδηγήσουν με τη σειρά τους τις μάζες.  Παράλληλα, ο εθνικισμός κατασκευάζει σήμερα το υπόβαθρο διεκδίκησης του ρόλου του δήθεν σωτήρα,  που στόχο έχει να «αφυπνίσει».

Πρόκειται ουσιαστικά για μια προσπάθεια εξευγενισμού του εθνικισμού, ώστε να του προσδώσουν συναισθηματικό στοιχείο, μετά την αποδόμηση και ήττα του -ως ιδεολογία- κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Όπως άλλωστε απέδειξε ο εθνικισμός, είναι εύκολη η παραγωγή συλλογικού συναισθήματος.

Πολύ δύσκολο βέβαια, για την εποχή μας εγχείρημα, αν όχι ανέφικτο καθώς πώς να χειραγωγηθεί ένας λαός με ανώτερο στην πλειοψηφία του μορφωτικό επίπεδο;

Τροφή στην έξαρση του εθνικισμού σήμερα δίνει η οικονομική κατάσταση που επικρατεί σε πανευρωπαϊκό ή παγκόσμιο επίπεδο, η πολιτική ανεπάρκεια, η καταδολίευση κλπ. Οι ακραίοι εθνικιστές δεν είναι πολλοί αλλά κάνουν μεγάλη φασαρία. Μπορεί να καταφέρνουν σε κάποιες περιπτώσεις να ξεγελάσουν, όμως το παράδειγμα του Β΄ΠΠ είναι τόσο πρόσφατο και λειτουργεί ως αντικίνητρο ή «ξυπνητήρι» του μυαλού του κάθε σώφρονα ανθρώπου.

ΥΣ1: Μήπως τελικά η συντηρητική ελίτ των προηγούμενων δεκαετιών οδήγησε τον κόσμο προς αυτή την κατεύθυνση για να διατηρεί την εξουσία της, όμως στο τέλος πιάστηκε αιχμάλωτη της δικής της ρητορικής;

Follow me on Twitter

Για σχόλια στο [email protected]