To ποδόσφαιρο ως νόημα ζωής και ως θρησκεία

Σε μεγάλη ζήτηση στις απορημένα ψυχοψακτικές ημέρες μας, το 'νόημα της ζωής'. Κυριαρχούν, λοιπόν στα ράφια των ευπωλήτων φιλοσοφικά βιβλία με αναλύσεις και προτάσεις επί των ξαπολύτων, και 'απωλήτων' στα χρόνια της μεταπολεμικής ηθικής κρίσης ή μετανεωτερικής αβεβαιότητας 'Απολύτων'. Ξεθεμελιωμένο από τις παλαιές θρησκευτικές και φιλοσοφικές, αξιακές της ζωής, πίστεις και βεβαιότητες το 'νόημα της ζωής' κατήντησε στις μέρες μας προβληματικό, στέλλοντας ως 'καταναλωτές' τους έρμαιους ζητητές του όχι να εξετάσουν τους λόγους για την 'έλλειψη νοήματος' στις ζωές μας, αλλά να αρπαχτούν από παντοιότροπα υποκατάστατα. Περιτρέχοντα και περιβρέχοντα, ευκόλως κι ετοίμως προσφερόμενα από τον πονηρό λόγο της νεωτερικότητας, κερδαίνουσας από τα εμπορικοποιημένα ευτελή με τα οποία 'γεμίζει' τα κενά που η ίδια δημιουργεί.

 

Ξεφυλλίζουμε το βιβλίο 'Το Νόημα της Ζωής' του εξαίρετου ερμηνευτού της μετανεωτερικότητας, Terry Eagleton ('The Meaning of Life', Oxford UP 2007, που θα βρείτε σε κυπριακά βιβλιοπωλεία σε ελληνική μετάφραση στις εκδόσεις Θύραθεν), για να απολαύσουμε το ειρωνικό κέφι με το οποίο απαριθμεί τα top shelf αυτά υποκατάστατα νοήματος: σεξ, lifestyle, θρησκείες ή γκουρού κάθε λογής και προέλευσης, κατά προτίμησιν εξωτικές ή μυστικιστικές, ή τον φονταμενταλισμό που τις πολιτικοποιεί σε ανατρεπτικό, βομβίζον ή και βομβιστικό δόγμα.

 

Κορυφαίο ανάμεσά τους, γεμίζοντας όχι μόνο 'top-shelf' αλλά κερκίδες ολόκληρες, το ποδόσφαιρο. Κι η θρησκεία του. Ως θρησκεία το χαρακτηρίζει, άλλωστε, κι ο Terry Eagleton (όπ.π. σελ. 49) κρίνοντας, μάλιστα, ότι υποκαθιστώντας ένα σύνολο από παραδοσιακά τιμημένα ή λατρευτικά λάβαρα, όπως η θρησκευτική λατρεία, η εθνική κυριαρχία, η προσωπική τιμή κι αξία και η εθνική ταυτότητα, νοηματοδούσες αξίες για τις οποίες ήταν έτοιμοι οι άνθρωποι να θυσιαστούν, έχει το ποδόσφαιρο αναχθεί, ειδικά σε μια εποχή χριστιανικού και ισλαμικού φονταμενταλισμού, όχι απλά, ως θρησκεία, σε όπιο των μαζών, αλλά σε 'κρακ' του εκστατικού αφιονισμού τους. Ζουμάρουν με επιμονή οι κάμερες σε πρόσωπα οπαδών στις κερκίδες, συσπασμένα από αγωνία κι έκσταση, ζητώντας ίδια αφοσίωση από μας, σαν τα εικονίσματα των μαρτύρων στις εκκλησίες. Ως πηγή υπερβατικού, περίπου, νοήματος, εμβαπτίζει ανατατικά και σωτηριολογικά σε αισθήματα της λυτρωτικής από τις ευθύνες του εαυτού, μιας διονυσιακής μανικής κοινότητας, που βακχεύει στη θέα, στην γεύση του αίματος του 'σπαραγμού' του αντιπάλου.

Εξηγείται, έτσι, γιατί η τηλεόραση ποτέ δεν επαρκεί στην προσφορά αυτού του αισθήματος διθυραμβικού θιάσου και μανικής, αυτοκαταλύουσας αλλά και ερωτογόνου υπερβολής της ταυτότητας. Είναι απαραίτητη, εδώ, η φυσική εγγύτητα, η συμμετοχή στην αγέλη, το αίσθημα του 'running with the pack' που προσφέρει η κερκίδα. Adeste fideles.