
10.06.2024
Τίτος Χριστοδούλου
Ειρωνεία και Πολιτική: Κροκοδείλου Οδόντες και του Ισμαήλ η Κάσα.
'Ποιά απαξίωση της πολιτικής;' ειρωνεύεται, περίπου θριαμβευτικά, σαρκάζων στο αναπόδραστο της ολικότητας της παγίδας του ο πολιτικός: '´Εχουν έρθει πιο κοντά μας οι πολίτες!' Ιδού η ειρωνεία της πολιτικής. Στο άκρο της απαξίωσης, εκεί που δεν υφίσταται πια θεμέλιο να στηριχθεί αυτός που την απαξιοί, περιγελούν τον πολίτη και τον ίδιο τον εαυτό τους, με την λαλίστατη, κενολόγο θεατρική παράστασή τους οι θεσμοί. Εκεί που της πολιτικής συναντάται η πιο ακραία, η ειρωνική αποδοχή. Στην πλήρη, θεμελιακή απουσία οποιωνδήποτε αξιών πια, έστω ως προφάσεων, για καταδίκη της πολιτικής. Εκεί στην συνειδητοποίηση του απόλυτου αξιακού κενού ο Πολίτης συμβιβάζεται με την ειρωνεία τού να χρειάζεται να έλθει πιο κοντά στα δόντια του κροκόδειλου για να βρει φαΐ και να επιβιώσει. Symbiosis, ο... αγγλικός στην επιστήμη όρος, 'συμβίωση' με την πολιτική, στην ράχη του ρινόκερου για να βρεί ο... πολίτης στήριξη και προστασία. Χίλιοι Βέργες θα συνεχίσουν τον Αγώνα, δήλωσε ο... Νίτσε, πρόταση που φιλοσοφικά μετωνομάστηκε σε 'μεταξίωση των αξιών', transvaluation of values.
Όπως ο μισθωτός, στον χώρο της απόλυτης απαξίωσής του. Στην επιχείρηση που τον εργοδοτεί, κι όπου υπάρχει μόνο σαν παξιμάδι στην μηχανή, μηχανή όπου η κυρίαρχη αρχή στην οποία ανηλεώς και 'μηχανικά' θυσιάζεται κάθε άλλη αξία, είναι το κέρδος. Αξία απαξιωμένη στην βουβά οργισμένη συνείδησή του, που εθελόδουλα υπηρετώντας την όμως ζητεί να θρέψει και στηρίξει ο εργαζόμενος την δική του τσαλακωμένη αξία, ευτυχία κι αξιοπρέπεια. Ειρωνικά, τον κροκόδειλο τρέφοντας για να τραφεί κι αυτός και να υπάρξει, υπό την αίρεση, βέβαια, της χαψιάς του ερπετού.
Η ειρωνεία, που ειρωνικά κι αυτή καθίσταται δυνατή, τρεφόμενη από το θεριό που την αρνείται. Αφού, για να οριστεί σαν ειρωνεία, χρειάζεται την Παρμενίδεια πραγματικότητα στην οποία ως ειρωνεία αντιδιαστέλλεται. Το εξωτερικό θεμέλιο κι Αρχιμήδειο σημείο του 'πά στώ', την γη για να ανατρέψει. Ίσως, τότε, μόνη δυνατότητα της ειρωνείας, θα έλεγε κι ο φιλόσοφος του 'Τυχαιότης, Ειρωνεία και Αλληλεγγύη' (Contingency, Irony and Solidarity: Richard Rorty) να βρίσκεται στην προσωπική ειρωνεία, την προσωπική πολιτική της ειρωνείας που είναι η ευκαιριακή τροφή ανάμεσα στα δόντια του θεριού, οι «τοπικές λύσεις» του Rorty , στην απουσία της ολικής (από)φυγής. Η ειρωνεία βρίσκεται, τότε, στην αμφισημία, το κενό και μεταξύ (των οδόντων), μεταξύ της συνειδητοποίησης ότι ο απόλυτος αντιθεμελιωτισμός (antifoundationalism), η άρνηση της πραγματικότητας οιουδήποτε θεμελίου για την γνώση, καθιστά και την άρνησή της αδιανόητη, την ειρωνεία αδύνατη. Όπως, όμως, την καθιστά αδύνατη κι οιαδήποτε παραχώρηση στην πραγματικότητα της πραγματικότητας.
Το φιλοσοφικό παράδοξο του Ισμαήλ. Είδαν το παράδοξο της 'βεβαιότητας' της άρνησης κάθε βεβαιότητας οι αρχαίοι Σκεπτικιστές. Οι Πύρρωνες κι οι Αινησίδημοι. Και κατέφυγαν στη 'εποχή', έκθετοι μένοντας στο απάνεμο κάθε θέσης. Πέραν του λόγου, στον θάνατό του σώζοντας κάτι από την εγκυρότητα της θέσης τους.
Σαν το φέρετρο του Ισμαήλ που του έσωσε την ζωή στην αύτανδρη βύθιση του πλοίου του μονομανούς στο κυνήγι της άσπρης φάλαινας, Captain Ahab'Εποχή' κι απόσταση συμβολική, ειρωνική από την ζωή, για να αφηγηθεί τον ολοκληρωτικό της θάνατο, σημειώνοντας εν ταυτώ, τα εγγενή, λογικά και σημασιολογικά παράδοξα των 'ολοτήτων' που δεν μπορούν να ορίσουν ή διηγηθούν, αναφερθούν στον εαυτό τους... Ναι, το παράδοξο του Ισμαήλ κι εδώ, να έχει επιβιώσει μόνος αυτός για να διηγηθεί την 'αύτανδρη' βύθιση του Pequod: επιβίωση, ειρωνικά, μέσα σ' ένα φέρετρο ριγμένο στον Ωκεανό... Η ελληνική κατάβαση, πέραν της ζωής, ώστε με την ειρωνεία της άρνησής της, να κερδίζεται η βεβαίωση της αξίας της.
Όλα, ναι, το υπέδειξε ειρωνικά ο πολιτικός είναι πολιτική. Δεν υπάρχει διαφυγή απ' αυτήν, πολιτική πράξη κι η κριτική, η άρνηση, ή διαφυγή απ' αυτήν. Στα δόντια της η προστασία κι επιβίωση απ' αυτήν, ή... στου Ισμαήλ το θαλασσορριγμένο φέρετρο, στον τάφο, όπως κι ο γράφων, του Ινδού να βρίσκεται στην προσωπική ειρωνεία, την προσωπική πολιτική της ειρωνείας που είναι η ευκαιριακή τροφή ανάμεσα στα δόντια του θεριού. Η ειρωνεία βρίσκεται, τότε, στην αμφισημία, το κενό και μεταξύ (των οδόντων), μεταξύ της συνειδητοποίησης ότι ο απόλυτος αντιθεμελιωτισμός (antifoundationalism), η άρνηση της πραγματικότητας οιουδήποτε θεμελίου για την γνώση καθιστά και την άρνησή της αδιανόητη, την ειρωνεία αδύνατη, όπως όμως την καθιστά αδύνατη κι οιαδήποτε παραχώρηση στην πραγματικότητα της πραγματικότητας.
'Εποχή' κι απόσταση συμβολική, ειρωνική από την ζωή, για να αφηγηθεί τον ολοκληρωτικό της θάνατο, σημειώνοντας εν ταυτώ, τα εγγενή, λογικά και σημασιολογικά παράδοξα των 'ολοτήτων' που δεν μπορούν να ορίσουν ή διηγηθούν, αναφερθούν στον εαυτό τους... Όλα, ναι, το υπέδειξε ειρωνικά ο πολιτικός είναι πολιτική. Δεν υπάρχει διαφυγή απ' αυτήν, πολιτική πράξη κι η κριτική, η άρνηση, ή διαφυγή απ' αυτήν. Στα δόντια της η προστασία κι επιβίωση απ' αυτήν, ή... στου Ισμαήλ το θαλασσορριγμένο φέρετρο, στον τάφο του Ινδού, όπως, δια βίου και ο γράφων...
Όπως τα πουλιά, τρεφόμενα στα δόντια του κροκόδειλου. Ανάμεσα σε μιά χαψιά, διαπραγματευόμενοι οι πολίτες την ζωή τους. Στο αναμεταξύ της μάσας του Λεβιάθαν.
Τα ακίνητα της εβδομάδας




