τονισμού του λεξιλογίου και της συμπεριφοράς των φιλάθλων που αναζητούν σε αυτά επιβεβαίωση και διάκριση στο πεδίο της αναμέτρησης των ανδρικών

αρετών της βίαιης αρρενωπότητας στο ανδρικό σπορ, τον βασιλιά των σπορ , Mπύρα, γυναίκες και ποδόσφαιρο. Οι σεξιστικές διαστάσεις του χουλιγκανισμού.

Χουλιγκανισμός: όπου το μόνο που φοβάσαι είναι να μην λείψει η μπύρα και να μην σε πούνε “sissy” - Θέμα που αναπτύχθηκε σε μάθημά μου σε σχολή δημοσιογραφίας.

Το οπαδικό ποδόσφαιρο, σαν χώρος συμβολικών συγκρούσεων ανάμεσα σε εκπροσώπους αντίπαλων εργατικών κοινοτήτων, έχει αναδειχθεί σε ιδανικό πεδίο δοκιμής και αναμέτρησης ανδρισμού, αρρενωπότητας κι αρσενικών ταυτοτήτων. Αυτό μάλιστα ειδικά σε αναφορά προς στους δείχτες κοινοτικής προσήλωσης και αναγνώρισης, σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο. Οι χούλιγκανς καλούνται να υπερασπίσουν σύνορα και να προστατεύσουν εδαφικές περιοχές.

Η βία των χούλιγκαν στα γήπεδα εκφράζεται σε μεγάλο βαθμό με όρους, ενέργειες και συμβολισμούς μειωτικούς για τη γυναίκα. Είναι αξιοσημείωτη η επιμονή στη γυναικοποίηση του αντιπάλου. Οχυρό των ανδρών το ποδόσφαιρο, χαρακτηρίζεται όμως από μια διακριτική παρουσία της γυναίκας στον τρόπο με τον οποίο αναδεικνύεται ο ανδρισμός των αντιπάλων στο γήπεδο ή τις κερκίδες. Αδιάκριτη παρουσία θα έπρεπε πιο σωστά να χαρακτηρίζεται καθώς τα συμβολικά μέσα αναμέτρησης και ανάδειξης του ανδρισμού των αντιπάλων – ειδικά στις κερκίδες – εκφράζεται με τρόπους, λόγους ή χειρονομίες που διασύρουν τη γυναίκα ή τους αντιπάλους σαν γυναίκες. Μέσα από την αθλητική βία επιχειρούν να κατασκευάσουν μια αντρική ταυτότητα.

Η εργασία αυτή θα ανακαλύψει τις κοινωνικές, ψυχολογικές ή άλλες αιτίες για τις οποίες ο ανδρισμός των φιλάθλων του ποδοσφαίρου να βρίσκει τρόπο επιβεβαίωσης ή «κατασκευής» μέσα από το διασυρμό και την υποτίμηση της γυναίκας.

Θα εξεταστούν διαφορετικές θεωρίες για τον επιθετικό ανδρισμό των κοινωνικών ομάδων που έχουν αμαυρώσει το «φίλαθλο πνεύμα» με χουλιγκανικές συμπεριφορές.

Μέσα από αυτή την έρευνα να προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σε κάποια ερωτήματα:

· Πρόκειται εδώ για την αναζήτηση ενός status που τα κατώτερα στρώματα δεν έχουν άλλο τρόπο να επιδείξουν;

· Ή αντίθετα πρόκειται εδώ για νοσηρή απάντηση σε προβλήματα αμφισβήτησης του ανδρισμού των κοινωνικών ομάδων με πράξεις χουλιγκανισμού;

· Ποιες αξίες ακριβώς αναζητούν οι χούλιγκανς να διεκδικήσουν με λόγους και χειρονομίες που στρέφονται κατά των γυναικών έμμεσα, συνήθως, ταυτίζοντας και διασύροντας τους αντιπάλους σαν γυναίκες ή δίνοντας στις νικητήριες φάσεις μέσα στο γήπεδο σεξουαλικούς συμβολισμούς (π.χ. έσκισε να δίχτυα, εσκίσαμεν σας) οι οποίοι δείχνουν σεξουαλική βία;.

· Τι μπορεί να σημαίνει το γεγονός ότι όπως οι νικητήριες κινήσεις μες το γήπεδο αφορούν τη «διείσδυση» στη ξένη, αντίπαλη περιοχή, έτσι και οι χούλιγκανς διεκδικούν το σημαντικότερο κύδος με εισβολή, άρα διείσδυση, στις συνοικίες ή πόλεις των αντιπάλων;

· Μπορεί η παραβίαση σεξουαλικών ταμπού να επιβεβαιώνει μια αψηφούσα αρρενωπότητα;

Η εργασία αυτή θα κινηθεί στα πλαίσια υποστήριξης ή ελέγχου αυτής της θέσης με παραδείγματα αλλά όχι ποτέ, την βασίλισσα των σπορ!

Τι σημαίνει ο όρος «χουλιγκανισμός» ;

Ως χουλιγκανισμός αναφέρεται η ανάρμοστη και βίαιη συμπεριφορά οπαδών αθλητικών ομάδων που οδηγεί στη διατάραξη της τάξης. Εκφάνσεις χουλιγκανισμού συνήθως θεωρούνται πράξεις όπως η υβριστική συμπεριφορά σε γήπεδα κατά τη διάρκεια αγώνων πολλές φορές με ρατσιστική διάθεση, η επιθετική συμπεριφορά σε αυτούς τους χώρους, οι εισβολές οπαδών στον αγωνιστικό χώρο πολλές φορές με βίαιες διαθέσεις, οι ομαδικές συγκρούσεις οπαδών εντός και εκτός γηπέδων καθώς και δολοφονίες που γίνονται μεταξύ οπαδών που τάσσονται υπέρ διαφορετικών ομάδων.

Ο όρος χρησιμοποιείται πολύ συχνά για να περιγράψει την συμπεριφορά των οπαδών σε αγώνες ποδοσφαίρου. Με αυτόν τον τρόπο δηλώνονται βανδαλισμοί και ομαδικές συγκρούσεις που λαμβάνουν χώρα πριν, κατά τη διάρκεια, ή μετά από έναν ποδοσφαιρικό αγώνα, αλλά δεν είναι λίγες οι φορές που προκαθορισμένες συγκρούσεις μεταξύ οπαδών γίνονται ανεξάρτητα από τους αγώνες ή με αφορμές αγώνες άλλων αθλημάτων.

Η Ιστορία του Χουλιγκανισμού:

Ο χουλιγκανισμός γεννιέται...

O χουλιγκανισμός στην Αγγλία λέγεται ότι ξεκίνησε στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν άνθρωποι που χαρακτηρίζονταν σκληροί προκαλούσαν αναταραχές.

Την δεκαετία του 1960 ο χουλιγκανισμός έγινε πολύ πιο σοβαρό πρόβλημα. Αυτό οδήγησε την Κυβέρνηση να απαντήσει σε αυτό το φαινόμενο, με τη κίνηση «1968 Public Order Act», σύμφωνα με την οποία τα δικαστήρια μπορούσαν να απαγορεύσουν την είσοδο αυτών των ατόμων στους αγωνιστικούς χώρους.

Η βρετανική αστυνομία ήταν σε συνεχή έρευνα για φιλάθλους που έμοιαζαν με skinheads ή φορούσαν φθηνά εργατικά ρούχα, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να αλλάξει η μόδα των hooligans και πλέον να φορούν επώνυμα και ακριβά ρούχα.

Στην δεκαετία του 1980 οι hooligans της Λίβερπουλ, που ακολουθούσαν την ομάδα τους στην Ευρώπη έκλεβαν ακριβές μπουτίκ ρούχων.

Άγγλοι και Γερμανοί οπαδοί είχαν μια μακροχρόνια αντιπαλότητα, η οποία κορυφώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Αυτό είχε ως επακόλουθο να αποκτήσουν την χειρότερη φήμη μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990.

Τον 21ο αιώνα, οι hooligans συνήθως ντύνονται με ακριβά ρούχα και χρυσά κοσμήματα, γνωστά και ως «chav κουλτούρα». Αυτό οδήγησε σχεδιαστές ρούχων να αποσύρουν συγκεκριμένα υφάσματα από της κολεξιόν τους, έτσι ώστε να αποφευχθεί η σύνδεση της φίρμας τους με τον χουλιγκανισμό.

Σύμφωνα με ντοκουμέντα και έρευνες, οι περισσότεροι Άγγλοι hooligans είναι στο τέλος της εφηβείας και στις αρχές της τρίτης δεκαετίας της ζωής τους. Ωστόσο, διαφέρουν από τους μεγαλύτερους, οι οποίοι παίρνουν μέρος στα επεισόδια, κυρίως ως οι καθοδηγητές αυτών. Συνήθως προέρχονται από την εργατική τάξη.

Τραγικά συμβάντα λόγω των χουλιγκανς: To 1985 στο Χέιζελ των Βρυξελλών, στον περίφημο τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών της Λίβερπουλ με την Γιουβέντους, που είχε ως αποτέλεσμα τον τραγικό θάνατο 39 οπαδών της ιταλικής ομάδας, ήταν ο σημαντικότερος σταθμός της έξαρσης της βίας στα γήπεδα.

Αμέσως τα φώτα στράφηκαν στον ποδοσφαιρικό χουλιγκανισμό, με τις αγγλικές ομάδες να αποκλείονται από τα Κύπελλα Ευρώπης μέχρι το 1990 (με την Λίβερπουλ για έναν επιπλέον χρόνο).

Τέσσερα χρόνια αργότερα (1989) στο Χίλσμπορο, στις 15 Απριλίου, 96 άτομα έχασαν την ζωή τους, μετά την αποτυχία της αστυνομίας να ελέγξει τους πολυάριθμους οπαδούς.

Μετά από αυτό το συμβάν η Κυβέρνηση της Βρετανίας, με Πρωθυπουργό τη Μάργκαρετ Θάτσερ, προχώρησε στη δημιουργία μια νέας νομοθετικής ρύθμισης, γνωστής ως «Football Spectators Act», την οποία εισηγήθηκε ο Λόρδος Τέιλορ.

Επρόκειτο για ένα συνολικό σχέδιο δράσης, που περιείχε για πρώτη φορά την κοινή δράση κράτους, αστυνομίας, ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας και συλλόγων. Κλειστά κυκλώματα καμερών, ειδικό προσωπικό ασφαλείας, κατάργηση των χώρων για όρθιους θεατές, απαγόρευση πώληση αλκοόλ εντός γηπέδου και υποχρέωση των ομάδων για τη δημιουργία κάρτας φιλάθλου, της περίφημης «fan card».Οι σύλλογοι είχαν επίσης την υποχρέωση να ξέρουν με όνομα και διεύθυνση κάθε μέλος όλων των συνδέσμων των οπαδών. Όποιος συλληφθεί για επεισόδια, ξεχνάει αυτόματα το γήπεδο. Δεν ξαναμπαίνει ποτέ, ενώ είναι υποχρεωμένος να δίνει το «παρών» σε αστυνομικό τμήμα, όποτε παίζει η ομάδα του.

Με την άψογη συνεργασία όλων στο «Football Spectators Act», η δικαιοσύνη ήταν αμείλικτη και οδηγούσε τους ταραξίες στην φυλακή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι όταν, ένας οπαδός της Κάρντιφ κλότσησε το άλογο ενός έφιππου αστυνομικού. Ο οπαδός αυτός εντοπίστηκε μετά από λίγους μήνες, συνελήφθη έξω από το σπίτι και του επιβλήθηκε ποινή κάθειρξης δύο ετών, με την κατηγορία απόπειρας ανθρωποκτονίας!

Ο χουλιγκανισμός εκτός των γηπέδων: Τα αυστηρά μέτρα της Κυβέρνησης για τα επεισόδια, τα έχουν μεταφέρει εκτός γηπέδων. Οι Άγγλοι hooligans έχουν εξελιχθεί στον τρόπο που οργανώνουν τις μάχες τους, χρησιμοποιώντας συνήθως Internet chats, κινητά τηλέφωνα και SMS! Συχνά στέλνουν μηνύματα σε sites αντιπάλων χούλιγκαν για τους δελεάσουν, ώστε να βρεθούν σε ραντεβού για ξύλο! Μερικές φορές κατά τη διάρκεια της συμπλοκής, δημοσιεύουν στο Internet με τη μορφή ζωντανής περιγραφής την εξέλιξη της μάχης.

Ο χουλιγκανισμός πέρα από τα σύνορα της Αγγλίας:

Η ποδοσφαιρική βία στα γήπεδα της Αγγλίας μειώθηκε σημαντικά από την δημιουργία του «Football Spectators Act» και στις αρχές του 21ου αιώνα εξαλείφθηκε. Μεταφέρθηκε, όμως, εκτός Αγγλίας, αφού εκεί βρίσκουν και τα κάνουν.

Το Παγκόσμιο Κύπελλο της Γαλλίας το 1998 αμαυρώθηκε από την σύγκρουση των Άγγλων οπαδών με τους Βοριοαφρικανούς μουσουλμάνους που κατοικούσαν στη Μασσαλία, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την σύλληψη 100 από αυτούς.

Στο Euro 2000 η Εθνική ομάδα της Αγγλίας απειλήθηκε με αποβολή, λόγω της κακής συμπεριφοράς των οπαδών της. Η φήμη της, όμως, βελτιώθηκε μετά την καλή συμπεριφορά των οπαδών της στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2002 και στο Euro 2004.

Στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Γερμανίας το 2006, υπήρξαν περιορισμένα κρούσματα βίας, με περισσότερες από 200 προσαγωγές στην Στουτγκάρδη, αλλά μόνο σε τρεις απαγγέλθηκαν κατηγορίες.

Πάντως, 400 ήταν κάτω από αυστηρή επιτήρηση και στα πρόθυρα διωγμού από τη χώρα. Η Αστυνομία ανέφερε ότι κάθε ένας από τους ταραξίες είχε καταναλώσει κατά μέσο όρο 17 λίτρα αλκοόλ!

Παρά το γεγονός ότι ο χουλιγκανισμός στην Αγγλία είχε μειωθεί, δεν λείπουν οι απειλές για τη ζωή κάποιων, ακόμη και ποδοσφαιριστών.

Ο Ρίο Φέρντιναντ, όπως και ο Πίτερ Ρίτσντέιλ, έγιναν στόχος των οπαδών της Λιντς. Ο Σουηδός διαιτητής, Αντερς Φρισκ, εγκατέλειψε τη διαιτησία μετά από απειλές για τη ζωή του από οπαδούς της Τσέλσι, οι οποίοι επίσης στράφηκαν εναντίον των παικτών της Ρέντινγκ, Ιμπραϊμα Σονκό και Στέφεν Χαντ.

Κοινωνιολογικές και ψυχολογικές ερμηνείες του χουλιγκανισμού:

Ένα βασικό στοιχείο σε όλες σχεδόν τις κοινωνιολογικές προσεγγίσεις για τον χουλιγκανισμό είναι ο συσχετισμός τους με την κοινωνική κατασκευή των ταυτοτήτων των δύο φύλων. Έρευνες έχουν δείξει ότι συνήθως αυτοί που εμπλέκονται σε επεισόδια βίας είναι νεαροί άντρες, οι οποίοι μέσα από τον χουλιγκανισμό προσπαθούν να κατασκευάσουν μια αρσενική ταυτότητα .

Οι άντρες σε ένα αγώνα ποδοσφαίρου θέλουν να δείξουν την χωρική τους κυριαρχία, ειδικά όταν βρίσκονται στην «έδρα» τους. Κάθε φορά που μπαίνει η μπάλα στα δίχτυα του αντιπάλου νιώθουν ότι οι ίδιοι μπαίνουν στην περιοχή των αντιπάλων τους και νιώθουν μια προσωπική ικανοποίηση. Αντίθετα όταν οι αντίπαλοί τους σημειώσουν ένα γκολ αισθάνονται ότι έχει παραβιαστεί η περιοχή τους.

Κοινωνιολόγοι και ψυχολόγοι καταλογίζουν τις χουλιγκανικές πράξεις των αντρών στο στρες που τους προκαλεί το ότι σε έναν αγώνα ποδοσφαίρου βρίσκονται αντιμέτωποι με άλλους άντρες και προσπαθούν να αποδείξουν στους αντιπάλους τους, και στον εαυτό τους, ότι είναι άντρες. Οι περισσότεροι ακαδημαϊκοί αναφέρονται μόνο για τον ρατσισμό στο ποδόσφαιρο, μόνο λίγοι από αυτούς δίνουν προσοχή στο σεξισμό, που φαίνεται να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ποδοσφαίρου – και των χουλιγκανικών πολιτισμών. Οι χούλιγκανς έχουν την τάση να θυληκοποιούν τον αντίπαλο και να συμπεριφέρονται σαν να έχουν απέναντι τους γυναίκες. Συχνά στα γήπεδα ακούμε διάφορα συνθήματα, που φωνάζουν οι οπαδοί, τα οποία δεν απευθύνονται σε άντρες.

Οι νεαροί απολαμβάνουν και διασκεδάζουν τις «μάχες» που δίνουν, εντός και εκτός γηπέδων, όχι για τις προκλήσεις που τους προσφέρονται, αλλά για τον τρόπο που τους κάνουν να νιώθουν! Κάποιοι μάλιστα λένε ότι η ποδοσφαιρική βία είναι καλύτερη από την σεξουαλική επαφή

Οι χούλιγκανς προσπαθούν να φανούν προς τους άλλου πιο αρρενωποί. Φαίνεται ότι η «αρρενωπότητα», είναι κάτι δεδομένο: κάτι κοινό σε όλους τους πολιτισμούς, αμετάβλητο, και κάτι που δεν υπόκεινται στις τοπικές και εθνικές ερμηνείες και διαπραγματεύσεις. Είναι το ότι το σώμα των χούλιγκαν συνήθως αποτελείται από νέους, ενεργητικούς άντρες που είτε είναι απείθαρχοι στο σχολείο, είτε είναι σε μια κακή ή ασταθή εργασιακή κατάσταση, είτε είναι μόνοι ή άνεργοι.

Το σύνθημα των χούλιγκανς είναι “beer, birds and violence”. Σε αυτή τη φράση οι γυναίκες αναφέρονται ως “birds” (πουλιά). Εδώ βλέπουμε ότι υπάρχει για ακόμα μια φορά υποτίμηση της γυναίκας από του άντρες.

Άλλες προσεγγίσεις του χουλιγκανισμου:

Η παραβατική συμπεριφορά των νέων είναι διαδεδομένη και θεωρείται από ειδικούς περίπου φυσιολογική, λόγω της φυσικής περιέργειας και του περιπετειώδους πνεύματος που χαρακτηρίζει τα νεαρά άτομα. Οι νεαροί χούλιγκαν, συνήθως, δεν συγκροτούν, κάποια αντικοινωνική ομάδα με διαφοροποιημένες κοινωνικές αξίες, παρόλο που κάποιοι θεωρούν ότι η βία στα γήπεδα είναι κατά κάποιο τρόπο προέκταση αντίστοιχων κοινωνικών φαινομένων. Σ’ αυτό το τελευταίο συνηγορούν τα πολλά προβλήματα της εποχής, το κλίμα αβεβαιότητας και η ανασφάλεια που, επειδή πιέζουν ιδιαίτερα τους νέους, αντιδρούν και εκτονώνονται αρκετές φορές και με αυτό τον τρόπο.

Ας δούμε, λοιπόν, πώς αρχίζουν να εκδηλώνονται παρόμοια φαινόμενα στο πλαίσιο ενός ποδοσφαιρικού αγώνα. Εκεί, η ψυχαγωγία από το αθλητικό θέαμα μπαίνει σε δεύτερη μοίρα, γιατί υπερτερεί η υποστήριξη της ομάδας προκειμένου να φτάσει στη νίκη με οποιοδήποτε μέσο. Ο θρίαμβος, δηλαδή, της ομάδας γίνεται αυτοσκοπός, κι έτσι τα άτομα «ξεπερνούν» τις όποιες αναστολές τους και αναπτύσσουν ως ομάδα (φανατικών φιλάθλων) συγκεκριμένες βίαιες συμπεριφορές. Από τις φωνές, τα τραγούδια και τα συνθήματα, που στοχεύουν στην καταπτόηση του αντιπάλου και σε πρώτη φάση δεν ξεπερνούν πολύ τα όρια της ευπρέπειας, η απόσταση για την εκδήλωση βιαίας συμπεριφοράς δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Ένα φάλτσο σφύριγμα του διαιτητή, μια αντιαθλητική ενέργεια αντίπαλου ποδοσφαιριστή είναι συνήθως το έναυσμα και τα κέρματα ή τα πλαστικά μπουκάλια «πέφτουν βροχή» στον αγωνιστικό χώρο. Το πρόβλημα αρχίζει να παίρνει διαστάσεις από τη στιγμή που η εχθρική διάθεση εκδηλώνεται επιθετικά σε βάρος άλλων προσώπων (των οπαδών της αντίπαλης ομάδας ή πιο συχνά εναντίον των αστυνομικών) και γίνεται άκρως επικίνδυνο όταν τα άδεια πλαστικά μπουκάλια αντικαθίστανται από φωτοβολίδες, μολότοφ κι άλλο «εκρηκτικό» υλικό.

Τις επιθετικές συμπεριφορές πολλαπλασιάζει η δυναμική που έχουν οι οργανωμένες ομάδες και φυσικά η ανωνυμία που εξασφαλίζει το πλήθος. Έτσι, η ποινική καταστολή γίνεται πιο δυσχερής και ο παραδοσιακός αποτρεπτικός της ρόλος περισσότερο ανεπιτυχής. Το γεγονός ότι η βία στα γήπεδα δεν μπορεί να είναι, ως γενικότερο κοινωνικό φαινόμενο, ανεξάρτητο από τη γενικότερη παθογένεια της κοινωνίας καθώς και την επένδυση ισχυρών οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων σ’ αυτό το χώρο, το επιβεβαιώνουν παράλληλες συμπεριφορές που εκδηλώνονται σχεδόν πανομοιότυπα, όταν για παράδειγμα μετά από μια ειρηνική διαδήλωση, ομάδα νεαρών ξεφεύγει από την πορεία και προβαίνει σε ανεξέλεγκτες καταστροφές.

Ο αγχώδης τρόπος ζωής, η έλλειψη χώρου εκτόνωσης και χρόνου ευθύνονται, λοιπόν, για την όξυνση των κρουσμάτων του χουλιγκανισμού. Οι δυσμενείς οικονομικές συνθήκες, η ανεργία, η υποαπασχόληση, ωθούν στην εκτόνωση της συσσωρευμένης ενέργειας των νέων με βίαιους και αθέμιτους τρόπους. Διέξοδος και μέσο αυτοεπιβεβαίωσης αποτελεί η ποδοσφαιρική ομάδα, με την οποία ταυτίζονται «ξεχνώντας» το κοινωνικό και οικονομικό τους αδιέξοδο. Είναι ευάλωτοι όμως και εκτονώνονται με βίαιες μορφές συμπεριφοράς, διότι είναι πλημμελής και ο ρόλος των φορέων της διαπαιδαγώγησης. Η εκπαίδευση προσλαμβάνοντας τεχνοκρατικό χαρακτήρα παραμέλησε τον αθλητισμό και το λεγόμενο αθλητικό ιδεώδες. Μπορεί να υπάρχουν αθλητικές δραστηριότητες στο σχολικό πρόγραμμα, αλλά η έλλειψη υλικοτεχνικής υποδομής μας καθιστούν ουραγούς στον τομέα αυτό σε σχέση με άλλες χώρες που δίνουν έμφαση στην αθλητική παιδεία.

Στην όξυνση του φαινομένου ιδιαίτερο ρόλο παίζουν τα ΜΜΕ και κυρίως ο αθλητικός τύπος. Η λειτουργία του τελευταίου είναι ταυτισμένη με την εξυπηρέτηση στενών οικονομικών συμφερόντων. Η απόλυτη ταύτιση με την ομάδα, που μπορεί να την προβάλλουν σαν ιδέα για να είναι καλά κρυμμένη η επιχειρηματική δραστηριότητα των επιτηδείων του χώρου, γεννά φανατισμό. Για παράδειγμα, η θεοποίηση των ποδοσφαιριστών και η αποθέωσή τους με τους διάφορους τίτλους, προωθεί την κατασκευή φανατικών οπαδών έτοιμων για όλα.

Θεωρίες του κοινωνιολόγου Ian Taylor για τα αίτια του χουλιγκανισμού:

Ian Taylor (Μαρξιστική προσέγγιση):

1η εκδοχή (δεκαετία 1970)

• Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, οι οπαδοί της εργατικής

τάξης ένιωθαν να συνταυτίζονται με την ομάδα, τους

παίκτες και τη διοίκηση των σωματείων – «συμμετοχική

δημοκρατία»

• Η επαγγελματοποίηση / εμπορευματοποίηση του

ποδοσφαίρου άλλαξαν τα δεδομένα – οι παίκτες άλλαζαν

ομάδες → οδήγησαν στην αποξένωση των οπαδών από τα

σωματεία

• Αποτέλεσμα: επεισόδια βίας από τμήματα της εργατικής

τάξης σε μια προσπάθεια επαναδιεκδίκησης ενός

παιγνιδιού που ξέφυγε από τον έλεγχο τα

Ian Taylor, 2η εκδοχή (1980)

Ο χουλιγκανισμός οφείλεται:

• Στις συνεχείς κρίσεις του Βρετανικού

Κράτους,

• Στις ανακατατάξεις στη βιομηχανία,

• Στον «Θατσερισμός» που συνέτεινε στη

δημιουργία «εργατικής αριστοκρατίας».

Αυτοί οι τρεις οι λόγοι συνέτειναν στην ανάπτυξη αντιδραστικής ιδεολογίας από μέρους των χούλιγκανς, οι οποίοι θεωρούνται σαν εκφραστές αυτού του νέου τμήματος της εργατικής τάξης τους.

Πως δρουν οι χούλιγκανς:

Συνέντευξη ενός πρώην μέλους των οργανωμένων οπαδών μιας ελληνικής ομάδας στον «Ελεύθερο Τύπο».

-Με ποιο τρόπο κλείνεται ένα «ραντεβού θανάτου» και ποιοι είναι αυτοί που συμμετέχουν;

«Τα πιο άγρια “πεσίματα” γίνονται όταν έχει προηγηθεί συνεννόηση. Είτε μέσω κινητών είτε μέσω ίντερνετ. Και οι δυο πλευρές έχουν επιλέξει τα καλύτερα άτομα τους και εμφανίζονται φορτωμένες με πολεμοφόδια.

Κάποιοι βάζουν στο “παιχνίδι” μπράβους και πρόσωπα του υποκόσμου. Παλιά η “μάχη” κερδιζόταν με τα χέρια. Τα τελευταία χρόνια όμως βγαίνουν μαχαίρια, κατσαβίδια και σπρέι πιπεριού. Επίσης, τώρα συμμετέχουν και αλλοδαποί, ανάμεσα τους άνθρωποι που δεν υπολογίζουν καθόλου την αξία της ανθρώπινης ζωής».

-Ποια η ψυχολογία των χούλιγκαν όταν κάνουν επεισόδια ή ξυλοκοπούν τους αντίπαλους οπαδούς;

«Εκείνη την ώρα “τυφλώνεσαι”. Ζεις στο δικό σου κόσμο και το μόνο που σε ενδιαφέρει είναι να ευχαριστηθείς τα «σκηνικά». Βλέπεις τους διπλανούς σου να έχουν το ίδιο βλέμμα μ' εσένα έχοντας “κάψει” και αυτοί το μυαλό τους. Στην προσωπική σου ζωή νιώθεις ότι μειονεκτείς και κάπου θέλεις να νιώσεις ότι μετράς. Έτσι θέλεις να δείξεις στους οπαδούς της άλλης ομάδας ότι είναι σκάρτοι μπροστά σου. Ο τρόπος είναι να τους χτυπήσεις με κάθε τρόπο.

Στην συνέχεια προσπαθείς να πάρεις αποδεικτικά στοιχεία, όπως ένα βίντεο που δείχνει ότι τους έχεις για πλάκα. Να τους χτυπάς χωρίς έλεος ή να θίγεις τον ανδρισμό τους. Όταν καταφέρεις να έχεις τέτοιο υλικό προσπαθείς να το ανεβάσεις στο διαδίκτυο. Αν μάλιστα παίξει η τηλεόραση το “πέσιμο”, μιλάμε για την απόλυτη επιτυχία».

-Πώς εξελίσσεται συνήθως κάποιος σε χούλιγκαν;

«Συνήθως κάποιος αρχίζει να ζυμώνεται σε συνδέσμους. Εκεί μαθαίνει ότι τις Κυριακές δεν αγωνίζεται μόνο η ομάδα, αλλά και οι οπαδοί. Με τον καιρό και αφού γίνει άτομο εμπιστοσύνης γνωρίζει τους αρχηγούς. Τους ανθρώπους που αναλαμβάνουν να σε πωρώσουν και να σε κάνουν να καταλάβουν ότι η ομάδα είναι πάνω και από την γκόμενα σου». -Ποιες οι σχέσεις των αρχηγών με τις ΠΑΕ;

«Οι αρχηγοί των οργανωμένων οπαδών συνήθως έχουν καλές σχέσεις με τις διοικήσεις της ομάδας τους. Πολλές φορές μάλιστα προτείνουν άτομα του περιβάλλοντος τους στους διοικούντες, με σκοπό να τα βάλουν να δουλέψουν τις Κυριακές ως σεκιούριτι στο γήπεδο. Αυτό βέβαια γίνεται αφού πρώτα εξασφαλίσουν μία θέση για τους ίδιους».

-Πώς περνούν οι φωτοβολίδες στις κερκίδες και πώς τα ναρκωτικά (αν περνούν);

«Οι φωτοβολίδες μπαίνουν κάθε Κυριακή στο γήπεδο από οργανωμένους οπαδούς, υπό την ανοχή των ΠΑΕ, οι οποίες κάνουν τα στραβά μάτια. Φορτία με βεγγαλικά περνούν ώρες πριν αρχίσει ένα ντέρμπι, χωρίς να γίνει κανένας έλεγχος. Μέσα στα φορτία μπορεί να υπάρχουν και πιστόλια φωτοβολίδας.

Τα ναρκωτικά τα περνάει ο καθένας μόνος του, με δική του ευθύνη. Κανείς από τους έμπειρους οπαδούς δεν παίρνει το ρίσκο να περάσει μεγάλη ποσότητα μόνος του».

-Εκτιμάς ότι το πρόβλημα της βίας μπορεί να αντιμετωπιστεί; Η Πολιτεία κάνει κάτι προς αυτή την κατεύθυνση;

«Η Πολιτεία νομίζω ότι συντηρεί την “τυφλή” αθλητική βία. Πρώτα απ' όλα επιτρέπει σε ανθρώπους που έχουν κατηγορηθεί για σκάνδαλα να διοικούν επί χρόνια την ΕΠΟ και την Σούπερ Λίγκα.

Επίσης, οι χούλιγκαν ξέρουν από την εμπειρία τους ότι ακόμα και να γίνει η “στραβή” και συλληφθούν, σύντομα -αν όχι αμέσως- θα αφεθούν ελεύθεροι από τον εισαγγελέα. Οι νόμοι στην Ελλάδα υπάρχουν, αλλά δεν εφαρμόζονται. Το φαινόμενο μπορεί να εξαλειφθεί μέσα σε λίγες ώρες, αρκεί να υπάρχει η βούληση».

-Τι στάση κρατά ο χούλιγκαν απέναντι στην Αστυνομία;

«Οι αστυνομικοί βρίσκονται πάντα στο αντίπαλο στρατόπεδο. Είναι αυτοί που έχουν τον ρόλο να καταστείλουν τα «ντου» μας. Οι περισσότεροι μάλιστα έχουν μια κακή εμπειρία από κάποια σύλληψη ή προσαγωγή τους, κάτι που κάνει ακόμα μεγαλύτερο το μένος εις βάρος της ΕΛ.ΑΣ. Οι χούλιγκαν άλλωστε δεν “χτυπάνε” αστυνομικές δυνάμεις μόνο στα γήπεδα, αλλά και στις διαδηλώσεις που γίνονται κοινωνικά αιτήματα».

-Τι σε έκανε ν' αποστασιοποιηθείς;

«Από ένα σημείο και έπειτα κατάλαβα ότι οι πράξεις μου δεν με εξέφραζαν και πως κάποια στιγμή μπορεί να γίνω αιτία να χτυπήσει κάποιος σοβαρά. Ακόμη και τα χρονικά περιθώρια για να κάνω κάτι στην ζωή μου στένεψαν. Έτσι αποφάσισα ν' αλλάξω.

Στην αρχή χρειάστηκε να απομονωθώ για να τα καταφέρω. Δεν ήταν καθόλου εύκολο. Ξέρω ότι είναι ένας εθισμός και όπως με το αλκοόλ έτσι και με τον χουλιγκανισμό ποτέ δεν μπορείς να πεις ότι έχεις ξεκόψει σίγουρα για πάντα».

Συμπέρασμα:

ποτέ βασίλισσας, των σπορ.

�t�c�q
Ο χουλιγκανισμός σαν έκφραση ανδρικών αξιών φυσικής και κοινωνικής ανωτερότητας.

Οι περιστασιακές μαρτυρίες είναι εκεί, κι είναι αδιαμφισβήτητες. Ο λόγος, οι χειρονομίες, τα νοήματα κι οι πράξεις ακόμη των ακραίων φανατικών οπαδών του ποδοσφαίρου, δείχνουν το άθλημα να είναι, και να προσλαμβάνεται από τους φιλάθλους του σαν ένα σύστημα συμβόλων που νομιμοποιεί την ανδρική κυριαρχία. Η φεμινιστική ανάγνωση του τελετουργικού ρεπερτορίου των οπαδών, κι οπωσδήποτε αυτών που τείνουν προς ακραίες, αντικοινωνικές συμπεριφορές, των χούλιγκαν, αντιλαμβάνονται τα σύμβολα αυτά ως εμβληματικά μιας κοινωνικά ενισχυμένης έννοιας του ανδρισμού. Κι η κοινωνική αυτή ενίσχυση του προτύπου του «ανδρισμού περνά μέσα από την υποτίμηση της γυναίκας σαν αντικείμενου ή παθητικού δέκτη της ανδρικής επιθυμίας, σαν υπηρέτριας της ικανοποίησής της.

Η «τεστοστερινική» αυτή αντίληψη του αθλήματος του ποδοσφαίρου, ικανοποιεί τους όρους κοινωνικής κατασκευής του «ανδρισμού» του φιλάθλου πολωτικά. «Άνδρας» σημαίνει υποταγή της γυναίκας. Αλλά και του αντιπάλου, μέσα κι έξω από το γήπεδο, σαν γυναίκας, κάτι που εμφανώς εκφράζεται στην σεξιστική γλώσσα που ενθαρρύνει και γιορτάζει την σεξουαλική υποταγή του αντιπάλου παίκτη η οπαδού. Φεμινίστριες καλούν να αναλυθεί ανοικτά, να συζητηθεί και να εκτεθεί δημόσια η ενάσκηση, μέσα από το ποδόσφαιρο, των τελετουργιών ανδρικής κυριαρχίας, δύναμης και βίας. Και να απορριφθούν, μέσα από την διαφώτιση των οπαδών, την διακωμώδηση των συμπεριφορών σαν «μανιακών», και την υιοθέτηση μιας κουλτούρας ισότητας των φύλων. Γιατί είναι αυτή η «πατριαρχική» κουλτούρα υποτίμησης της γυναίκας, που χρησιμοποιείται για να αναδείξει τον ανδρισμό των τεστοστερινικών παικτών και οπαδών, που τελικά καθιστά πιο εύκολες και πράξεις έκφρασης της «φυσικής» ανδρικής ανωτερότητας, μέσα από την χρήση και φυσικής βίας.

Πράξεις που παίρνουν το ποδόσφαιρο από τα οπισθόφυλλα του κίτρινου τύπου, και το προσγειώνουν στα πρωτοσέλιδα σαν ειδήσεις ταραχών των χούλιγκαν οπαδών, ξυλοδαρμών, εισβολών στις περιοχές των αντιπάλων ομάδων, ακόμη και βιασμών γυναικών, που ήταν δύσκολο στους αφιονισμένους με το αίσθημα της ανδρικής ανωτερότητας παίκτες ή χούλιγκαν, να τις δουν σαν κάτι άλλο από «groupies». Ένα άθλημα που πριμοδοτεί την επιθετικότητα ως «ανδρική αρετή» και που δοξάζεται το ίδιο σαν «ανδρικό» σπορ μέσα ακριβώς από την επιθετικότητα που εκφράζει στους ίδιους τους κανόνες του παιχνιδιού αλλά και στο περιβάλλον που το καθιερώνει κοινωνικά, σαν «βασιλιά» των σπορ, θα έχει ένα σημαντικό πρόβλημα να διαχωριστούν στα μάτια και στις πρακτικές των οπαδών του η αρρενωπότητα του αθλήματος, οι συμβολισμοί του ανδρισμού κι η αντιδιαστολή τους προς τις γυναικείες ιδιότητες και η φυσική επιθετικότητα του παιχνιδιού σαν έκφραση αυτού του «ανδρισμού». Η παρουσία της γυναίκας στο ποδόσφαιρο είναι περιφερειακή, σαν δεκτική παθητικά αυτής της κουλτούρας ανδρικής κυριαρχίας μέσα από την φυσική επιθετικότητα, την βία, ενός πλέγματος αξιών που επιτρέπει στους ισχυρούς άνδρες να χρησιμοποιούν και να πετούν τις γυναίκες κατά βούληση.

Ο χουλιγκανισμός, σαν πλατφόρμα έκφρασης αυτού του «ανδρισμού» μέσα από πράξεις φυσικής επιθετικότητας κατά των αντιπάλων οπαδών δεν μπορεί παρά πολύ εύκολα να περιλάβει και λεκτικές (κι όχι μόνο λεκτικές) εκφράσεις αυτής της υποτίμησης της γυναίκας. Υποτίμηση που ενσαρκώνει τα συμβολικά σήματα της ανδρικής ανωτερότητας, ή της ανωτερότητας και κοινωνικής καταξίωσης ή στάτους νεαρών κυρίως ανδρών που επιζητούν να καταξιωθούν σαν άνδρες μέσα ακριβώς από αυτά τα σύμβολα ανωτερότητας απέναντι σε ό,τι «γυναικείο». Την παθητικότητα, συμβιβαστικότητα, λόγο αντί πράξης, έλλειψη «θετικής» δράσης, συνεργασία και σεβασμό αντί επιθετικότητα και κυριαρχία, αυτοπεριορισμό, «δειλία», τον «εκθηλυσμό» δηλαδή που κρίνουν ότι αντιπροσωπεύουν συμπεριφορές που, ωστόσο, η ευρύτερη κοινωνία κρίνει ως πιο πολιτισμένες, έννομες και συμμορφωμένε;.

Εκφράσεις και συμπεριφορές, δηλαδή, μιας συμβατικά επιτυχημένης κοινωνικοποίησης. Προς την οποία αντιτίθεται, και την οποία αρνείται, η προσωπική και συλλογική ταυτότητα του «άνδρα» παίκτη και οπαδού του «ανδρικού» σπορ, του ποδοσφαίρου, βασιλιά, και