Οι φλόγες που απειλούν τους ανθρώπους των γραμμάτων αποκτούν κάποτε μια φρικτά πραγματική υπόσταση, όταν στρέφονται ενάντια σε ανθρώπους της δράσης. Η Ιωάννα της Λωραίνης (Jeanne d’ Arc) θα καεί ζωντανή το 1431, έχοντας προηγουμένως με το ανυπέρβλητο θάρρος της ηγηθεί της προσπάθειας των Γάλλων να αντιταχθούν στη επονείδιστη δεσποτεία των Άγγλων. Ο Αθανάσιος Διάκος, θα καταλήξει τον Απρίλιο του 1821 στη φωτιά, έχοντας προηγουμένως ανασκολοπιστεί από τους Τούρκους, τιμωρούμενος έτσι για τη σημαντική του δράση στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων.    

Οι λογοτέχνες της μη συμμορφώσεως αντλούν τις ιδέες, το υλικό και τους προβληματισμούς τους, όχι από την άνεση κάποιου γραφείου, αλλά από τις βρόμικες λεωφόρους, από τις σκιές στους σκοτεινούς παράδρομους, ακολουθώντας τη ρήση του Αντρέ Μπρετόν «Παρατήστε τα πάντα. Βγείτε στους δρόμους.».

Οι λογοτέχνες αυτοί αφουγκράζονται τον πόνο κάθε συνανθρώπου τους κι ιδίως εκείνων που κρίνονται απ’ την κοινωνία ως περιθωριακοί. Αφουγκράζονται τις ανησυχίες όλων και δε διστάζουν να φτάσουν στα πιο μύχια σημεία της ψυχής τους, προκειμένου να φέρουν στην επιφάνεια τις σκέψεις τις πιο σκοτεινές, μα συνάμα και πιο αληθινές. Από τα έγκατα της γης, από τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα, από τις πιο κρυφές τους σκέψεις, αντλείται το υλικό αυτών των δημιουργών που δεν επικρίνουν και δεν απορρίπτουν κανένα φανέρωμα του ανθρώπου, καμία διάσταση της ψυχής του.

Το υλικό τους αντλείται απ’ το εξαίσιο άρωμα των λουλουδιών, μα κι απ’ τα βάθη των πιο βρώμικων και δυσωδών κάδων σκουπιδιών∙ από την ηδονή των ζευγαριών που έρχονται σ’ ερωτική επαφή, μα κι απ’ τη μοναχική ηδονή του αυνανιζόμενου ανθρώπου∙ από τις ασυνάρτητες κραυγές των τρελών ανθρώπων αλλά κι από τους στεναγμούς (στοναχές) των θλιμμένων.

Κι ό,τι προκύπτει απ’ το πολυποίκιλο αυτό συνονθύλευμα ερεθισμάτων και προβληματισμών έρχεται σα ζεστή λάβα, σαν σάλπιγγα που αφυπνίζει και δηλώνει τη διαρκή παρουσία, όχι μόνο των θετικών και ευπρόσδεκτων σκέψεων, μα και των πιο σκοτεινών, θλιβερών και επώδυνων συναισθημάτων και ιδεών, μα πολύ περισσότερο έρχεται ως σπέρμα, ως ζωοποιός δύναμη που αναβλύζει με πρωτόγνωρη ευχαρίστηση και φτάνει ως τις ανώτερες επιδιώξεις, ως τον ουρανό.

Οι δημιουργοί της μη συμμορφώσεως κατορθώνουν με το έργο τους να αφυπνίσουν την κοινωνία, να φέρουν στο φως ακόμη και τα μελανότερα στοιχεία της ανθρώπινης δράσης∙ κατορθώνουν να υποδείξουν την ομορφιά, αλλά και την ασχήμια, όχι διακρίνοντάς τες σε προτιμητέες και ανεπιθύμητες εκφάνσεις, αλλά θεωρώντας τες ως ισόποσες κι εξίσου σημαντικές εκδηλώσεις της ανθρώπινης ζωής∙ κατορθώνουν να γονιμοποιήσουν την ανθρώπινη σκέψη δείχνοντας το δρόμο προς τις κορυφώσεις, προς την πνευματική άνοδο, για την οποία δεν υπάρχει και δεν πρέπει να υπάρχει κανένα όριο, κανένας περιορισμός.

Οι δημιουργοί της μη συμμορφώσεως έχουν στραμμένα τα μάτια τους προς τα πάνω, προς την ανοδική πορεία, και μη πτοούμενοι από τις αντιδράσεις συνεχίζουν άφθαρτοι ανά τους αιώνες την προσπάθειά τους να διαφωτίσουν και να βελτιώσουν τον κόσμο. Με το πνεύμα τους ανοιχτό σε κάθε ανθρώπινη πτυχή, καθίστανται διορατικοί θεατές των πραγμάτων∙ καθίστανται ιδανικοί δέκτες της δημιουργικής δύναμης του έρωτα, αλλά και των κελευσμάτων της πνευματικής και λογοτεχνικής δημιουργικότητας. Αποδέχονται, σέβονται και υπερασπίζονται τον άνθρωπο σε κάθε φανέρωμά του και διεκδικούν γι’ αυτόν τον ερχομό και την ανάγκη νέων Παραδείσων.

Διεκδικούν και επιδιώκουν την αναγκαία έλευση ενός νέου Παραδείσου επί της γης∙ διεκδικούν και επιδιώκουν τη δημιουργία μιας κοινωνίας στην οποία οι άνθρωποι θα είναι απόλυτα ελεύθεροι. Ελεύθεροι να εκφράζουν τις ιδέες τους, ελεύθεροι να γεύονται την απόλαυση του έρωτα και να ζουν όπως επιθυμούν. Μια κοινωνία στην οποία οι άνθρωποι θα ζουν απαλλαγμένοι από την κοινωνική καταπίεση, τα οικονομικά δεσμά και τα συμφέροντα των ισχυρών. Μια κοινωνία ισότητας, αλληλοσεβασμού∙ μια κοινωνία που θα παραμένει πάντοτε δεκτική στις νέες ιδέες και στους διαφορετικούς τρόπους σκέψης.

Ο Ανδρέας Εμπειρίκος βρίσκεται, όπως κι η πλειονότητα των ανθρώπων, σε μια εναγώνια, σχεδόν έμμονη αναζήτηση του νοήματος της ύπαρξης, το οποίο αποζητά μέσω της θρησκείας -έστω κι αν υπάρχουν στοιχεία της εκκλησιαστικής πορείας που δεν φτάνουν στο αναγκαία ιδανικό επίπεδο-, προσεγγίζοντας ωστόσο την ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης, το πλησίασμα δηλαδή στην ανθρωπίνως δυνατή αγιοποίηση, μέσω της πνευματικότητας. Στον αντίποδα της σωματικής και ηθικής καταπόνησης, που δίνεται απ’ τη θρησκεία ως μέσο επίτευξης, ο ποιητής θέτει την άκρως απαιτητική διεργασία της πνευματικής καλλιέργειας και εμβάθυνσης, αποδίδοντας σε αυτή το μεγαλύτερο συντελεστή βαρύτητας.