θρησκεύοντες καί μή θρησκεύοντες, ὀφείλουμε νά ἀναγνωρίσουμε ὅτι ἡ Ἐπανάσταση, πέρα ἀπό ἄλλα μορφικά στοιχεῖα, κοινωνικά, οἰκονομικά, ἰδεολογικά, εἶχε ἕναν ἔντονο θρησκευτικό χαρακτῆρα. Λέγει ὁ Γέρος τοῦ Μοριᾶ: «Κινώντας ἐγώ, εἶχαν μίαν προθυμίαν οἱ Ἕλληνες, ὅπου ὅλοι μέ τάς εἰκόνας ἔκαναν δέηση καί εὐχαριστήσεις. Μοῦ ἤρχετο νά κλαύσω ἀπό τήν προθυμίαν πού ἔβλεπα. Ἱερεῖς ἔκαναν δέηση.» (Κολοκοτρώνη Ἀπομνημονεύματα στήν ἔκδοση Γ. Βαλέτα 1958, σελ. 99). Κι ὅταν μετά ἀπό λίγο τό ἀρχικό του σχέδιο γιά τόν ἀποκλεισμό τῆς Τριπολιτσᾶς ἀπέτυχε καί τότε τόν ἐγκατέλειψαν ὅλοι, ὁ Γέρος βρῆκε παρηγοριά καί δύναμη προσπέφτοντας στή χάρη τῆς Ὑπερμάχου Στρατηγοῦ, ἡ ὁποία στή συνείδηση τῶν Ἑλλήνων ὑποκατέστησε τήν Πρόμαχο Στρατηγό τῶν προγόνων μας.

Συνεχίζει ὁ Γέρος στήν ἀφήγησή του:
«Ἔκατσα ἕως πού ἐσκαπέτισαν (=ἔφυγαν, σκόρπισαν) μέ τά μπαϊράκια τους, ἀπέ ἐκατέβηκα κάτου· ἦταν μιά ἐκκλησιά εἰς τό δρόμο (ἡ Παναγιά στό Χρυσοβίτσι), καί στό καθησιό μου ἦταν ὁπού ἔκλαιγα γιά τήν Ἑλλάς: “ Παναγία μου, βοήθησε καί τούτη τή φορά τούς Ἕλληνας διά νά ἐμψυχωθοῦν!” καί πῆρα ἕνα δρόμο κατά τήν Πιάνα. Εἰς τό δρόμο ἀπάντησα τόν ξάδελφό μου Ἀντώνιον τοῦ Ἀναστάση Κολοκοτρώνη μέ ἑφτά ἀνίψια μου, ἐγίνηκαμε ἐννιά καί τό ἄλογό μου... δέκα· ἐγώ ἤμουν χωρίς τουφέκι»!

Ποτέ δέν ἀπέλιπαν ἀπό τόν Κολοκοτρώνη τό χιοῦμορ καί ἡ ἐπιγραμματικότητα. Ἀλλά αὐτός ὁ ἄνθρωπος πού ἀπό παιδί κρατοῦσε τουφέκι, χωρίς καμμία κατήχηση, εἶχε μιά θρησκευτικότητα παππουδική πού τόν ἔδενε ψυχικά μέ τήν Παναγιά, τήν ὁποία συνεχῶς τήν ἔβαζε κριτή του. Ἀκόμη καί τή διαταγή γιά τήν ἐκτέλεση τοῦ προδότη Νενέκου μέσα στήν ἐκκλησιά τήν ὑπέγραψε.

Μιλώντας μετά τόν Ἀγῶνα πρός τούς νέους στήν Πνύκα τούς εἶπε:
«Πρέπει νά φυλάξετε τήν πίστη σας, καί νά τήν στερεώσετε, διότι ὅταν ἐπιάσαμε τά ὄρματα, εἴπαμε πρῶτα ὑπέρ Πίστεως καί ἔπειτα ὑπέρ Πατρίδος. Ὅλα τά ἔθνη τοῦ κόσμου ἔχουν καί φυλάττουν μιά θρησκεία. Καί αὐτοί οἱ Ἑβραῖοι, οἱ ὁποῖοι κατατρέχοντο καί μισοῦντο καί ἀπό ὅλα τά ἔθνη, μένουν σταθεροί εἰς τήν πίστη τους» (ὅπ. π., σ. 282)

Ἐδῶ ἔχουμε μιά ἀπό τίς πρῶτες θετικές ἑλληνικές καταθέσεις ὑπέρ τῶν διωκομένων σέ ὅλα τά ἔθνη Ἑβραίων. Ὀφείλω, ὅμως, νά παρατηρήσω ὅτι ἡ θρησκευτικότητα τοῦ Κολοκοτρώνη δέν ἦταν παθητική, ἦταν ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ. Γι’ αὐτό, ἄς ἀκούσουμε ἀπό τόν ἴδιο δύο δικούς του Ἀκάθιστους Ὕμνους:
«Μίαν φοράν, ὅταν ἐπήραμε τό Ναύπλιο, ἦλθε ὁ Ἅμιλτον (Σημ.: Ἄγγλος πλοίαρχος) νά μέ ἰδεῖ· μοῦ εἶπε ὅτι: “Πρέπει οἱ Ἕλληνες νά ζητήσουν συμβιβασμό, καί ἡ Ἀγγλία νά μεσιτεύσει”.Ἐγώ τοῦ ἀποκρίθηκα, ὅτι: “Αὐτό δέν γίνεται ποτέ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ. Ἐμεῖς, καπετάν Ἅμιλτον, ποτέ συμβιβασμό δέν ἐκάμαμε μέ τούς Τούρκους. Ἄλλους ἔκοψε, ἄλλους ἐσκλάβωσε μέ τό σπαθί καί ἄλλοι, καθώς ἡμεῖς, ἐζούσαμε ἐλεύθεροι ἀπό γενεά εἰς γενεά. Ὁ βασιλεύς μας (Σημ.: ἐννοεῖ τόν Κων/νο Παλαιολόγο) ἐσκοτώθη, καμμία συνθήκη δέν ἔκαμε, ἡ φρουρά του εἶχε παντοτεινό πόλεμο μέ τούς Τούρκους καί δύο φρούρια ἦταν πάντοτε ἀνυπότακτα”. Μέ εἶπε: “ποία εἶναι ἡ βασιλική φρουρά του, ποῖα εἶναι τά φρούρια;” – “Ἡ φρουρά τοῦ βασιλέως μας εἶναι οἱ λεγόμενοι Κλέφται, τά φρούρια ἡ Μάνη καί τό Σούλι καί τά βουνά”. Ἔτσι, δέν μέ ὁμίλησε πλέον.» (ὅπ. π. σ. 179).