Τα Πριάπεια, η βωμολόχος μούσα του Μαρτιάλη

Έκτακτες ειδήσεις

Κρήτη: Συνελήφθη 37χρονος για συμμετοχή στη Χαμάς – Πώς συνδέεται με Κύπρο

Τα Πριάπεια, η βωμολόχος μούσα του Μαρτιάλη

17.03.2024

Τίτος Χριστοδούλου

Tα Πριάπεια

Μια «ειδική» έκφραση ανωτερότητας είναι ο σχετλιασμός ή επιθετικός αστεϊσμός με αναφορά στην γενετήσια «βία». Ο Freud βλέπει στο αστείο μια «κοινωνικά» ανεκτή και ασφαλή έκφραση καταπιεσμένων ταμπού γύρω από το σεξ και την βία, ή του συνδυασμού τους στον βίαιο χαρακτήρα της σεξουαλικής πράξης, πάντα στο πλαίσιο του ορισμού του αστείου σαν ανακούφισης (relief).

Οι κλασικιστές μελετούν την γενετήσια θεματική των αστείων ως θέμα πλησιέστερο στην σχετλιαστική βία της περιφρόνησης και της απειλής. Ως έκφραση του επιθετικού χιούμορ.

Η Amy Richlin, «The Garden of Priapus: Sexuality and Aggression in Roman Humour» αναλύει το Πριαπικό Μοντέλο στην Ρωμαϊκή σάτιρα από της πλευράς του χιούμορ της «επιθετικής» ανωτερότητας, της οποίας μεγάλη χρήση κάνουν τόσο ο Γιουβενάλης όσο και ο Πετρώνιος και ο Κάτουλος. Οι Πρίαποι, άλλωστε, ως Φαλλοφόρα τερατάκια στους ρωμαϊκούς κήπους, είχαν επιθετική χρήση, να τρομάζουν με τον απειλητικό φαλλό τους τους κλέπτες των φρούτων και ανθέων επίδοξους καταπατητές των κήπων.

Θυμίζουμε, αμετάφραστο, τον στίχο του Κάτουλου, «pedigabo vos et irrumabo», με τον οποίο, και με την γλαφυρή μετάφραση του Τρομάρα διασκεδάζαμε πρωτοετείς φοιτητές στο Αθήνησι. Θα σας... και θα σας... Με το «σείς» και με το «σας» αλλά δεν θα θέλατε να είστε εσείς το «σας»!

Η «βωμολόχος Μούσα του Αριστοφάνη και τα Ρωμαϊκά Πριάπεια δίνουν ένα σημαντικό στοιχείο στην αρχαία ελληνική κωμωδία όπως και στην ρωμαϊκή σάτιρα. Και σίγουρα το διασκέδασε στην ακαδημαϊκή του έρευνα και συγγραφή της μονογραφίας για την βωμολοχία του Αριστοφάνη, «Aristophanes’ Maculate Muse», ο Jeffrey Henderson. Subiit titillatio.

Καλοπιάνω κι εγώ την φίλη κι αδελφή βιβλιοπώλιδα στο σαλόνιον μου Σολώνειον, με παιγνιώδεις μεταφράσεις του Μαρτιάλη. Παραθέτω.

Μαρτιάλης επιγράμματα.

Α. Δεν σ’ αγαπώ, και πώς αλλέως καλή μου να σ’ το πώ;

Ωραία είσαι, Μαρουλλού, μ’ αλίμονο, δεν σ’ αγαπώ!

Non amo te, Sabidi, nec possum dicere quare:

hoc tantum possum dicere, non amo te.

I do not love thee, Dr Fell,

The reason why I cannot tell;

But this I know, and know full well,

I do not love thee, Dr Fell.

Β. Scrinium - Martialis XXXVII

Περί βιβλίων… Σκρινιάζοντας (Μαρτιάλης XXXVII)