Ius in bello. Ο βομβαρδισμός της ηθικής.

΄Οταν πληρωμένοι από το κράτος ιερείς ηθικοποιούσαν τον αφανισμό γερμανικών πόλεων, τις Δρέσδες και τα Αμβούργα. Και κάποιος Ντίσνεϋ έγραφε πρακτικούς οδηγούς πιο αφανιστικών βομβαρδισμών

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΛΟΡΔΟΥ ACTON, ΟΙ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΤΗΣ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑΣ ΕΧΟΥΝ ΣΟΒΑΡΑ ΞΕΘΩΡΙΑΣΕΙ

Η ΗΘΙΚΗ, ΣΑΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΚΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ, ΕΧΕΙ ΣΤΡΑΦΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΘΑΡΩΣ ΑΦΗΡΗΜΕΝΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΣΕ ΠΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΑ

Η ανθρωπότητα, διεκήρυσσε ο Kant, ήταν ευεργετημένη με μια υπερβατική ώθηση να εκλεπτύνει και να διασαφεί τις ηθικές της απόψεις με την πάροδο του χρόνου, ή, να ωριμάζει σε ηθική αντίληψη

Η ανθρωπότητα, 'humanitas' στα λατινικά και τις λατινογενείς γλώσσες, κρύβει, σαν όρος, μια διπλή όψη. Την περιγραφική ή δεικτική αναφορά της έννοιας, το σύνολο των ανθρώπων, την ιστορία μας, τις παρατηρήσεις γι' αυτή που δίνουν εμπειρικό περιεχόμενο στον όρο. Από την άλλη, είναι η ανθρωπιά, ο επιτακτικός 'prescriptive' όρος που δηλοί, κι επιτάσσει συνάμα, τα ηθικά δέοντα, τις αρετές που αναδεικνύουν τον άνθρωπο στην πιο πλήρη και τελεία εκδίπλωση τού είναι του, την 'άνθισή' του, ως ηθικού όντος.

 

Θέμα 'απορηματικό' του παρόντος είναι πώς 'αυτό που κάνει τον άνθρωπο να είναι άνθρωπος', η αφηρημένη φιλοσοφική θεωρία για τις ηθικές ποιότητες που 'ορίζουν' τον άνθρωπο, διαλέγεται με αυτά που κάνει ο άνθρωπος, ποια συμπεράσματα μπορεί να βγουν αν χρησιμοποιήσουμε την ηθική για να ανακρίνουμε την πραγματική ιστορία, το αποτρόπαιο τόσο συχνά πρόσωπο του ανθρώπου όπως το δείχνει η ιστορία του, κι ειδικότερα στον 'σκοτεινό 20ό αιώνα', πώς τον περιέγραψε ο ιστορικός Marc Mazower.

Επιχειρούμε, από την άλλη, να διερευνήσουμε κατά πόσον η ηθική μπορεί να κερδίσει σε νόημα αν μετακινήσει τον εστιασμό της από την αφηρημένη φιλοσοφική ανάλυση της ηθικής και την λογική ή μεταφυσική υπόσταση των όρων της, το καλό και το κακό, ή την ανάλυση των ηθικών κρίσεων, σε πιο πρακτικά ερωτήματα, κατά πόσον, δηλαδή, αν η ηθική αποκτήσει περισσότερο εμπειρικό περιεχόμενο, ίσως έτσι, κερδίσει περισσότερη σχέση κι εφαρμογή στα ανθρώπινα.

Ηθική Εξέλιξη;

Υπάρχει αλλαγή στην ηθική, εξέλιξη στις αντιλήψεις μας, την έννοια της ηθικής; Κοντολογίς, υπάρχει ιστορία της ηθικής; Κι αν υπάρχει ιστορία της ηθικής, ιστορικά είναι, ή ήταν προς το καλύτερο ή το χειρότερο; Τι δείχνει η ηθική στην ιστορία, η ανάκριση της ιστορίας στο φως των ηθικών μας αξιών, των ηθικών μας θεωριών;

Είναι ίσως καιρός οι φιλόσοφοι να επιζητήσουν να δώσουν ένα πιο εμπειρικό περιεχόμενο στις αφηρημένες θεωρίες της ηθικής. Θα διαπιστώσουν, πιθανότατα, ότι "ως κακόν θηρίον άνθρωπος ή", θα αναφωνήσουν το 'humani nihil allenum puto" και το "άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου". Αλλά, αν υπάρχει ελπίδα, αυτή βρίσκεται στην εμπειρική έρευνα αυτής της ψυχολογίας του ανθρώπου. Πρέπει να γνωρίσει από κοντά το θηρίο ο δαμαστής του...