Πράσις επί λύσει

Η Κύπρος στον δανεικό χρόνο μιας λύσης

Ανάμεσα στο οξύμωρο και το παράλογο. Το οξύμωρο να θεωρούμε ότι στοχεύουν σε ‘απαλλαγή από την κατοχή’ οι συνομιλίες για νομιμοποίησή της, το να ζητούμε ελευθερία χωρίς απελευθέρωση, ή σκορδαλιά χωρίς το σκόρδο. Παράλογο, πάλι,  χαρακτήρισε ο Σάμουελ Μπέκετ να βρίσκεσαι σε μια μαούνα που ταξιδεύει προς μια κατεύθυνση, ας πούμε προς ανατολάς, κι εσύ να πιστεύεις πως κινείσαι ή ταξιδεύεις προς αντίθετη κατεύθυνση επειδή, όντας μέσα στην μαούνα, περπατείς προς τα δυτικά. Το πρώτο οι πολιτικοί μας, για δεκαετίες τώρα, το ονομάζουν «μακροχρόνιο αγώνα»,  ενώ το δεύτερο, πιο καινοφανές πολιτικό φρούτο, το λανσάρουν ως «αλλαγή πολιτικής».

Διότι, βέβαια, χρειάζεται μονάχα δύο λεπτών σκέψη, πάνω στα λογύδρια των πολιτικών, για να εννοήσει κάποιος ότι σε αυτή την μακροχρόνια αναστολή κι αποφυγή του αγώνα, τον «μακροχρόνιο μη-αγώνα» που μασκαρεύτηκε τον αγώνα, ό,τι για δεκαετίες τον χαρακτηρίζει είναι το οξύμωρον δίλημμα της επιλογής είτε ενός τύπου διχοτόμησης που θα το λέμε ομόσπονδο κράτος, είτε μια άτυπη διχοτόμηση που θα το λέμε ανένδοτο αγώνα… παγίωσης των κατοχικών δεδομένων.

Και το οξύμωρο καθίσταται πιο τραγικά φανερό αν σκεφθούμε πως ό,τι οι πολιτικοί μας ονομάζουν «ανένδοτο αγώνα» - ακονιτί κι ατυφεκιστί – οι Τούρκοι το ονομάζουν λύση του Κυπριακού από το 1974 και ειρήνη στο νησί, αφού δεν τολμήθηκε έκτοτε ούτε μια τουφεκιά, κι η μόνη ταραχή που προκάλεσε η βραχεία διέλευση των δύο ελληνικών πολεμικών αεροσκαφών στην παρέλαση  ήταν στον συναισθηματικό κόσμο του κυρίου Μαλά. Δεν διαφέρει πολύ η pax romana του «solitudinem faciunt, pacem appellant», να θυμηθούμε τον Τάκιτο, από την pax ottomana, την υποταγή στην οποία συζητούμε, θεληματικά παραβλέποντας ότι μόνος αγώνας και μόνη άμυνα, θα σας το έλεγε κι ο τελευταίος προπονητής, είναι το man to ottoman.’

Μένει κι επιμένει η υποτακτική μας τούτη… τακτική. Εμείς παράγουμε λόγους, οι Τούρκοι την πράξη. Τούρκος επιστήμων νομικός φίλος μου έλεγε, στο Λονδίνο, ότι το Κυπριακό και  τα ελληνοτουρκικά δεν υφίστανται σαν θέματα στην κοινή γνώμη της Τουρκίας. Οι λόγοι περισσεύουν εκεί, τόσο με το δημοκρατικό έλλειμμα κι όπου, βέβαια, δεν χρειάζονται να βλέπουν τα θέματα σφαιρικά, όταν μιλούν οι σφαίρες. Από το 1956, με την Τριμερή, όπου δεχθήκαμε την πρόσκληση στο τραπέζι (για να φάει, βέβαια) της Τουρκίας (οι Βρετανοί στο Φόρειν Όφις άνοιγαν σαμπάνιες για το πώς ξεγέλασαν τους άβουλους Έλληνες – μου εξήγησε καποτε ο Mallinson), το 1960 με ένα κράτος διάτρητης συνεταιρικής Δημοκρατίας – consociationalism , του οποίας η Κύπρος είναι η πιο παταγώδης αποτυχία.

Το 1963 με την φερόμενη εξαπάτηση του Μακαρίου από τους Βρετανούς να αναμορφώσει μονομερώς το εσκεμμένα (;) δυσλειτουργικό Σύνταγμα και την Τουρκοανταρσία με τον προάγγελο του 1974 εδαφικό διαχωρισμό, η ειρωνικά ‘ειρηνική’ εισβολή της Τουρκίας,  με την ευγενή πρόσκληση της χούντας, η σιωπηρή υποταγή στα τετελεσμένα της κατοχής με τις συνομιλίες έκτοτε στην βάση της ΔΔΟ, όχι λιγότερο δυσλειτουργικής από το Σύνταγμα του ’60.  

Μια ιστορία αβουλίας μπροστά στην τουρκοβρετανική υστεροβουλία, με τους κενολόγους πολιτικούς μας να αγοράζουν χρόνο εξουσίας, σε ανταλλαγή προς χρόνο παγίωσης των τετελεσμένων από την Τουρκία, και σχεδιασμών της επόμενης κίνησης, σε εν καιρώ εκμετάλλευση της κάθε «κωλοσουρμαθκιάς» που αφήνουν οι συμφωνίες, με την οποία ξεκινούν μάλιστα ως πρόταγμα και πλαίσιο οι κάθε συνομιλίες.