Αιτίες πολέμου και τύφλωση της αισιοδοξίας

 

Γράφοντας για τα αίτια του πολέμου, ο Stephen Van Evera (Causes of War. Power and the Roots of Conflict», Cornell University Press. Ithaca 1996) βρίσκει στην απατηλή αισιοδοξία του επιτιθέμενου μια βασική αιτία για την έναρξη των πολέμων, αν και την ίδια στιγμή βλέπει απαισιοδοξία για την προοπτική της ήττας ενός έθνους που γνωρίζει την αδυναμία επαρκών αιτιών πολέμου, καθώς τη δόξα των μαρτύρων μπορεί να αναζητήσει ένα έθνος που ξεκινά τον πόλεμο, σε μια ένδοξη άνιση αντιπαράθεση.

 

 Αυτό, φυσικά, δεν ισχύει για την Τουρκία, η οποία μας έδειξε ότι στην σύγχρονη εποχή βασίζεται στους κατά κύριο λόγο επιθετικούς, ληστρικούς πολέμους της ή στα προφανή πλεονεκτήματα της διαφοράς ισχύος, όπως η εισβολή των αρμάτων μάχης της στη Συρία εναντίον Κούρδων όπλα ή στην εγγυημένη νίκη με προδοσία και παράδοση του αντιπάλου, όπως στην Κύπρο το 1974. Ωστόσο, οι απατηλές προσδοκίες της νίκης μπορεί να απαιτούν αυταπάτες και λανθασμένους υπολογισμούς σε σχέση με την σχετική δύναμη των αντιπάλων ή την αποφασιστικότητα του αντιπάλου να οργανώσει μια σοβαρή άμυνα.

 

Στα παραδείγματα, ο Evera υποδεικνύει πόσο υποτίμησε η Βρετανία τις πολεμικές ικανότητες και την αποφασιστικότητα των εποίκων στην Αμερική το 1775-76. Ο Βρετανός στρατηγός Τόμας Κέιτζ λέγεται ότι είχε δηλώσει τότε με αλαζονεία ότι «δεν υπάρχει ούτε ένας άνθρωπος μεταξύ των εποίκων που να μπορεί να ηγηθεί στρατού ή να διατάξει στρατιώτες». Η πορεία της ιστορίας έδειξε ακριβώς το αντίθετο.

 

Στο ποσό της αμοιβαίας αποφασιστικότητας παίζει σημαντικό ρόλο και η ισορροπία της θέλησης για την αποφασιστική σύγκρουση, θα πλήρωνε ο αντίπαλος οποιοδήποτε κόστος για την νίκη; Η απάντηση είναι αυτός που συχνά αποφασίζει ποιος θα είναι ο νικητής του. Εδώ, τα κράτη τείνουν να υπερεκτιμούν την δική τους βούληση, αλλά πιο συχνά υποτιμούν τη βούληση του αντιπάλου. Ως αποτέλεσμα, υπολογίζουν λάθος την αντοχή και τη δύναμη που μπορεί να παρατάξει ο αντίπαλος. Διαβάζοντας έτσι την ισορροπία με αυταπάτες υπέρ τους. Αυτό φυσικά δημιουργεί ψευδείς προσδοκίες για νίκη.

 

Προβλέποντας, έτσι, πολύ συχνά την ήττα. Ο προσδιορισμός της αντίστασης είναι αυτό που μετριέται πραγματικά όταν οι αντίπαλοι μετρούν ο ένας τον άλλον. Η Κύπρος, και μάλιστα οι χώρες στην ανατολική Μεσόγειο θα πρέπει να διαβάσουν την επιθετική στάση της Τουρκίας υπό αυτό ακριβώς το πρίσμα. Δεν είναι καιρός για δειλίες.