Fiat Justitia
Το ζήτημα της "τυφλής", αλλά ενήμερης στην ανθρώπινη εμπειρία, Δικαιοσύνης

Σύμφυτη με την έννοια της δικαιοσύνης είναι η τυφλότητά της: παριστάνεται συνήθως ως 'Justitia', με δεμένα τα μάτια, με μια ζυγαριά στο ένα χέρι κι ένα σπαθί στο άλλο. Η τυφλότητά της συμβολίζει την αμεροληψία, ως κυρία της αρετή. Η ζυγαριά παραπέμπει στην ζυγοσταθμισμένη κρίση, τα ίσα σταθμά στο ζύγισμα των πλευρών μιας υπόθεσης που περιμένει την 'δίκη' της, την εγγύηση ότι στην κάθε πλευρά των διαδίκων θα αποδοθεί ό,τι του αρμόζει, το "δικό του". Το ξίφος, στο άλλο χέρι, υπογραμμίζει την αποφασιστικότητα, την τελικότητα και το κύρος της απόφασης, της κρίσης της.

Η Δικαιοσύνη είναι η υψίστη πολιτική - ηθική αρετή ως προς την οποία επιμετρώνται οι νομικές, πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στο σύνολό τους: η βασική δομή και το σύνολο ήθος μιας κοινωνίας.

Φευ, σε εποχή βαθιάς κοινωνικής κρίσης, στον τόπο μας, τόπο ενδημικής κι εμμένουσας της ατιμωρησίας, αλλού διαφαίνεται να παραπέμπει η τυφλότητα της Δικαιοσύνης, ώ Καικίλιοι δικηγόροι βουλευτές, και στομωμένο το ξίφος, σε έντομα να σπαταλά την κενή οργή του κι όχι στις καίριες, δίκαιες τομές.

Μετρούν, λοιπόν, θέσμιες ισότητες, δικαιοκρισίες κι αδέκαστες αποφασιστικότητες, Καικίλιε νομικέ, τα όπλα της δικαιοσύνης, ό,τι συμβολίζονται στην τυπική πια παράστασή της. Πίστεις και παραδοχές ανοικτές όμως, στην κρίση και την αμφισβήτηση. Όχι μόνο στην χωλαίνουσα, την λειψή, ετερόφθαλμη και μικροκαμμύουσα εφαρμογή τους, μάλλον ή ήττον, αλλά όχι ίσον, ποτέ ίσον, ώ Καικίλιοι νομικοί. Αλλά, για τον φιλόσοφο νου, σε ό,τι αφορά τις ίδιες τις αρχές της τυφλώς αδέκαστης Δικαιοσύνης, της ισομοιρίας που ορίζει τα θέσμια της κοινωνικής συμμετοχής σταθμά.

Και πρώτον, σε εποχές που έχουν ξεπεράσει την αποδοχή του κύρους του θεϊκού ή του φυσικού δικαίου, από πού αντλείται το κύρος, το κανονιστικό της Δικαιοσύνης κύρος; Και πόσον πανανθρώπινα καθολικό κι αδιαμφισβήτητο από τον ιστορικό σχετικισμό μπορεί τούτο να είναι; Σημαίνει η 'δικαιοσύνη' κάτι διαφορετικό ανάλογα με την περίοδο και κοινωνία στην οποία ο κρίνων αναφέρεται; Σε εντελώς διαφορετικά θρησκευτικά πολιτικά περιβάλλοντα και κοινωνίες, μπορεί η τυφλότητα της Δικαιοσύνης να σημαίνει όχι την συγκεκριμένη μονάχα κρίση, αλλά και το ίδιο της το γεγονός κι υπόσταση, μια 'Justitia' που στηρίζεται σε κοινές, καθολικές και πανανθρώπινες για την Ηθική αντιλήψεις;

 

 

H….στρεβλώνουσα 'τυφλότητα';

 

Κι ακόμη, ώ τυφλή στις περιστάσεις του ανθρώπου Ιουστίνη. Με ποιά έννοια κενής περιεχομένου, ισοβαρούς διότι αβαρούς αμεροληψίας, μπορεί η Δικαιοσύνη να είναι 'δίκαιη': χωρίς διάκριση προσώπων' να αποδίδει το ίσον σε 'διάφορα' άτομα; Μια έννοια της κρίσης και του λόγου που αποκόπτεται από την συγκεκριμένη ανθρώπινη εμπειρία, δεν διατρέχει τον κίνδυνο μιας στρεβλώνουσας 'τυφλότητας', τυφλής στις διάφορες ανάγκες και περιστάσεις των ανθρώπων; Ήδη, προκαλεί η σοφία του Αριστοτέλη, διαβλέποντας ότι ο δικαστής με όρους και νόμους μεν καθολικούς κι αδέκαστους, αλλά ευαίσθητους στην καθ' έκαστον περίσταση, με 'επιείκεια' κρίνει, με τον εύκαμπτον 'Ερέτρειον Κανόνα'.

Επιστρέφοντας, λοιπόν, στο σύμβολο της πλάστιγγας, της ζυγαριάς, πού να βρεθεί της Δικαιοσύνης η δικαιοσύνη, πώς μπορεί η Δικαιοσύνη νά 'βρει ένα μοναδικό και συνεπές κριτήριο για την περιπλοκότητα των αντιδίκων, συγκρουόμενων απαιτήσεων κι ισχυρισμών; Κι η χρήση του ξίφους, πόσο Σολομώντεια μπορεί να είναι, σε ποιό βαθμό μπορεί να αντλεί κι αρύεται από μια ανθρωπίνως αδύνατη, αλάνθαστη κι οριστική 'δίχα' της δικαιοσύνης κρίση, στην βάση σιδηρών κανόνων απολύτου στην αλύγιστη ευθύτητά των κύρους;