Αιμυλίοισιν λόγοισιν. ΟΜΗΡΟΥ ΛΕΞΙΣ Ομηρικές ευφωνίες

Έκτακτες ειδήσεις

Κρήτη: Συνελήφθη 37χρονος για συμμετοχή στη Χαμάς – Πώς συνδέεται με Κύπρο

Αιμυλίοισιν λόγοισιν. ΟΜΗΡΟΥ ΛΕΞΙΣ Ομηρικές ευφωνίες

01.02.2024

Τίτος Χριστοδούλου

Αιμυλίοισιν λόγοισιν. ΟΜΗΡΟΥ ΛΕΞΙΣ

Ομηρικές ευφωνίες

ὄγχναι καὶ ῥοιαὶ καὶ μηλέαι ἀγλαόκαρποι: λ 589

αχλαδιές, ροδιές, χρυσόκαρπες μηλιές θωρούσες

‘Ω, οι Ομηρικές οι ευφωνίες. Οι παρηχήσεις, οι συνηχήσεις, οι ονοματοποιΐες, οι τομές, του μέτρου και της προσωδίας η τέχνη.

Εδώ, στην Νέκυια, στο λ της Οδύσσειας, στην 'κατάβασι' στον Άδη. Προς το κλείσιμο της ραψωδίας, αφού ο Οδυσσέας είδε τους 'νέκυιες ήρωες κατατεθνηκότες', τον Αχιλλέα που παρηχητικά 'ακίχαζεν Αχιλλεύς', τον Αίαντα που χολωμένος από τα κλεμμένα γέρα που κι εδώ στον Άδη 'κεχολωμένη αφεστήκει', κι 'ουδέν ημείβετο', είδε παρελαύνουσες τις μεγάλες μορφές 'γυναικών θηλυτεράων', την Τυρώ ευπατέρεια, την Αντιόπη, 'Ασωποίο θύγατρα', την Αλκμήνη, 'Αμφιτρύωνος άκοιτιν', την 'μητέρα Οιδιπόδαο Επικάστην' (όπως ονομάζει την Ιοκάστη).

Eίδε και την 'Χλώριν περικαλλέα', την Ληδη την 'Τυνδάρεω παράκοιτιν' και την Ιφιμέδεια, την 'Αλωήος παράκοιτιν', πριν καταλήξη στην μητέρα του Αντίκλεια για να της δώσει μαύρο αίμα να πιεί απ' το σπαθί του ώστε να της μιλήσει.

Και βλέπει ο Κάμμορος Οδυσσέας και τους μεγάλους τιμωρημένους των Θεών: τον 'πελώριον' κυνηγό Ωρίωνα να κυνηγά 'κατ 'ασφοδελόν λειμώνα', τον γίγαντα Τιτυό, σε 'εννέα πέλεθρα' ξαπλωμένο, την μοίρα να μοιράζεται του Προμηθέα, δύο 'γύπε ήπαρ κείροντε'.

Του 'Παραλόγου' του Καμύ ο ήρως, ο Σίσυφος ('il faut gu' on l' imagine heureu'), τον μάταιο βράχο του στην κορφή να κουβαλεί για να τον βλέπει ξανά και ξανά 'πέδονδε κυλίνδετο λάας αναιδής', με την συνήχηση των τριβομένων, αήχων σήμερα ή ηχηρών τότε, 'δ' ή 'ντ', να αποδίδουν τον ήχο της πτώσεως στην πλαγιά. Δούπος, ή 'ντούπος'.

Κι ανάμεσά τους ο γέρων Τάνταλος, πατέρας του Πέλοπα, που την φιλοξενία των θεών είχε προσβάλει, τιμωρημένος στης λίμνης το νερό να μην μπορεί να πιεί, αφού όσες φορές έσκυβε να πιεί, πιέειν μενεαίνων, τόσες έφευγε του νερού ο βυθός, 'τοσσάχ' ύδωρ απολέσκετ' αναβροχέν' (λ 586). Από πάνω από την κεφαλή του, 'κατά κρήθεν' - από το 'κρας', κεφαλή και το 'θεν' - 'αψηλοφούντωτα δένδρα, 'δένδρεα υψιπέτηλα' γέρναν πάνω του τον καρπό τους: μόλις όμως άπλωνε το χέρι να τα πιάσει, 'ίθυνεν επί χερί μάσασθαι', τά σπρωχνε ο άνεμος ψηλά στα νέφη τα σκιερά, 'τάς δ' άνεμος ρίπτασκε ποτί νέφη σκιόεντα'.

Προσέχουμε την τέχνη στους δύο στίχους που περιγράφουνε του απρόσιτου, βασανιστικού αιώνιου πειρασμού την βάσανο.

‘ὄγχναι καὶ ῥοιαὶ καὶ μηλέαι ἀγλαόκαρποι’: Επιλέγει ο τεχνίτης Όμηρος διπλάσια φωνήεντα από σύμφωνα, 43 φωνήεντα έναντι 21 συμφώνων, ώστε ζουμερότερα, πιο χορταστικά στο στόμα να αποδώσει κι εύχυμα τα φρούτα. Αφήνοντας στην αγγλική, που τα ελληνικά της ξέρει, την λέξη των πειρασμών: 'tantalizing'.

Δένδρεα δ ̓ ὑψιπέτηλα κατὰ κρῆθεν χέε καρπόν,

ὄγχναι καὶ ῥοιαὶ καὶ μηλέαι ἀγλαόκαρποι

συκέαι τε γλυκεραὶ καὶ ἐλαῖαι τηλεθόωσαι:

Κι ήταν και δέντρα αψηλοφούντωτα, που έγερναν τον καρπό τους απάνω του ̓

αχλαδιές, χρυσόκαρπες μηλιές, ρογδιές θωρούσες,

θωρούσες και συκιές μελόγλυκες κι ελιές δροσιά γεμάτες.

Πειρασμός, στην δίψα του καλοκαιριού, έτσι;