H Ήττα της Σκέψης, ή, όταν ο Διαφωτισμός έσβησε τα φώτα

Έκτακτες ειδήσεις

Πανηγύρια της ντροπής στα κατεχόμενα: Παρέλαση και υπερπτήσεις τουρκικών F-16

H Ήττα της Σκέψης, ή, όταν ο Διαφωτισμός έσβησε τα φώτα

30.01.2024

Τίτος Χριστοδούλου

H Ήττα της Σκέψης, ή, όταν ο Διαφωτισμός έσβησε τα φώτα

Alain Finkielkraut - La défaite de la pensée

Τις επιστήμες της συμπεριφοράς απεστράφη η φιλόσοφος της πράξης, ως ελεύθερης, πολιτικής έκφρασης, η Χάννα. Αρέντ, στο 'Η Ανθρώπινη Κατάσταση' της. 'Εκρινε ότι αντιπροσωπεύουν την διαστροφή του διαφωτισμού, σήμερα, ως επιστημονικά εκφρασμένου ελέγχου του ανθρώπου, τον ευτελισμό του σε μαζικές εξηγήσεις. Την αναγωγή του πολιτισμού στην κατασκευή συμπεριφορών κατήγγειλε ως 'Ήττα της Σκέψης' ο Γάλλος φιλόσοφος δοκιμιογράφος, Alain Finkielkraut. Αγοραίων, δηλαδή αγοραστικών συμπεριφορών. Εκεί που ως 'culture' (με γαλλικό accent εδώ), εννοούσαμε την ζωή της σκέψης, την ζωή του πνεύματος, μια σειρά όλη δραστηριοτήτων και συμπεριφορών σήμερα επιδέχονται μια εύκολη πολιτισμική αναγωγή ως 'πολιτισμικές', ως 'culturelle'.

Ευκολάκια: γιατί να λιώσεις στα βιβλία για να εντρυφήσεις, να τριβείς στα σκοτεινά κείμενα του πολιτισμού, όταν μια ολόκληρη κοινωνία των σημάτων της κατανάλωσης και του πολιτισμού ως κατανάλωσης των σημείων, της σημειολογίας της κατανάλωσης, σου επιτρέπει, επιλέγοντας τις κατάλληλες μπότες, να γίνεις ο ίδιος... 'δημιουργός' πολιτισμού, φορέας (κυριολεκτικά) και προαγωγός (....πάλι κυριολεκτώντας) πολιτισμού; Δηλώνει, δηκτικά, ο Finkielkraut: A condition qu’elle porte la signature d’un grand styliste, une paire de bottes vaut Shakespeare: 'υπό τον όρο να φέρουν την υπογραφή ενός διασήμου στυλίστα, ένα ζευγάρι μπότες αξίζουν όσο ένας Σαίκσπηρ'...

Πώς φτάσαμε εδώ; Στην μετανεωτερική εποχή μας, εμπεδώνεται ένας σχετικισμός, ένας όμοιος θαυμασμός για τον Βασιλέα Ληρ και τον Αστερίξ... ένα πιασάρικο διαφημιστικό σλόγκαν με ένα στίχο του Αpollinaire, ο ρυθμός μιας ροκ μπάντας με τον Duke Ellington, ένα χορταστικό ποδοσφαιρικό ματς όσο ένα μπαλλέτο της Pina Bausch, ένα καθιερωμένο μηντιακό τζιγκλ ή σποτάκι αξίζει (δηλαδή: πουλάει) όσο ο Wagner ή ο Verdi (...)