Μια αντιστοιχία δομικών «ρεαλιστικών» και υποκειμενικών αιτιών

 

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι εθνοτικές ομάδες όπως οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι (ακριβώς ως άτομα), εισέρχονται σε εχθρικές αλληλεπιδράσεις για πραγματικά συμφέροντα.

 

Πολιτικοί και θεσμικοί παράγοντες (κρατική δομή, πολιτικοί θεσμοί που εισάγουν διακρίσεις, πολιτική μεταξύ των ομάδων, πολιτική ελίτ, κ.λπ.), παράγοντες ασφάλειας (ενδοκρατικές ανησυχίες για την ασφάλεια, δίλημμα ασφαλείας, περιφερειακό στρατιωτικό περιβάλλον, προβλήματα προσφύγων κ.λπ.) και εθνοτικοί παράγοντες (γεωγραφία, δημογραφία, φυσική γεωγραφία, κ.λπ.) είναι καθοριστικοί για τα δομικά κίνητρα πίσω από την εμφάνιση της εθνοτικής σύγκρουσης, ενώ σημαντικοί είναι επίσης οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες όπως προβλήματα υπερπληθυσμού, σπανιότητα πόρων, οικονομική υποανάπτυξη, μη ενσωμάτωση κοινωνικά και πολιτικά συστήματα, μεταξύ άλλων παραγόντων.

 

Ωστόσο, σε σοβαρές εθνοτικές συγκρούσεις, τα υλικά συμφέροντα δεν επαρκούν για να εξηγήσουν την σοβαρότητα, την αγριότητα και την παρατεταμένη φύση τέτοιων συγκρούσεων. Οι συγκρούσεις για πραγματικά συμφέροντα λαμβάνουν χώρα κάτω από ορισμένες ψυχολογικές διαθέσεις και σε ορισμένα ψυχο-πολιτισμικά πλαίσια που χρησιμεύουν για να επηρεάσουν ουσιαστικά την ένταση και την διάρκεια της σύγκρουσης και τελικά να καθορίσουν το αποτέλεσμα.

 

Οι άνθρωποι μάχονται για πραγματικά συμφέροντα, αλλά ο τρόπος με τον οποίο γίνεται αυτό, η ένταση των συναισθημάτων και η διάρκεια στην οποία οι διαφωνούντες προχωρούν για να υπερασπιστούν ή να αποκτήσουν αυτό που πιστεύουν ότι τους αναλογεί είναι απόδειξη ότι η επιδίωξη συμφερόντων έχει μια σημαντική ψυχολογική συνιστώσα που δεν είναι καλά κατανοητές. Αν και ο προσδιορισμός των δομικών παραγόντων σε σοβαρές συγκρούσεις είναι σπάνια λανθασμένος, οι εξηγήσεις για τη σύγκρουση που βασίζονται μόνο σε αυτές τις εκτιμήσεις είναι συχνά ελλιπείς και επομένως παραπλανητικές.

 

Οι δομικοί παράγοντες αποτελούν συχνά τα καταλυτικά στοιχεία ή, τις «εγγύς αιτίες» που μετατρέπουν τη λανθάνουσα σύγκρουση σε έκδηλη ή φανερή σύγκρουση. Συγκεκριμένα, χαρακτηριστικά όπως η πολιτική μετάβαση, η επικείμενη στρατιωτική απειλή ή τα αυξανόμενα οικονομικά προβλήματα είναι μερικοί από τους παράγοντες που μπορούν να λειτουργήσουν ως έναυσμα. Σε σοβαρές καταστάσεις εθνοτικών συγκρούσεων, ωστόσο, αυτές τείνουν να συμβαίνουν σε ένα προδιατεθειμένο ψυχο-πολιτισμικό περιβάλλον. Η ψυχοπολιτισμική θεωρία μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την ένταση και τη διάρκεια της παρατεταμένης κοινωνικής σύγκρουσης. Αυτή η άποψη επιβεβαιώνεται από τον Morton Deutsch, ο οποίος είπε: «Οποιαδήποτε ολοκληρωμένη προσέγγιση για την κατανόηση της σύγκρουσης θα περιλαμβάνει απαραίτητα την εξέταση τόσο αντικειμενικών όσο και υποκειμενικών παραγόντων».