Γιατί η πολιτική δεν μπορεί πλήρως να αψηφήσει την τραγωδία της ανθρώπινης κατάστασης, η πολιτική κοινότητα δεν μπορεί ολότελα να θεραπεύσει την απομόνωση των ανθρώπων. Κι όποια επίφαση τάξης επιβάλλει η πολιτική, είναι μόνον παροδική κι επίπλαστη. Η πολιτική, τότε, είναι μία δραστηριότητα σε ασυμφωνία με τον εαυτό της, πάντα αμφίσημη, ποτέ πλήρως ικανοποιημένη, εκπληρωμένη.

Η προβληματική, λοιπόν, της ριζικής αμφισημίας της πολιτικής, που αγνοείται τόσο συχνά από τις πολιτικές θεωρίες, αφορά το γεγονός ότι η πολιτική εκπηγάζει από, κι έτσι προϋποθέτει, την συνειδητοποίηση της τραγωδίας. Οι περισσότερες θεωρητικές διατυπώσεις της πολιτικής είναι μονοσήμαντες και ρηχά κυριολεκτικές: περιστρέφονται γύρω από την προκείμενη ότι η πολιτική μπορεί να επιτύχει τους σκοπούς της.

Οι ριζοσπάστες κοινοτιστές πιστεύουν ότι μπορεί να υπάρξει μία χαρούμενη ανθρώπινη κοινότητα, φτάνει να διορθώσουμε τις στάσεις μας, τις λέξεις μας και τις πρακτικές μας. Οι φιλελεύθεροι αντικοινοτιστές μας λένε, αντίθετα, ότι πρέπει να μετριάσουμε τις φιλοδοξίες μας, να δεχτούμε συμβιβασμένες καταστάσεις, να 'αποκεντρώσουμε' τους πολιτικούς μας σχεδιασμούς.

Συμβουλές που, ωστόσο, στηρίζονται στην προκειμένη ότι τα συμφέροντα και οι ελευθερίες μας βρίσκονται αλλού, δηλαδή, κάπου έξω από την πολιτική σφαίρα, όπου μπορεί πάλι να επιτευχθεί η ανθρώπινη ευτυχία, αν και σε μειωμένο βαθμό. Και πάλιν, πρόκειται για διατυπώσεις πού αγνοούν την τραγωδία.

Γιατί, αλήθεια, ποιά μπορεί να είναι τα 'συμφέροντα' του ανθρώπου, μπροστά στο αδήριτο γεγονός του θανάτου; Kαι της σιωπής μας, της άφατης αφασίας μας που έχει επιβληθεί, με την συναίνεση της απάθειας μας, μπροστά στα πιο καταλυτικά κι εξανδραποδιστικά της ανθρώπινης κατάστασης που βυσσοδομούνται γύρω μας;

Και έστιν ούτος ο δεύτερος θάνατος. Η απουσία κάθε μέριμνας για ό,τι μας καθιστούσε ανθρώπους…

Τίτος Χριστοδούλου