Σήμερα θα μιλήσουμε για την περίφημη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, τη μεγαλύτερη κιβωτό γνώσης του αρχαίου κόσμου, που, δυστυχώς, κάηκε από τις επιδρομές των βαρβάρων. Εκεί βρισκόταν ολόκληρη η σοφία, ο πνευματικός θησαυρός, οι επιστήμες και πολλά έργα ανεκτίμητης αξίας. Οι αναρίθμητοι πάπυροι με τα χειρόγραφα μεγάλων σοφών, κατέγραψαν την πορεία του ανθρώπινου πνεύματος. Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι από την αρχαία ελληνική γνώση, σώζεται μονάχα το 10%. Δηλαδή από τις 160 τραγωδίες του Σοφοκλή, έχουμε σήμερα μόνο τις επτά, ένα μονάχα απλό παράδειγμα. Μια τεράστια βιβλιοθήκη, που χάθηκε μέσα στις φλόγες και άφησε πίσω της ένα λαμπρό παρελθόν, για να θυμίζει ό,τι πιο ωραίο μπορεί να υπάρξει για τον άνθρωπο και λέγεται γνώση. Ό,τι απέμεινε από τη μεγάλη εκείνη καταστροφή, διδάσκεται σήμερα σε όλα σχεδόν τα πανεπιστήμια του κόσμου.

Σταυροδρόμι πολιτισμών

Στην αρχαία Αλεξάνδρεια, γύρω στον 3ο π.Χ. αιώνα, ιδρύθηκε η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη του κόσμου με προοπτική την κατάκτηση της γνώσης αλλά και τη συλλογή πληροφοριών απ' όλη την οικουμένη. Ένα μεγαλόπνοο σχέδιο με διαχρονικές διαστάσεις, ώστε να ενώνει Ανατολή και Δύση.

Ο Πτολεμαίος υπήρξε ένας από τους αρχειοφύλακες, δυστυχώς, όμως, η μεγάλη πυρκαγιά στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας κατέστρεψε αυτό το οικουμενικό όραμα. Ο Μουσταφά Ελ Αμπαντή, στο έργο του «Η Αρχαία Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας (εκδόσεις Σμίλη), στη σελίδα 165 επισημαίνει χαρακτηριστικά ότι «η απώλεια των ανεκτίμητων συλλογών βιβλίων που περιείχαν οι βιβλιοθήκες της Αλεξάνδρειας παραμένει ανεξιχνίαστη. Από τον 18ο αιώνα μέχρι σήμερα οι απόψεις των ιστορικών στο θέμα διίστανται. Κανείς δεν αμφισβητεί το γεγονός ότι οι βιβλιοθήκες καταστράφηκαν, αλλά ακόμα δεν έχει προσδιοριστεί ούτε ο τρόπος ούτε ο χρόνος της καταστροφής».

Επιτεύγματα

Αρκετοί μελετητές υπογραμμίζουν το γεγονός ότι η σημασία της βιβλιοθήκης, πέρα από τον πλούτο της γνώσης, υπήρξε η αναθεώρηση του κόσμου μέσα από αξιόπιστες έρευνες και μεγάλα επιστημονικά επιτεύγματα. Ο Μουσταφά Ελ Αμπαντή στον πρόλογο του έργου του «Η Αρχαία Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας» θεωρεί ότι «η ιδιάζουσα σημασία της Αρχαίας Αλεξανδρινής Βιβλιοθήκης οφείλεται στο ότι υπήρξε το λίκνο ενός επιστημονικού εγχειρήματος τόσο αξιόλογου, ώστε να έχει παραμείνει ανυπέρβλητο μέχρι τους νεότερους χρόνους».

Ο Geoffrey Blainey, στην περίφημη «Συνοπτική Ιστορία του Κόσμου» (εκδόσεις Φυτράκης), στη σελίδα 120 οριοθετεί το μέγεθος και την αξία της βιβλιοθήκης: «Μια νέα πόλη στην Αίγυπτο, η Αλεξάνδρεια, έμελλε να γίνει ο κύριος κληρονόμος της αθηναϊκής παράδοσης. Η πόλη, που θεμελιώθηκε το 331 π.Χ., αναδείχθηκε σε πνευματικό τροφοδότη του δυτικού κόσμου. Εκεί, οικοδομήθηκαν μια θαυμαστή βιβλιοθήκη και ένα λαμπρό μουσείο. Πλήθος διακεκριμένων Ελλήνων πολυμαθών, όπως ο Ευκλείδης, εγκαταστάθηκαν σε αυτή για να επιδοθούν απερίσπαστοι στις διανοητικές αναζητήσεις τους. Εκεί σημειώθηκαν ουσιαστικές πρόοδοι στην ιατρική έρευνα από τον ανατόμο Ερώφιλο, ο οποίος πρώτος μελέτησε τον ανθρώπινο εγκέφαλο και οφθαλμό το 285 π.Χ.».

Νέα Αλεξανδρινή Βιβλιοθήκη

ΓΙΑΤΙ χάθηκε εκείνη η γνώση; Υπάρχουν ακόμα αρχαίοι πάπυροι που σώθηκαν από την καταστροφή; Σώζονται, αλλά αγνοούμε ακόμα χαμένα έργα όπως του Εμπεδοκλή, που βρέθηκε στα υπόγεια γερμανικής βιβλιοθήκης πριν από μερικά χρόνια. Το παρήγορο είναι ότι η αιγυπτιακή κυβέρνηση, σε συνεργασία με την Ουνέσκο, αναστήλωσαν ξανά τη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, με νέα προοπτική και νέο όραμα. Ελπίζουμε να βρεθούν στο μέλλον αρχαία κειμήλια, μελέτες και έργα, ώστε να επιστρέψουν στην αρχική γενέτειρά τους συνεχίζοντας έτσι εκείνο το πανάρχαιο όνειρο σοφίας και οικουμενικού πολιτισμού.