Μια από τις χώρες προέλευσης του traffiking - Πάνω από 120 χιλιάδες Ουκρανοί πουλήθηκαν για σεξ ή φτηνή εργασία μέσα στα τελευταία 10 χρόνια…
ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟΥΣ ΑΝΤΡΕΣ της Ουκρανίας, οι γυναίκες τους είναι χρυσωρυχεία και δεν τους ενοχλεί που εκπορνεύονται, φτάνει να φέρνουν στο σπίτι λεφτά για να αγοράσουν αυτοί αλκοόλ…
Από την Κύπρο, δημοφιλή προορισμό γυναικών θυμάτων σωματεμπορίας, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι δημοσιογράφοι ταξιδέψαμε για μια εβδομάδα στην Ουκρανία, χώρα προέλευσης πολλών από αυτά τα θύματα, σε μια πορεία που μας έφερε αντιμέτωπους με ένα κρυμμένο κομμάτι του εαυτού μας που μας ντροπιάζει: από το μικρό νησί μας, όπου οργιάζει το trafficking, η σεξουαλική και εργασιακή εκμετάλλευση ανθρώπων (τόσο στις ελεύθερες περιοχές, όσο και στα κατεχόμενα), βρεθήκαμε στη μεγάλη χώρα των σχεδόν 50 εκατομμυρίων κατοίκων, από τους οποίους 120 χιλιάδες γυναίκες, άντρες και παιδιά, πουλήθηκαν σε διάφορες χώρες και στο εσωτερικό της Ουκρανίας παράνομα και απάνθρωπα για σεξουαλικές υπηρεσίες ή για φτηνή και απλήρωτη εργασία τα τελευταία δέκα χρόνια.
Το ταξίδι μας περιελάμβανε τη συγκλονιστική διαδρομή από την πρωτεύουσα Κίεβο στον βορρά, στο μεγάλο λιμάνι της Οδησσού στον νότο, τον 500 χιλιομέτρων αυτοκινητόδρομο της πορνείας και του trafficking, όπως τον θεωρούν οι Ουκρανοί, που τον διασχίσαμε με λεωφορείο, οδικώς. Με σταθμό στη μικρή πόλη Ουμάνι (Umani) των 100 χιλιάδων κατοίκων, μια μικρογραφία του κοινωνικού εφιάλτη της εκτεταμένης φτώχιας, του αλκοολισμού, της χρήσης ναρκωτικών και της οικογενειακής βίας που βρίσκονται πίσω από την εκπόρνευση κοριτσιών και γυναικών που η Ουκρανία βιώνει σήμερα.
Μια σειρά συνεντεύξεων με στελέχη αξιόλογων και μαχητικών μη κυβερνητικών οργανώσεων που πολεμούν με όσα μέσα διαθέτουν την εμπορία προσώπων, αλλά και κυβερνητικών υπηρεσιών που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα αυτό, μας έδωσε μια πληρέστερη γνώση της ουκρανικής πραγματικότητας. Η πολιτική διαφθορά και η υποχώρηση των δημοκρατικών διαδικασιών μετά τη νίκη -στις εκλογές 2010- του φιλορώσου νυν Προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς και τη δίωξη και φυλάκιση της δημοφιλούς πρώην πρωθυπουργού Γιούλια Τιμοσένκο, που αποδόθηκε σε πολιτικούς λόγους από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, συμπληρώνει την εικόνα κρίσης των δημοκρατικών και κοινωνικών θεσμών που ταλανίζουν τη χώρα.
Στην Κύπρο 77 Ουκρανές θύματα
ΣΥΜΦΩΝΑ με την αποστολή του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (International Organization for Migration) στην Ουκρανία, οι Ουκρανές θύματα trafficking και σεξουαλικής εκμετάλλευσης στην Κύπρο στη δεκαετία 2000-2011 ήταν συνολικά 77. Το ίδιο διάστημα, ο μεγαλύτερος αριθμός Ουκρανών θυμάτων trafficking καταγράφηκε στη Ρωσία (3011), στην Τουρκία (1217) και στην Πολωνία (1184).
Συναντήσαμε στο Κίεβο τις Varvara Zhluktenko, Iryna Titarenko και Ruth Krcmar, που μας πληροφόρησαν ότι σύμφωνα με έρευνα του Οργανισμού, περίπου 120 χιλιάδες Ουκρανοί είναι θύματα εμπορίας προσώπων από το 1991, γεγονός που κάνει την Ουκρανία μιαν από τις μεγαλύτερες χώρες προέλευσης φτηνού και εκμεταλλεύσιμου εργατικού δυναμικού - κυρίως στις οικοδομές για τους άντρες και στην οικιακή εργασία για τις γυναίκες. Από αυτούς, το 7% ήταν παιδιά. Αυτοί οι άνθρωποι επέστρεψαν ως θύματα εμπορίας στην Ουκρανία από 60 διαφορετικές χώρες.
Από το 2000 μέχρι σήμερα, ο Οργανισμός αναγνώρισε και πρόσφερε βοήθεια σε περισσότερους από 8 χιλιάδες από αυτούς. Παρατηρείται μια συνεχής αύξηση στον αριθμό των Ουκρανών θυμάτων εργασιακής εκμετάλλευσης, με την ομάδα κινδύνου θυμάτων εμπορίας προσώπων να επεκτείνεται από τα νεαρά κορίτσια 15-24 χρόνων, σε γυναίκες και άντρες όλων των ηλικιών. Υπάρχει, επίσης, αύξηση στον αριθμό αναγνωρισμένων παιδιών θυμάτων, όπως και αλλοδαπών θυμάτων εμπορίας προσώπων στην Ουκρανία.
Τα στελέχη του IOM Ουκρανίας αναφέρθηκαν στη συνεργασία τους με τις κυπριακές Αρχές στο θέμα της καταπολέμησης της εμπορίας προσώπων και έκαναν ιδιαίτερη μνεία στη «λαμπρή δουλειά» της υπαστυνόμου Ρίτας Σούπερμαν, προϊσταμένης του Γραφείου Καταπολέμησης Εμπορίας Προσώπων της Αστυνομίας.
Αυτή η σύγχρονη σκλαβιά, σύμφωνα με τον Fredric Larsson, στέλεχος του IOM στην Ουκρανία, επηρεάζει βαθιά όλες τις ομάδες της ουκρανικής κοινωνίας ανεξάρτητα από το κοινωνικό, οικονομικό ή μορφωτικό υπόβαθρό τους, αφού καταστρέφει τις ζωές, τις οικογένειες και τις κοινότητες τόσων πολλών ανθρώπων στη χώρα.
Αλκοολισμός, παραμέληση, βία…
«ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟΥΣ άντρες της Ουκρανίας, οι γυναίκες τους είναι χρυσωρυχεία και δεν τους ενοχλεί που εκπορνεύονται, φτάνει να φέρνουν στο σπίτι λεφτά για να αγοράσουν αυτοί αλκοόλ…», μας είπε ένας Ουκρανός δημοσιογράφος, απαντώντας με σοκαριστικό κυνισμό σε ερώτησή μας για τον ρόλο των αντρών σε μια κοινωνία όπου δεκάδες χιλιάδες γυναίκες καταλήγουν θύματα σωματεμπορίας. Με την απάντησή του ο συνάδελφος αυτός, που εργάζεται -εθελοντικά και ανώνυμα- εναντίον του trafficking, αλλά και εναντίον της πολιτικής διαφθοράς που συνδέεται και με αυτό το έγκλημα στην πατρίδα του, έδωσε πιθανόν μια ρεαλιστική εξήγηση (ή μέρος της), του φαινομένου.
Ο αλκοολισμός και η παραμέληση των γυναικών από τους άντρες (συζύγους, πατέρες, αδελφούς), όπως και η συχνή άσκηση βίας εναντίον τους, είναι μερικοί από τους λόγους της αύξησης του trafficking, που οι συνομιλητές μας στην Ουκρανία επαναλάμβαναν συνεχώς.
Αλλά, ποια είναι η νοοτροπία της μέσης Ουκρανής; Μας την περιέγραψε η διευθύντρια της μη κυβερνητικής οργάνωσης Legalife, στην πόλη Umani, στις εγκαταστάσεις της οποίας καταφεύγουν για βοήθεια θύματα trafficking: «Η γυναίκα της Ουκρανίας γεννιέται για να είναι μητέρα και για να αγαπιέται. “Πρέπει” να είναι παντρεμένη, έστω κι αν ο άντρας της την κακομεταχειρίζεται και την εκμεταλλεύεται. Οι γυναίκες ψάχνουν να βρουν έναν καλό άντρα που να τις προστατεύει, αλλά μάταια. Πολλοί σύζυγοι ή συγκάτοικοι, τις κακοποιούν, ιδιαίτερα οι αλκοολικοί, οπότε αυτές καλούν την Αστυνομία.
Αλλά όταν οι αστυνομικοί κτυπήσουν τον άντρα τους, αυτές παρεμβαίνουν για να τον προστατεύσουν… Και αν ο άντρας τους πάει φυλακή, λένε ότι τον αγαπούν. Αυτό που θέλουν οι γυναίκες είναι αγάπη και στοργή αλλά δεν τη βρίσκουν και γι’ αυτό γίνονται εύκολα θύματα επιτηδείων. Πολλές δεν έχουν αυτοπεποίθηση, δεν ξέρουν πώς να χειριστούν τον ρόλο τους ως σύζυγοι και μητέρες, προέρχονται από ευάλωτες οικογένειες, έχουν βιώσει οικογενειακή βία, δεν έχουν εργασία και θέλουν να εξασφαλίσουν την επιβίωση των παιδιών τους. Άλλες έχουν άντρες ναρκομανείς, που τις εξαναγκάζουν στην πορνεία κι αυτές υπακούουν γιατί τους αγαπούν!».
Από τα ναρκωτικά στην πορνεία
Ανέφερε ότι στην περιοχή, που βρίσκεται πάνω στον αυτοκινητόδρομο μεταξύ Κιέβου-Οδησσού, αναγνωρίστηκαν 160 γυναίκες πόρνες, κάποιες από τις οποίες «ξέμειναν» εδώ μετά που τις εγκατέλειψαν οι φορτηγατζήδες πελάτες τους. «Συνήθως ξεκινούν από τα ναρκωτικά και καταλήγουν πόρνες. Ο αυτοκινητόδρομος της Οδησσού, είναι ο δρόμος της πορνείας. Κάποιες προέρχονται από τα γύρω χωριά και μπορεί να μην είναι ναρκομανείς, αλλά είναι αναλφάβητες αφού δεν φοίτησαν σε σχολείο, έζησαν βία στο σπίτι τους, άρχισαν τη χρήση αλκοόλ και κατέληξαν στην πορνεία.
Μια άλλη ομάδα δουλεύουν σε μπαρ και κάνουν κονσομασιόν και σεξ επί πληρωμή με πελάτες. Σε αυτές περιλαμβάνονται και φοιτήτριες, που στοχεύουν στο γρήγορο χρήμα. Αυτές συχνά δεν θεωρούν τον εαυτό τους πόρνες και ισχυρίζονται ότι το κάνουν για να πάρουν λεφτά να αγοράσουν μακιγιάζ ή κάτι άλλο, σε εντελώς προσωρινό επίπεδο. Άλλες προέρχονται από ορφανοτροφεία και δεν μπορούν να προσαρμοστούν στην κοινότητα, ενώ μια άλλη ομάδα γυναικών, έχουν προαγωγό και μέσω αυτού προσφέρουν σεξουαλικές υπηρεσίες».
Πρόσθεσε ότι η οικονομική δυσπραγία σπρώχνει παιδιά και εφήβους στα ναρκωτικά, στις κλοπές ή στη ζητιανιά για να αγοράσουν ναρκωτικά.
Μας πληροφόρησε ότι στις εγκαταστάσεις της οργάνωσης «Legalife» προσφέρονται δωρεάν προφυλαχτικά, τεστ για έιτς και άλλα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα και ψυχολογική στήριξη θυμάτων πορνείας.
Mαζί Αμερικανοί και Κύπριοι
ΣΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ στην Ουκρανία που οργάνωσε η πρεσβεία των ΗΠΑ στη Λευκωσία, προσκλήθηκαν και συμμετείχαν εκτός από τη Συντονίστρια του δικοινοτικού προγράμματος της πρεσβείας Juliette Dickstein και τους λειτουργούς του Γραφείου Τύπου της πρεσβείας Κυριάκο Ιακωβίδη και Ipek Uzunoglu, οι Ελληνοκύπριοι δημοσιογράφοι Μαριλένα Παναγή («Φιλελεύθερος»), Κώστας Κωνσταντίνου («Πολίτης»), Κατερίνα Ηλιάδη («Αλήθεια») και Μάριος Δημητρίου («Σημερινή»), όπως και οι Τουρκοκύπριοι συνάδελφοι Sami Ozuslu («Sim TV»), Selda Icer («Havadis») και Anil Isik («Cyprus Today»). Σημαντική ήταν η συμμετοχή και οργανωτική βοήθεια της Alina Budeci, κλινικής ψυχολόγου από τη Μολδαβία, που εργάστηκε για αρκετά χρόνια στη μη κυβερνητική οργάνωση La Strada με πολύχρονη δράση ενάντια στην εμπορία προσώπων.
Στη χώρα του trafficking η εκπόρνευση των γυναικών, μετά από δική τους επιλογή, επισύρει απλώς ένα ελαφρύ πρόστιμο - Ο… πρίγκιπας μπορεί να είναι σωματέμπορος!
Οι Ουκρανές έχουν διαμορφώσει, από τη σοβιετική εποχή, μιαν εξιδανικευμένη εικόνα για τους ξένους… ότι είναι πλούσιοι και συναρπαστικοί…
ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ολοένα ο αριθμός παιδιών που πωλούνται από σωματέμπορους για σεξουαλικούς, πορνογραφικούς και εργασιακούς σκοπούς
Μετά από ερώτηση της «Σημερινής» προς τη Lyudmyla Kovalchuk, αντιπρόεδρο της μη κυβερνητικής οργάνωσης La Strada, που αφορούσε τον θεσμό της οικογένειας σε σχέση με το φαινόμενο του trafficking στην Ουκρανία, η κ. Kovalchuk έθεσε το ζήτημα της νοοτροπίας των γυναικών στη χώρα. «Τα κορίτσια μας», είπε, «έχουν διαμορφώσει από τη σοβιετική εποχή μιαν εξιδανικευμένη εικόνα για τους ξένους… ότι είναι πλούσιοι και συναρπαστικοί… Έτσι, κάθε ξένος για τις Ουκρανές θεωρείται ένας πρίγκιπας… Από την άλλη, η παροχή σεξουαλικών υπηρεσιών στη χώρα μας, παρόλο που είναι παράνομη, δεν έχει ποινικοποιηθεί… δεν επιτρέπεται, αλλά και δεν απαγορεύεται…
Η σωματεμπορία είναι ποινικοποιημένη και τιμωρείται με τον νόμο, αλλά η εκπόρνευση των γυναικών, μετά από δική τους απόφαση και επιλογή, όχι - επισύρει απλώς ένα ελαφρύ πρόστιμο. (Σ.Σ. Από αυτό μπορεί κανείς να κατανοήσει γιατί κάθε ξένος… πρίγκιπας -περιλαμβανομένων Κυπρίων που επισκέπτονται την Ουκρανία για σεξουαλικό τουρισμό- μπορεί να αποδειχτεί ένας σωματέμπορος και να τις εκμεταλλευτεί, μετατρέποντάς τες σε θύματα trafficking, με ψεύτικες υποσχέσεις για μια… πλούσια πριγκιπική ζωή).
Τα «εργαλεία» της La Strada
Η La Strada είναι μια μαχητική μη κυβερνητική, μη κερδοσκοπική οργάνωση στην Ουκρανία, που εργάζεται με συνέπεια τα τελευταία 15 χρόνια κατά της σεξουαλικής και εργασιακής εκμετάλλευσης γυναικών, αλλά και της οικογενειακής βίας και για προστασία του παιδιού από τη σεξουαλική και άλλη βία. Η αντιπρόεδρός της Lyudmyla Kovalchuk και η Kateryna Cherepakha, επικεφαλής του τμήματος κοινωνικών προγραμμάτων του οργανισμού, μας είπαν ότι «εργαλεία» της δουλειάς τους είναι προγράμματα πρόληψης, δύο τηλεφωνικές γραμμές για την οικογενειακή βία και την προστασία των παιδιών και για την εμπορία προσώπων, και μια διαδικτυακή γραμμή για προστασία από την παιδική πορνογραφία. Μας πληροφόρησαν ότι «μια νέα εξέλιξη στο πρόβλημα του trafficking στην Ουκρανία είναι ότι από χώρα προέλευσης, γίνεται και χώρα προορισμού και διαμετακόμισης θυμάτων εμπορίας. Είναι χώρα προορισμού για θύματα από τη Λευκορωσία, τη Μολδαβία, το Ουζμπεκιστάν, το Πακιστάν και άλλες».
Πρόσθεσαν ότι «υπάρχει επίσης ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός παιδιών που πωλούνται από σωματέμπορους για σεξουαλικούς, πορνογραφικούς και εργασιακούς σκοπούς (περιλαμβανομένου εξαναγκασμού τους να ζητιανεύουν στους δρόμους) και αυτό αφορά κυρίως το εσωτερικό της χώρας. Θύματα είναι κυρίως παιδιά από περιοχές της υπαίθρου που μεταφέρονται στις μεγάλες πόλεις και ιδιαίτερα στο Κίεβο και την ευρύτερη περιοχή. Υπάρχει επίσης αυξημένος αριθμός αντρών θυμάτων trafficking».
(Να σημειωθεί ότι ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης αναφέρεται σε 2,5 εκατομμύρια άτομα-θύματα εμπορίας κάθε στιγμή στον κόσμο, ενώ οι ΗΠΑ στις εκθέσεις τους κάνουν αναφορά μέχρι και σε 27 εκατομμύρια άτομα τον χρόνο. Γύρω στις 120 χιλιάδες γυναίκες και παιδιά διακινούνται ετήσια στη δυτική Ευρώπη, ενώ ενάμισι εκατομμύριο παιδιά εξωθούνται στην πορνεία).
Απαντώντας σε σχετική μας ερώτηση, ανέφεραν ότι η οργάνωση συνεργάζεται με την Αστυνομία και τις Αρχές γενικά, και μέρος της συνεργασίας αυτής είναι η εκπαίδευση μελών των αρμόδιων κρατικών Σωμάτων, ώστε να αναγνωρίζουν έγκαιρα τα θύματα εμπορίας προσώπων και τα δικαιώματά τους.
Θύματα σε όλο τον κόσμο
Η Ουκρανία, μια από τις μεγαλύτερες χώρες της Ευρώπης, έχει κληρονομήσει από τη Σοβιετική Ένωση μιαν ανεπαρκή και βραδυκίνητη οικονομία. Έχει διαμορφωθεί στη χώρα μια παραοικονομία με 11 εκατομμύρια εργαζομένους σε αυτήν. Τα τελευταία 20 (μετα-κομμουνιστικά χρόνια), η χώρα μετακινήθηκε από μια δυσκίνητη κοινωνία με περιορισμένη ελευθερία μετακινήσεων, σε μια χώρα μεταναστών ή -το τελευταίο διάστημα- και διαμετακόμισης και προορισμού μεταναστών από άλλες χώρες.
Η έκθεση του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών για την Ουκρανία, σχετικά με την εμπορία προσώπων του 2011, αναφέρει ακριβώς ότι είναι χώρα προέλευσης, διαμετακόμισης και συχνότερου προορισμού για άντρες, γυναίκες και παιδιά θύματα καταναγκαστικής εργασίας και σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Τα θύματα από την Ουκρανία καταλήγουν σε Ρωσία, Πολωνία, Τουρκία, Ιταλία, Αυστρία, Ισπανία, Γερμανία, Πορτογαλία, Τσεχία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ινδονησία, Καζακστάν, Αζερμπαϊτζάν, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισραήλ, Ελλάδα, Φινλανδία, Νορβηγία, Δανία, Ιρλανδία, Λίβανο, Μπενίν, Τυνησία, Κύπρο, Αρούμπα, Ισημερινή Γουϊνέα, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κόσοβο, Σερβία, Ουγγαρία, Βουλγαρία, Μολδαβία, Σλοβακία, Συρία, Ελβετία, ΗΠΑ, Καναδά και Λευκορωσία.
«Οι γυναίκες εξακολουθούν να εξαναγκάζονται σε πορνεία ή σε οικιακή υπηρεσία ή σε εργασία σε βιομηχανίες υπηρεσιών, στην υφαντουργία ή σε εργοστάσια. Η πλειοψηφία των Ουκρανών αντρών θυμάτων εμπορίας στην εργασία εξαναγκάστηκαν να εργαστούν στη Ρωσία και σε άλλες χώρες κυρίως στις οικοδομές, σε εργοστάσια, στη γεωργία και στη θάλασσα ως ναύτες. Τα παιδιά θύματα εξαναγκάστηκαν συχνότερα στην πορνεία ή στη ζητιανιά. Ο αριθμός των Ουκρανών θυμάτων αναγκαστικής εργασίας και πορνείας μέσα στη χώρα συνεχίζει να αυξάνεται. Άστεγα παιδιά ή παιδιά ορφανοτροφείων εξακολούθησαν να είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στο trafficking στη χώρα. Άντρες, γυναίκες και παιδιά από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τη Μολδαβία, το Ουζμπεκιστάν, την Τσεχία και το Πακιστάν εξαναγκάζονται σε εργασία και σωματεμπορία στην Ουκρανία».
«Να διώκονται οι διεφθαρμένοι υπάλληλοι»
ΣΥΜΦΩΝΑ με την αμερικανική έκθεση, «στη διάρκεια του 2010 εξακολούθησε να είναι σοβαρό πρόβλημα η συνενοχή κυβερνητικών αξιωματούχων σε υποθέσεις εμπορίας προσώπων. Όπως και σε προηγούμενα χρόνια, NGOs ανέφεραν ότι ήταν πρόβλημα η διαφθορά αξιωματούχων που συνδέεται με το trafficking, περιλαμβανομένων δημοσίων κατηγόρων, δικαστών και συνοριακών φρουρών».
Προστίθεται ότι «στη διάρκεια της αναφερόμενης περιόδου, περισσότεροι έμποροι προσώπων καταδικάστηκαν σε φυλάκιση σε σύγκριση με τον προηγούμενο χρόνο και οι δημόσιοι κατήγοροι συνέχισαν να εφεσιβάλλουν τις χαμηλές ποινές που επιβάλλονται στους ενόχους. Η κυβέρνηση αύξησε τον αριθμό των θυμάτων που αναγνωρίστηκαν και αναφέρθηκαν σε μη κυβερνητικές οργανώσεις (NGOs) για βοήθεια. Αλλά δεν πήρε επαρκή μέτρα για διερεύνηση, ποινική δίωξη και καταδίκη κυβερνητικών στελεχών για συνενοχή σε εγκλήματα εμπορίας προσώπων και δεν ανέπτυξε, ούτε εφάρμοσε έναν εθνικό μηχανισμό αναγνώρισης και αναφοράς των θυμάτων».
Η αμερικανική κυβέρνηση συστήνει τα εξής για την Ουκρανία:
«Πρέπει να τυγχάνουν σθεναρής διερεύνησης, να διώκονται και να καταδικάζονται οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι που συνεργάζονται σε εγκλήματα εμπορίας προσώπων και να καταλήγουν στη φυλακή. Πρέπει να συνεχιστεί η προσπάθεια για βαρύτερες ποινές φυλάκισης για καταδικασθέντες εμπόρους προσώπων. Πρέπει να συνεχιστεί η παρακολούθηση των διαδικασιών ποινικών διώξεων για εμπορία προσώπων και η ενθάρρυνση των δημοσίων κατηγόρων να δίνουν περισσότερη προσοχή σε υποθέσεις εμπορίας προσώπων, με το να εφεσιβάλλουν ελαφρές ποινές. Πρέπει να συνεχιστεί η προσπάθεια για λήψη μέτρων για καθιέρωση επίσημων μηχανισμών αναγνώρισης και αναφοράς θυμάτων εμπορίας, στις υπηρεσίες.
Πρέπει να επεκταθούν οι υπηρεσίες της κυβέρνησης προς τα θύματα εμπορίας και να χρηματοδοτηθούν NGOs που φροντίζουν θύματα. Πρέπει να καθιερωθεί ένα ταμείο προερχόμενο από περιουσιακά στοιχεία καταδικασθέντων εμπόρων για τον σκοπό αυτό. Πρέπει να δοθεί ειδική βοήθεια σε παιδιά-θύματα trafficking, να επεκταθούν οι προσπάθειες πρόληψης σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών, να υιοθετηθεί εθνική νομοθεσία ενάντια στην εμπορία προσώπων και ένα εθνικό σχέδιο δράσης, και να συνεχιστεί η εκπαίδευση δημοσίων κατηγόρων και δικαστών στο θέμα του trafficking».
Στα σύνορα Μολδαβίας - Ουκρανίας
Ο Piotr Bartoszek, ειδικός στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, στέλεχος της Διασυνοριακής Αποστολής Βοήθειας Μολδαβίας και Ουκρανίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης («European Union Border Assistance Mission to Moldova and Ukraine»), εξήγησε στους Κυπρίους δημοσιογράφους τη δράση του Οργανισμού που λειτουργεί από το 2005 και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ανέφερε ότι είναι ένα συμβουλευτικό και τεχνικό Σώμα χωρίς εκτελεστικές εξουσίες, που φιλοδοξεί να συνεισφέρει στην ανάπτυξη των διοικητικών διαδικασιών κατά του trafficking στα σύνορα Μολδαβίας και Ουκρανίας, που να συνάδουν με τα αποδεκτά από την ΕΕ, επίπεδα.
Οι πεινασμένοι και οι χρυσές τουαλέτες…
ΟΠΩΣ μας ανέφερε ο Arkadiy Bushchenko, διευθυντής της μη κυβερνητικής Ουκρανικής Ένωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ελσίνκι («Ukranian Helsinski Human Rights Union»), σημειώθηκαν περισσότερες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέσα στο 2011. Μας ενεχείρησε έκθεση της οργάνωσης, σύμφωνα με την οποία «τα τελευταία δυο χρόνια δεν υπήρξε οποιαδήποτε κυβερνητική πολιτική σεβασμού ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι προτεραιότητα των ηγετών της χώρας. Αντίθετα παρατηρούνται όλο και περισσότερες καταπατήσεις δικαιωμάτων και στοιχειωδών ελευθεριών».
Η έκθεση διαπιστώνει ότι μέσα στο 2011 ο κίνδυνος για καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων αυξήθηκε λόγω του ότι έπεσε το επίπεδο διαβίωσης για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, υπήρξε πολιτική καταδίωξη αντιφρονούντων μέσω δικαστηρίων και σωμάτων ασφαλείας, περιφρονήθηκε η δικαστική ανεξαρτησία και παρατηρήθηκε υπέρμετρη βία στην εφαρμογή της νομοθεσίας κατά του εγκλήματος».
Καταγράφεται επίσης ότι «η φτώχεια επεκτάθηκε σοβαρά στη χώρα. Τα ένα τέταρτο του ουκρανικού πληθυσμού θεωρούνται φτωχοί. Το 85% των Ουκρανών για να επιβιώσουν αναγκάζονται να κάνουν οικονομίες στο φαγητό, στις διακοπές, στη ψυχαγωγία και στο ντύσιμό τους. Υπάρχει ένα αυξανόμενο ρήγμα μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών, μια επίθεση σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και εξασθένιση της μεσαίας τάξης. Χαμηλοί μισθοί και συντάξεις σε συνδυασμό με τις συνεχώς αυξανόμενες τιμές, κατατάσσουν μέσα στους φτωχούς ακόμα και τους μορφωμένους, προσοντούχους και πλήρως απασχολούμενους στην κοινωνία, περιλαμβανομένων δημοσίων υπαλλήλων».
Όπως επισημαίνεται, «η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχουν χρήματα για κάλυψη κοινωνικών πληρωμών αλλά αυτό μοιάζει ιδιαίτερα ψευδές αν λάβει κανείς υπόψη τα απίστευτα ποσά χρημάτων που σπαταλούνται στην υπηρεσία του Προέδρου της χώρας, του κοινοβουλίου, των υπουργών και άλλων αξιωματούχων του κατεστημένου. Η προμήθεια ακριβών αυτοκινήτων, τα μαργαριταρένια μπάνια, οι χρυσές τουαλέτες, τα ταξίδια σε όλη τη χώρα με ναυλωμένες πτήσεις κλπ, ισχυροποιούν την πεποίθηση του λαού ότι αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία είναι διεφθαρμένοι. Ότι υπάρχουν λεφτά στον δημόσιο κορβανά, μόνο που δεν δίνονται στους δυσπραγούντες πολίτες, αλλά στους αξιωματούχους της κυβέρνησης».
Το … άγνωστο γνωστό πρόβλημα στη χώρα μας Θλιβερές ουκρανικές ιστορίες στην Κύπρο…
Κοπέλα παντρεμένη ήλθε στο νησί μας να δουλέψει ως διευθύντρια ξενοδοχείου. Ο εργοδότης της, όμως, ο οποίος δεν ξενοδόχος, τη βιάζε, την κακοποιούσε και την εξανάγκαζε στην πορνεία
ΜΕ ΞΥΛΟΚΟΠΗΣΑΝ άσχημα το αφεντικό μου και οι φρουροί του όταν την πρωτη φορά αρνήθηκα να πάω με πελάτες
«Η Κύπρος είναι χώρα προορισμού θυμάτων trafficking από την Ουκρανία που είναι χώρα από όπου περνούν γυναίκες της πρώην ΕΣΣΔ που κατευθύνονται προς την Τουρκία και την Ευρώπη. Το trafficking στην πατρίδα μας είναι ένα κρυμμένο πρόβλημα και έτσι εμείς παραλαμβάνουμε τα θύματα στο λιμάνι και στο αεροδρόμιο της Οδησσού και τους παρέχουμε προστασία και στήριξη, με διακριτικότητα», μας είπε η διευθύντρια της μη κυβερνητικής οργάνωσης «Faith, Hope, Love» στην Οδησσό.
Οι Κύπριοι δημοσιογράφοι που μετείχαμε σε αυτή την αποστολή, επισκεφθήκαμε το καταφύγιο γυναικών της «Faith, Hope, Love» όπου φιλοξενούνται όχι μόνο θύματα εμπορίας, αλλά και γυναίκες θύματα σωματικής κακοποίησης, οικογενειακής βίας, άστεγες και έφηβες θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Εδώ παρέχονται δωρεάν προφυλακτικά, ψυχολογική και ιατρική βοήθεια. (Μας αναφέρθηκε ότι στο καταφύγιο φιλοξενήθηκε κορίτσι 14 χρόνων). Επίσης η οργάνωση βοηθά αλλοδαπές γυναίκες αιτητές ασύλου που είναι ήδη θύματα trafficking.
Μας πληροφόρησαν ότι η δουλειά της οργάνωσης για γυναίκες θύματα trafficking, επικεντρώνεται ιδιαίτερα στο λιμάνι της Οδησσού όπου λειτουργεί μικρό γραφείο σε συνεργασία με την Αστυνομία. «Είναι σημαντικό να δουλεύουμε στο λιμάνι γιατί δύο φορές τη βδομάδα έρχεται πλοιάριο από την Τουρκία, με κοπέλες που απελαύνονται από την Τουρκία και από τη Ρωσία που επιστρέφουν μέσω Οδησσού χωρίς χρήματα», μας είπαν. Πρόσθεσαν ότι μόνο τη διετία 2003-2005 αναγνωρίστηκαν 200 Ουκρανές θύματα trafficking που κατέληγαν στην Τουρκία και από εκεί σε άλλες χώρες, μεταξύ άλλων τη Μολδαβία.
Την πούλησαν για 5 χιλιάδες δολάρια…
Από τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (International Organization for Migration) στην Ουκρανία, μας αναφέρθηκαν τρεις περιπτώσεις Ουκρανών θυμάτων εμπορίας προσώπων στην κατεχόμενη Κύπρο και στις ελεύθερες περιοχές. Τα ονόματα είναι αλλαγμένα για σκοπούς προστασίας της ιδιωτικότητας των θυμάτων. Η Masha αφηγήθηκε ότι συνάντησε τη Daryna σε μια εκδρομή με συναδέλφους της. Ήταν επιχειρηματίας και της πρότεινε σύντομα μετά τη γνωριμία τους, να πάει στο εξωτερικό να εργαστεί ως χορεύτρια για 2 χιλιάδες δολάρια το μήνα.
«Επειδή φοβόμουν να ταξιδέψω μόνη, η Daryna μου συνέστησε τη Yana για να ταξιδέψουμε μαζί». Οι δύο κοπέλες έφθασαν αεροπορικώς μέσω Κωνσταντινούπολης, στο αεροδρόμιο Τύμπου (Ερτζάν), όπου κάποιοι άντρες με στολή, τους πήραν τα διαβατήρια. Τις παρέλαβε ένας ρωσόφωνος άντρας που είχε τα διαβατήριά τους και όταν του τα ζήτησαν, τους ανέφερε ότι θα τα κρατούσε γιατί «υπήρχαν ακόμα κάποιες εκκρεμούσες τυπικές διαδικασίες».
Τις οδήγησε σε ένα καμπαρέ με το όνομα «Sex lady» ο ιδιοκτήτης του οποίου τις πληροφόρησε ότι έπρεπε να επισκεφθούν το νοσοκομείο για ιατρικές εξετάσεις. Μετά το νοσοκομείο οδηγήθηκαν πίσω στο καμπαρέ όπου συνάντησαν κάποια κορίτσια από τη Μολδαβία. «Την επόμενη μέρα μας είπαν ότι έπρεπε να αρχίσουμε να δουλεύουμε προσφέροντας σεξουαλικές υπηρεσίες μετά το show.
Όταν αρνηθήκαμε, μας απείλησαν ότι δεν επρόκειτο να ξαναεπιστρέψουμε στο σπίτι μας. Μας είπαν ότι ήδη είχαμε ένα χρέος χιλίων δολαρίων για τα αεροπορικά εισιτήρια και δύο χιλιάδων δολαρίων για τις ιατρικές εξετάσεις. Όταν αρνήθηκα να πάω με πελάτες, το αφεντικό και οι φρουροί με ξυλοκόπησαν. Ένα μήνα αργότερα, μου είπαν ότι η Daryna με είχε πουλήσει για 5 χιλιάδες δολάρια και έτσι το χρέος μου ήταν ακόμα μεγαλύτερο.
Προσπάθησα να δραπετεύσω αλλά δεν τα κατάφερα και με κτύπησαν άσχημα - πονώ ακόμα τον αριστερό μου ώμο και μπράτσο. Μας έδιναν λεφτά μόνο για το φαγητό μας και για τη στοιχειώδη υγιεινή μας. Μερικές φορές καταφέραμε να φυλάξουμε λίγα χρήματα κρύβοντας τα πουρμπουάρ που παίρναμε από πελάτες. Το χρέος μας συνεχώς μεγάλωνε, με πρόστιμα που μας επέβαλλαν ακόμα και για την πιο ασήμαντη «κακή» συμπεριφορά μας.
Τα κορίτσια από τη Μολδαβία ήταν εχθρικά. Μια από αυτές κάρφωνε τα πάντα στο αφεντικό. Όταν η βίζα μου πλησίαζε να λήξει, αποφάσισα να φύγω με κάθε κόστος. Μάλωσα με μια Μολδαβή, οπότε οι φρουροί είπαν στο αφεντικό ότι τρελάθηκα εντελώς και έτσι αποφάσισε να με στείλει πίσω στην πατρίδα. Με συνόδευσαν στο αεροδρόμιο ένας φρουρός και μια Μολδαβή που μου είπαν να μην κλάψω για να μην καταλάβουν τίποτα οι αστυνομικοί. Για ένα μήνα μετά την επιστροφή μου στην Ουκρανία, δεν μπορούσα να κοιμηθώ τις νύχτες. Εξακολουθώ να πονώ γιατί με κακοποίησαν άσχημα και αναγκαζόμουν να λούζομαι και να καθαρίζω τις εγκαταστάσεις με κρύο νερό».
Αμισθί σε καμπαρέ στην Κερύνεια
Η TΑMARA, προαγωγός της Rita, την έπεισε να πάει στην Κύπρο υποσχόμενη ότι θα είχε ελευθερία κινήσεων, δωρεάν διαμονή, μηνιαίο μισθό 4 χιλιάδων δολαρίων και σεξουαλικές επαφές μόνο με προφυλακτικό. Μόλις έφτασε στην κατεχόμενη Λευκωσία η Rita μεταφέρθηκε για εξετάσεις σε νοσοκομείο όπου παρέμεινε για τρεις μέρες και μετά οδηγήθηκε στο καμπαρέ «Maxim» στην Κερύνεια.
Τη κτυπούσαν και της έλεγαν ότι χρωστούσε 7 χιλιάδες δολάρια. Έπρεπε να δουλεύει χωρίς μισθό και να πληρώνει το δωμάτιό της (από πουρμπουάρ ή με πίστωση). Έπρεπε επίσης να πληρώνει για το φαγητό της και την υγιεινή της, όπως και για τα παπούτσια και τα ρούχα που φορούσε στο show. Δεν της επιτρεπόταν να πάει πουθενά. Αναγκαζόταν να προσφέρει σεξουαλικές υπηρεσίες σε πελάτες στο «Maxim», σε άλλα νυχτερινά κέντρα και στα σπίτια τους.
Μερικές φορές μεθούσε ή έπαιρνε ναρκωτικά. Δεν της επέτρεπαν να απαιτεί χρήση προφυλακτικού από τους πελάτες. Όταν έληξε η βίζα της, η Rita αρνήθηκε να δουλέψει, οπότε τη κτύπησαν και την κλείδωσαν στο δωμάτιό της. Καθώς συνέχιζε να αρνείται να εκπορνεύεται, το αφεντικό την οδήγησε στην υπηρεσία μετανάστευσης και εστάλη πίσω στην Ουκρανία».
Από μάνατζερ, θύμα εκπόρνευσης
Η ΙΡΙΝΑ ήταν μάνατζερ σε μια εταιρία αλλά δεν είχαν αρκετά χρήματα με τον άντρα της και έτσι αποφάσισε να ψάξει για εργασία στο εξωτερικό. Είδε μιαν αγγελία που πρόσφερε δουλειά ως διευθύντρια ξενοδοχείου με καλό μισθό. Τον Ιούνιο 2008 μαζί με ένα άλλο κορίτσι τη Μαρία, έφτασαν στη Λευκωσία με τον στρατολόγο τους, Taras. Τις οδήγησε σε ένα σπίτι και τους πήρε τα διαβατήρια.
Την επόμενη μέρα πληροφορήθηκαν ότι ο Taras τις είχε πουλήσει σε ένα πορνείο. Ο Έλληνας ιδιοκτήτης, τους είπε ότι όσο πιο γρήγορα άρχιζαν να κερδίζουν χρήματα για εκείνον, τόσο γρηγορότερα θα επέστρεφαν στο σπίτι τους. Το αφεντικό τις κακοποιούσε, τις βίαζε και τις εξανάγκαζε στην πορνεία. Δεν τους επέτρεπε να φύγουν από το σπίτι όπου διέμεναν με άλλα 7 κορίτσια - από τα οποία τα δύο ήταν επίσης Ουκρανές.
Οι κοπέλες δεν μιλούσαν μεταξύ τους για τις οικογένειές τους γιατί φοβόντουσαν ότι πιθανόν κάποιοι συγγενείς ή φίλοι τους στην Ουκρανία θα μάθαιναν τι τους συνέβη. Τον Νοέμβριο δύο κορίτσια έμειναν έγκυες. Το αφεντικό δεν διευθετούσε ιατρική βοήθεια για τις κοπέλες γιατί φοβόταν να μην αποκαλυφθεί τι τους έκανε. Εντελώς ξαφνικά, τους επέστρεψε τα διαβατήριά τους, τις έβαλε σε ένα λεωφορείο και τους έδωσε χρήματα για το ταξίδι της επιστροφής. Τις απείλησε ότι θα πάθουν κακό αν αποκαλύψουν τον εφιάλτη που πέρασαν. Όταν η Ιρίνα επέστρεψε στο σπίτι, είπε στον άντρα της ότι δούλεψε ως διευθύντρια ξενοδοχείου, αλλά ότι τη λήστεψαν στο ταξίδι της επιστροφής…».
«Η μια εναντίον της άλλης»
Η GALYNA Zhukovska διευθύντρια του Τμήματος Οικογενειακής Πολιτικής του υπουργείου Κοινωνικής Πολιτικής της Ουκρανίας, υποστήριξε μιλώντας στους Κυπρίους δημοσιογράφους ότι η μάχη κατά της εμπορίας προσώπων είναι προτεραιότητα για την ουκρανική κυβέρνηση από το 2000 και αναφέρθηκε στη συμφωνία με τις ΗΠΑ το 2007 για δράση ενάντια στο trafficking στην Ουκρανία.
Η Συντονίστρια του δικοινοτικού προγράμματος της αμερικανικής πρεσβείας στην Κύπρο Juliette Dickstein παρατήρησε ότι στην Κύπρο υπάρχουν πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις που δίνουν νομικές συμβουλές και οργανώνουν εκστρατείες κατά του trafficking, «αλλά το πρόβλημα είναι ότι είναι εθελοντικές, δεν έχουν επαγγελματική εκπαίδευση και συχνά δουλεύουν η μια εναντίον της άλλης!». Είπε ότι η πρεσβεία συνεργάζεται και ενθαρρύνει συνεργασία μη κυβερνητικών οργανώσεων στις ελεύθερες περιοχές και στα κατεχόμενα στο θέμα του trafficking.
Η Galyna Zhukovska είπε ότι η ουκρανική κυβέρνηση δεν έχει συνεργασία με οργανώσεις κατά του trafficking στην Κύπρο και δήλωσε σοκαρισμένη από την περιγραφή του προβλήματος στην Κύπρο με θύματα Ουκρανές, όπως την έκαναν η Ελληνοκύπρια δημοσιογράφος Μαριλένα Παναγή σε ό,τι αφορά τις ελεύθερες περιοχές και η Τουρκοκύπρια δημοσιογράφος Anil Isik σε ό,τι αφορά τα κατεχόμενα. Ο Τουρκοκύπριος συνάδελφος Sami Ozuslu σχολίασε ότι οι γυναίκες στα κατεχόμενα θεωρούν «εχθρούς» τους τις Ουκρανές και τις Μολδαβές που «κλέβουν» τους συζύγους τους και «συμβάλλουν» στην κατακόρυφη αύξηση των διαζυγίων…
