Ακρωτηριάζει ο διαβήτης

Κάθε 30 δευτερόλεπτα ένα πόδι χάνεται στον κόσμο εξαιτίας του διαβήτη

Ο Δρ Δώρος Λοΐζου, Παθολόγος - Διαβητολόγος, εξηγεί στη «Σ» ότι το 75% όλων των μη τραυματικών μεγάλων ακρωτηριασμών των κάτω άκρων γίνονται σε διαβητικούς ασθενείς.

Το 50% των ατόμων με διαβήτη και ακρωτηριασμό στο ένα πόδι θα χρειαστεί να υποβληθούν σε ακρωτηριασμό και στο άλλο πόδι σε χρονικό διάστημα 4 ετών

Ο διαβήτης φαίνεται να είναι μια ακόμη πάθηση που μαστίζει τη σημερινή κοινωνία και οι συνέπειές του βασίζονται στην πρόληψη. Υπολογίζεται ότι περίπου το 15% των διαβητικών ασθενών θα αναπτύξουν έλκος στα κάτω άκρα σε κάποια φάση της ζωής τους.

Ο Δρ Δώρος Λοΐζου - Παθολόγος - Διαβητολόγος, εξηγεί στη «Σ» ότι το 75% όλων των μη τραυματικών μεγάλων ακρωτηριασμών των κάτω άκρων γίνονται σε διαβητικούς ασθενείς. «Η πλειονότητα των ακρωτηριασμών (μέχρι και 70%) στα άτομα με διαβήτη μπορεί να προληφθεί, ενώ το 50% των ατόμων με διαβήτη και ακρωτηριασμό στο ένα πόδι θα χρειαστεί να υποβληθούν σε ακρωτηριασμό και στο άλλο πόδι σε χρονικό διάστημα 4 ετών». Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ορίζει το διαβητικό πόδι ως: Λοίμωξη, εξέλκωση ή και καταστροφή των εν τω βάθει ιστών που σχετίζονται με ανωμαλίες των νεύρων και με περιφερική αγγειοπάθεια διαφόρου βαθμού στον άκρο πόδα σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη.

Αντιμετώπιση του διαβητικού ποδιού


Σε όλο τον κόσμο τα διάφορα συστήματα υγείας μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τον Δρα Λοΐζου, δεν έχουν πετύχει πλήρως στην αντιμετώπιση του διαβητικού ποδιού, με κριτήριο αποτελεσματικότητας τη δραστική μείωση των ακρωτηριασμών. «Η πρώιμη αναγνώριση των διαβητικών ασθενών με πόδι σε κίνδυνο και η κατάλληλη αντιμετώπισή του είναι ένας ρεαλιστικός στόχος. Για τους λόγους αυτούς, όχι μόνο οι γιατροί αλλά όλοι οι επαγγελματίες της υγείας πρέπει να είναι καλά πληροφορημένοι σχετικά με το θέμα.

Οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη έλκους ή γάγγραινας στο πόδι του διαβητικού είναι νευροπάθεια, περιφερική αγγειακή νόσος, παραμορφώσεις, κάλος, οίδημα κ.ά.

Το κάπνισμα μια από τις αιτίες της περιφερικής αγγειοπάθειας

Η περιφερική αγγειακή νόσος χαρακτηρίζεται από βλάβες των αγγείων ιδιαίτερα των κάτω άκρων, οφειλόμενες στην ανάπτυξη αθηρωματικών πλακών. Η αναλογία προσβολής των κάτω άκρων στα διαβητικά άτομα είναι άνδρες: γυναίκες 2:1, ενώ η ίδια αναλογία στα μη διαβητικά άτομα είναι 30: Οι παράγοντες κινδύνου για την περιφερική αγγειοπάθεια είναι αρρύθμιστος διαβήτης, διάρκεια διαβήτη, η δισλιπιδαιμία, η υπέρταση, το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η έλλειψη σωματικής άσκησης, η νευροπάθεια και το μεταβολικό σύνδρομο.

Οι παραμορφώσεις


Οι παραμορφώσεις οδηγούν στη δημιουργία οστικών προεξοχών, που σχηματίζουν περιοχές στις οποίες ασκείται υψηλή πίεση. Τέτοιες παραμορφώσεις είναι η άρθρωση Charcot, η γαμψοδακτυλία, η κοιλοποδία, ο δύσκαμπτος μεγάλος δάκτυλος, ο βλαισός μεγάλος δάκτυλος, η σφυροδακτυλία και οι παραμορφώσεις των νυχιών. Επίσης, όπως εξηγεί ο Δρ Δώρος Λοΐζου, προκαλείται και κάλος ή επιστημονικά τύλος. «Η παρουσία περιφερικού οιδήματος επηρεάζει την τοπική παροχή αίματος και συνοδεύεται από αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση έλκους, επιδεινώνοντας συχνά την ήδη κακή εφαρμογή των παπουτσιών. Άλλοι παράγοντες: όπως γενετικοί, ιστορικό προηγούμενου έλκους, αμφιβληστροειδοπάθεια, χρήση οινοπνευματωδών, η διάρκεια του σακχαρώδους διαβήτη, η ηλικία, ψυχολογικοί παράγοντες και προβλήματα συμπεριφοράς».

Ταξινόμηση των βλαβών στο διαβητικό πόδι είναι:

Βαθμός 1: Επιπολής βλάβη που αφορά μόνο το δέρμα.

Βαθμός 2: Το έλκος επεκτείνεται στους τένοντες ή στα οστά, χωρίς όμως δημιουργία οστεομυελίτιδας ή αποστήματος.

Βαθμός 3: Το έλκος είναι βαθύ με οστεομυελίτιδα ή απόστημα.

Βαθμός 4: Γάγγραινα που αφορά τους δακτύλους ή που είναι πιο διάχυτη και αφορά τον πρόσθιο πόδα.

Βαθμός 5: Εκτεταμένη γάγγραινα.

Διαβητικό πόδι και φροντίδα


ΣΤΑ νευροπαθητικά έλκη η θεραπεία περιλαμβάνει τρία σκέλη: α) την αφαίρεση του κάλου (χειρουργικός καθαρισμός ), β) την αντιμετώπιση της λοίμωξης (λήψη καλλιέργειας, αντιβιοτικά, τοπικός καθαρισμός), γ) την αποφόρτιση της περιοχής (ανάπαυση, κατάλληλα παπούτσια κ.ά.). Στα νευροϊσχαιμικά έλκη: αν το έλκος έχει μικρή επιφάνεια και είναι μικρού βάθους και πρόσφατης έναρξης (μέσα στον τελευταίο μήνα) ενδείκνυται η συντηρητική του αντιμετώπιση (αντιβίωση, ανάπαυση, παυσίπονα φάρμακα).

Αν η συντηρητική αντιμετώπιση του διαβητικού ποδιού δεν οδηγήσει ταχέως σε βελτίωση, τότε θα πρέπει να επιχειρείται χειρουργική αντιμετώπιση (αγγειοπλαστική, εγχείρηση Bypass, ακρωτηριασμός).

Η διαβητική ομάδα που είναι επιφορτισμένη με τη φροντίδα του διαβητικού ποδιού περιλαμβάνει:

Διαβητολόγο που είναι ο επικεφαλής
Νοσηλευτή ή νοσηλεύτρια με εξειδίκευση στο διαβήτη
Ποδίατρο ή ποδοθεραπευτή
Ορθοπαιδικό, αγγειοχειρουργό και γενικό χειρουργό, όλους με ενδιαφέρον στο διαβητικό πόδι.

Όλοι οι διαβητικοί πρέπει να φροντίζουν την υγιεινή των ποδιών (καθημερινό πλύσιμο με σαπούνι και χλιαρό νερό, με σχολαστικό στέγνωμα στην περιοχή ανάμεσα στα δάκτυλα), την έγκαιρη θεραπεία κάλων και εκδορών του δέρματος, την αποφυγή του καπνίσματος, των σφικτών καλτσών, του ζεστού νερού, των θερμοφόρων και ηλεκτρικών κουβερτών, να αποφεύγεται το σταύρωμα των ποδιών και το να περπατούν ξυπόλυτοι.

Νευροπάθεια με κατανομή «κάλτσας»…

Η ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ νευροπάθεια αποτελεί μιαν από τις απώτερες επιπλοκές του διαβήτη, όπως εξηγεί ο Δρ Λοΐζου. «Υπολογίζεται ότι το 8% των διαβητικών ατόμων έχουν νευροπάθεια κατά τη διάγνωση του διαβήτη, ενώ ένα 50% αναπτύσσουν νευροπάθεια μετά από 25 χρόνια. Αναφέρεται ότι οι γυναίκες και οι έφηβοι εμφανίζουν κάποια σχετική προστασία απ’ αυτή την επιπλοκή. Οι κλινικές μορφές της νευροπάθειας είναι εξελισσόμενες και διακρίνονται στην περιφερική νευροπάθεια και στη νευροπάθεια του αυτόνομου νευρικού συστήματος.

Η περιφερική νευροπάθεια είναι η πιο κοινή στους διαβητικούς και συχνά συνυπάρχει με την αυτόνομο, σύμφωνα με τον Δρα Λοΐζου, και είναι συχνότερη στις μεγαλύτερες ηλικίες, και προσβάλει συμμετρικά τα νεύρα κάτω άκρων και άκρων ποδών με κατανομή «κάλτσας».

Χαρακτηρίζεται, δε, από ελλάτωση της αισθητικότητας, της θερμοκρασίας και του πόνου. «Αυτά έχουν ως συνέπεια τραυματισμούς χωρίς να το αντιληφθεί ο ασθενής από διάφορες αιτίες, όπως από στενά παπούτσια, από νύχια, από πετραδάκια που τυχόν υπάρχουν στο παπούτσι ή επειδή περπατά ξυπόλυτος ή από εγκαύματα π.χ. από θερμοφόρες (που χρησιμοποιούνται για το ζέσταμα των ποδιών) ή με το να έχει τα πόδια πολύ κοντά στη φωτιά (τζάκι, καλοριφέρ, σόμπα). Οι αυτοτραυματισμοί από αδέξιες κινήσεις κατά την περιποίηση των νυχιών μπορεί να γίνουν επικίνδυνοι, γιατί συχνά επιμολύνονται.

Επίσης, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σκευάσματα που περιέχουν σαλικυλικό οξύ για τη θεραπεία των κάλων, γιατί μπορεί να προκαλέσουν εξελκώσεις, μολύνσεις και νεκρώσεις. Σε προχωρημένες καταστάσεις μπορεί να υπάρχουν αιμωδίες, μυρμηκιάσεις και αίσθημα ψύχους. Ο πόνος είναι σπάνιος, αλλά είναι ιδιαίτερα ενοχλητικός όταν υπάρχει η νευροπάθεια του αυτόνομου νευρικού συστήματος, που δεν σχετίζεται με το διαβητικό πόδι.

Top