ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΣΗ ΤΗΣ «ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ» ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΗΣ ΦΡΑΝΚΦΟΥΡΤΗΣ

Χιλιάδες βιβλία, χιλιάδες άνθρωποι

Στις δαιδαλώδεις κτηριακές εγκαταστάσεις της έκθεσης, παρουσιάστηκαν και ανταλλάχθηκαν τίτλοι βιβλίων, έτυχαν διαπραγμάτευσης πνευματικά δικαιώματα, συμφωνήθηκαν μεταφράσεις, αναδείχθηκαν νέες τάσεις, αναγνώστηκαν λογοτεχνικά αποσπάσματα και συζητήθηκαν φλέγοντα θέματα που απασχολούν τη βιομηχανία του βιβλίου, αλλά και την κοινωνία ευρύτερα

ΚΑΡΥΔΑΚΙ
Το κεντρικό μήνυμα της τιμώμενης χώρας Ολλανδίας ήταν «Αυτό είναι που μοιραζόμαστε»


ΛΕΖΑΝΤΕΣ
[ΝΑ ΜΠΕΙ ΚΑΠΟΥ ΩΣΤΕ ΝΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ]
Φωτογραφίες: (c) Ausstellungs- und Messe GmbH des Boersenvereins des Deutschen Buchhandels/Frankfurt Book Fair
ΛΕΖΑΝΤΑ HOCKNEY
Ο Άγγλος καλλιτέχνης Ντέιβιντ Χόκνεϊ, το μεγαλειώδες βιβλίο του οποίου «» παρουσιάστηκε την πρώτη ημέρα της Έκθεσης.


ΜΑΡΙΑ ΜΗΝΑ
[email protected]
Μεταξύ 19-23 Οκτωβρίου έλαβε χώρα στη Φρανκφούρτη το σημαντικότερο εκδοτικό γεγονός της χρονιάς, η 68η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου 2016. Στις δαιδαλώδεις κτηριακές εγκαταστάσεις της έκθεσης, στην καρδιά της γερμανικής πόλης, παρουσιάστηκαν και ανταλλάχθηκαν χιλιάδες τίτλοι βιβλίων, έτυχαν διαπραγμάτευσης πνευματικά δικαιώματα, συμφωνήθηκαν μεταφράσεις και νέοι τίτλοι έργων, αναδείχθηκαν πρωτοποριακές τάσεις, αναγνώστηκαν λογοτεχνικά αποσπάσματα και συζητήθηκαν φλέγοντα θέματα που απασχολούν τη βιομηχανία του βιβλίου, αλλά και την κοινωνία ευρύτερα. Από τα κυριότερα ζητήματα που θίχτηκαν και απασχόλησαν ιδιαίτερα τους ομιλούντες κατά την επίσημη έναρξη της έκθεσης την Τρίτη, 18 Οκτωβρίου, ήταν το προσφυγικό/μεταναστευτικό πρόβλημα, αλλά και η ελευθερία του λόγου, και δη η στέρησή της, κυρίως στην Τουρκία. Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου και οι συνακόλουθες συλλήψεις ακαδημαϊκών, δημοσιογράφων, συγγραφέων και αντιφρονούντων στη γειτονική χώρα, καθώς και η απαγόρευση του απρόσκοπτα εκπεφρασμένου έτερου λόγου, μέσω της φίμωσης, της φυλάκισης και της λογοκρισίας, στον σύγχρονο μεταμοντερνιστικό κόσμο του εικοστού πρώτου αιώνα, δεν θα μπορούσε να μην ανησυχήσει τον εκδοτικό εν γένει χώρο, αλλά και τον κάθε πολίτη ξεχωριστά.
Στην τελετή των εγκαινίων παρέστησαν ο βασιλιάς Γουλιέλμος Αλέξανδρος της Ολλανδίας, η χώρα του οποίου ήταν η τιμώμενη της φετινής έκθεσης, ο Φίλιππος του Βελγίου και η βασίλισσα Ματθίλδη καθώς η Φλάνδρα ήταν επίσης τιμώμενη ολλανδόφωνη περιοχή, η Ολλανδή Υπουργός Παιδείας, Πολιτισμού και Επιστήμης Jet Bussemaker, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, ο Δήμαρχος της Φρανκφούρτης Peter Feldmann, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Γερμανών Εκδοτών και Βιβλιοπωλών Ηeinrich Riethmueller, συγγραφείς, εμπειρογνώμονες της εκδοτικής βιομηχανίας και, φυσικά, εκατοντάδες βιβλιόφιλοι. Οι κύριοι ομιλητές της επίσημης τελετής δεν παρέλειψαν να αναφερθούν στις προκλήσεις και τα προβλήματα με τα οποία είναι αντιμέτωπη σήμερα η ανθρωπότητα, αυτός ο «κόσμος ο μικρός, ο μέγας», κατά τον ποιητή. Μίλησαν επίσης για τη σημαντικότητα του βιβλίου ως πολιτισμικής παρακαταθήκης, ως εργαλείου και μέσου για την προσωπική τελείωση, ως αισθητικού αντικειμένου και, βέβαια, ως ανταλλάξιμου προϊόντος σε μία βιομηχανία που (δεν μπορεί παρά να) καθοδηγείται από τους όρους της προσφοράς και της ζήτησης.

Ένα βιβλίο αξίας χιλιάδων ευρώ
Τιμώμενος καλλιτέχνης της φετινής χρονιάς ήταν ο 79χρονος Ντέιβιντ Χόκνεϊ, του οποίου τα έργα κυκλοφορούν φέτος, σε ένα εντυπωσιακό από κάθε άποψη βιβλίο, από τη γνωστή εταιρεία στον χώρο των εικαστικών -και όχι μόνο- εκδόσεων Taschen. Η ιδιαιτερότητα της εν λόγω έκδοσης αφορά στο μέγεθός της (αποκαλείται «The Bigger Book») και, συνακόλουθα, στην τιμή πώλησής της. Ενδεχομένως δυσπρόσιτο για τον μέσο αγοραστή, το «David Hockney Sumo Book», μεγέθους 50 x 70 cm και πέραν των 500 σελίδων, με μια μέση αξία των 2-4.000 ευρώ το αντίτυπο, υπογραμμένο σε αριθμημένα αντίτυπα, συνοψίζει μία πλούσια εικαστική δουλειά του Άγγλου καλλιτέχνη πέραν των εξήντα χρόνων. Μάλλον θα αγοραστεί από γκαλερί, μεγάλα μουσεία ανά τον κόσμο, συλλέκτες και θιασώτες του Χόκνεϊ, ο οποίος γνώρισε μεγάλη επιτυχία κατά τη δεκαετία του 1980, όντας από τους πρώτους που φιλοτέχνησε έργα μέσω υπολογιστή, δημιουργώντας πρωτοποριακά φωτογραφικά κολάζ.
Κατά την παρουσίαση του εν λόγω βιβλίου, ο καλλιτέχνης, με το γνωστό μπερεδάκι και μία ράθυμη νωχελικότητα, περιέγραψε στους δημοσιογράφους πώς έμαθε να ζωγραφίζει στο ipad του, όταν το πρωτοαπέκτησε το 2010. Μίλησε για τις απεριόριστες δυνατότητες μεγέθυνσης και αναπαραγωγής που μπορεί να επιτύχει κανείς όταν ζωγραφίζει στο ipad, την ανεξάντλητη γκάμα χρωμάτων που έχει στη διάθεσή του, δίνοντας απλώς εντολές με τον αντίχειρά του, σε αντιδιαστολή με τη φυσική κίνηση που απαιτεί το ζωγράφισμα σε έναν καμβά, το πλύσιμο των πινέλων, ή το ξύσιμο των μολυβιών. «Το Ipad είναι ένα υπέροχο πράγμα. Μπορώ να ξυπνήσω το πρωί και να ξεκινήσω αμέσως να ζωγραφίζω, καθώς τα πάντα βρίσκονται στα ακροδάκτυλά μου», είπε, για να συμπληρώσει, κάτι μάλλον αυτονόητο, πως «μου αρέσει να ζωγραφίζω, ναι, μου αρέσει πολύ να ζωγραφίζω».

«Αυτό είναι που μοιραζόμαστε»
Η Ολλανδία, λαμβάνοντας τη σκυτάλη στον καθεχρονικό θεσμό της τιμώμενης χώρας στην έκθεση βιβλίου, είχε φέτος μία επιβλητική παρουσία. Με το μότο «Αυτό είναι που μοιραζόμαστε», Ολλανδία - Φλάνδρα επεδίωξαν να εστιάσουν στα πράγματα που τις -και, κατ' επέκταση, μάς- ενώνουν: γλώσσα, ιστορία, λογοτεχνική παράδοση. Πέραν των τετρακοσίων πενήντα νέων ολλανδικών και φλαμανδικών εκδόσεων παρουσιάστηκαν, ενώ οργανώθηκαν επίσης ποικίλες εκδηλώσεις αφιερωμένες στην τιμώμενη χώρα και την πολιτισμική παραγωγή της. Πλούσιο υλικό μπορούσε κανείς να προμηθευτεί από τα περίπτερα, καθώς και να διασχίσει τους ειδικά διαμορφωμένους, για την Ολλανδία, τη Φλάνδρα και την κουλτούρα τους, χώρους της έκθεσης, απολαμβάνοντας παρουσιάσεις εναλλακτικής πραγματικότητας, παραστάσεις θεάτρου και κινηματογράφου, ή ζωγραφικές και αρχιτεκτονικές εγκαταστάσεις.
Αξίζει να αναφερθεί ότι η πρώτη που τιμήθηκε στην έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης ήταν η Λατινική Αμερική το 1976, ενώ ο θεσμός έλαβε ετήσιο χαρακτήρα από το 1988 και εντεύθεν. Η Ελλάδα υπήρξε τιμώμενη χώρα το 2001. Η Κύπρος, φευ, απουσιάζει από τη λίστα των τιμώμενων χωρών. Την επόμενη χρονιά θα τιμηθεί η Γαλλία, ενώ ακολουθούν η Γεωργία το 2018 και η Νορβηγία το 2019.

Στον αστερισμό μιας απουσίας
Το κομψό, απέριττο περίπτερο της Ελλάδας, που συστέγασε κοντά στους είκοσι εκδοτικούς οίκους, προέβαλε βιβλία κλασικών και σύγχρονων Ελλήνων συγγραφέων και ζωγράφων, καθώς και σημαινόντων ξένων συγγραφέων μεταφρασμένων στην Ελληνική. Επίσης, ο συγγραφέας Γιώργος Βέλτσος παρουσίασε εκεί το θεατρικό του έργο «Μάγκντα Γκαίμπελς», μια σπουδή, όπως σημειώθηκε, στην ψυχοπαθολογία του κακού.
Η απουσία της Κύπρου από την Έκθεση Βιβλίου, με ένα περίπτερο που θα μπορούσε να προβάλει τη σημαντική, αλλά αδικημένη, λογοτεχνική και εν γένει πολιτισμική μας παραγωγή, θα έλεγε κανείς πως ήταν κραυγαλέα. Με χαρά ωστόσο είδαμε στα ράφια του ελληνικού περιπτέρου βιβλία δύο Κύπριων συγγραφέων, εκδομένων, βέβαια, στην Ελλάδα: της Μαρίας Α. Ιωάννου και του Αιμίλιου Σολωμού.
Η Αθήνα θα είναι η «Πρωτεύουσα Βιβλίου 2018» και ήδη δρομολογεί ένα πρόγραμμα που δεν θα φείδεται εορταστικών εκδηλώσεων: δημόσιες αναγνώσεις, βιβλιοπαρουσιάσεις, προβολές έργων, εκθέσεις ζωγραφικής, συναυλίες και διαγωνισμοί συγγραφής θα συνθέσουν ένα πολυποίκιλο πολιτισμικό κράμα, με στόχο αφενός να εορταστεί το Βιβλίο, και να προωθηθούν αφετέροι οι, τόσο παραγνωρισμένες, αξίες της φιλαναγνωσίας, της αποδοχής, της ανοικτότητας στη διαφορετικότητα και στον Άλλο.

Η έκθεση σε αριθμούς
Πέραν των επτά χιλιάδων εκθετών φιλοξενήθηκαν στην 68η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Φρανκφούρτης 2016, από περισσότερες από εκατό χώρες, την οποία κάλυψαν δέκα χιλιάδες διαπιστευμένοι δημοσιογράφοι και δύο χιλιάδες μπλόγκερ. Οι επισκέπτες ανήλθαν σε 277 χιλιάδες, ενώ οι εμπορικοί επισκέπτες σε 142.300.
Φέτος, για πρώτη φορά, υπήρξε ειδικά διαμορφωμένος χώρος για τις σχετικές με την Τέχνη εκδόσεις (The Arts+), όπου πολλά μουσεία από διάφορες χώρες έδωσαν το «παρών» τους, ενώ περισσότεροι από 150 ομιλητές έθιξαν ζητήματα που αφορούν τη ρευστότητα των ορίων μεταξύ τέχνης, λογοτεχνίας, δημοφιλούς κουλτούρας και τεχνολογίας. Ακόμη, υπήρχαν συγκεκριμένοι χώροι για τους 700 περίπου ατζέντες καθώς και για άλλους εμπειρογνώμονες και επαγγελματίες του εκδοτικού χώρου (μπίζνες κλαμπ).


[ΝΑ ΜΠΕΙ ΣΑΝ ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΗ]
* Η «Σημερινή» και η γράφουσα ευχαριστούν θερμά την Πρεσβεία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας για την καθοδήγηση και στήριξη αναφορικά με το Πρόγραμμα Επισκεπτών στη φετινή Έκθεση Βιβλίου Φρανκφούρτης.