Η οικονομική επισκόπηση της Ελληνικής Τράπεζας για το 2016 και τις προοπτικές του 2017
«Η ανάκαμψη της εγχώριας ζήτησης αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω βελτίωση των συνθηκών της αγοράς εργασίας, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει σε σχετικά χαμηλά επίπεδα», εκτιμά η Τράπεζα.

Ναι μεν οι μακροοικονομικές προοπτικές της κυπριακής οικονομίας είναι θετικές, δεν θα πρέπει, ωστόσο, να υπάρξει εφησυχασμός. Αυτό σημειώνεται στην οικονομική επισκόπηση, την οποία ετοίμασε για το δεύτερο εξάμηνο του 2016 η Υπηρεσία Οικονομικών Ερευνών της Ελληνικής Τράπεζας.

Στην επισκόπηση τονίζεται ότι καταγράφηκε σημαντική αύξηση του πραγματικού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος κατά το 2016, μείωση της ανεργίας και περαιτέρω βελτίωση βασικών εγχώριων δεικτών από την αρχή του έτους, ενώ για το 2017 εκτιμάται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα φτάσει στο 2,8%, ενώ το 2018 θα κυμανθεί μεταξύ του 2,5% έως 3,0%.

Σύμφωνα με την Ελληνική, η ανάκαμψη της εγχώριας ζήτησης αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω βελτίωση των συνθηκών της αγοράς εργασίας, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει σε σχετικά χαμηλά επίπεδα.

«Η καλύτερη από ό,τι αναμενόταν εξέλιξη της οικονομίας», αναφέρεται, «μαζί με τη σταδιακή ανάκαμψη του τραπεζικού τομέα δημιούργησαν και διατήρησαν ένα κλίμα βελτιωμένης εμπιστοσύνης, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στις αναβαθμίσεις των αξιολογήσεων της πιστοληπτικής ικανότητας τής χώρας και των μεγαλύτερων εγχώριων τραπεζικών ιδρυμάτων από διεθνείς οίκους αξιολόγησης.

Αυτό επέτρεψε τρεις επιτυχείς εξόδους της Κυπριακής Δημοκρατίας στις διεθνείς αγορές κατά το 2016, με την απόδοση των κρατικών ομολόγων να μειώνεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, επιτρέποντας την αναχρηματοδότηση του δημόσιου χρέους με χαμηλότερο κόστος δανεισμού και μεγαλύτερο μέσο όρο διάρκειας».

Ανθεκτικότητα
Στην επισκόπηση τονίζεται, επίσης, ότι η θετική πορεία των μακροοικονομικών μεγεθών αντικατοπτρίζει την ανθεκτικότητα και ευελιξία της κυπριακής οικονομίας, αναδεικνύοντας παράλληλα τις προοπτικές του σύγχρονου οικονομικού περιβάλλοντος της χώρας.

Ταυτόχρονα, όμως, σημειώνεται ότι η καλύτερη τής αναμενόμενης επίδοση στην οικονομία, δεν επιτρέπει εφησυχασμό και δεν σηματοδοτεί τη χαλάρωση των προσπαθειών για την περαιτέρω μεταρρύθμισή της.

«H τροχοδρόμηση σημαντικών δομικών μεταρρυθμίσεων σηματοδοτεί την αύξηση της αποτελεσματικότητας, της παραγωγικότητας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας. Σημαντικές μεταρρυθμίσεις που εξακολουθούν να εκκρεμούν αφορούν στην υλοποίηση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων, στη δημόσια διοίκηση, στην τοπική αυτοδιοίκηση και στον τομέα της υγείας.

Η επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα συμβάλει στην αναζωογόνηση των παραγωγικών επενδύσεων. Το κόστος των μεταρρυθμίσεων μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στις βραχυπρόθεσμες προοπτικές της κυπριακής οικονομίας, αλλά αποτελεί μονόδρομο, για να διατηρηθεί η Κύπρος σε τροχιά αειφόρου ανάπτυξης».

Ανάκαμψη
Σε μια αναδρομή από τις αρχές του 2015, η Υπηρεσία της Ελληνικής αναφέρει ότι η οικονομία παρουσιάζει σημαντική ανάκαμψη, η οποία επιταχύνθηκε κατά το 2016 με το πραγματικό ΑΕΠ να αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό 2.8%. Η σταθερή πορεία ανάκαμψης αντικατοπτρίζεται και στην αγορά εργασίας, ενώ η σταδιακή αποκλιμάκωση τού ποσοστού ανεργίας στην Κύπρο αποδίδεται κυρίως στην αύξηση τού ρυθμού της απασχόλησης που παρατηρείται.

Αναφέρεται, επίσης, ότι κατά το 2016 το πρωτογενές πλεόνασμα του προϋπολογισμού της χώρας ανήλθε στο 2,8% του ΑΕΠ, ενώ το δημοσιονομικό πλεόνασμα στο 0,1% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας τις αρχικές προσδοκίες.

Πρέπει να συνεχισθεί η προσπάθεια
Η Ελληνική θεωρεί πως η καλύτερη τής αναμενόμενης δημοσιονομική επίδοση δεν σηματοδοτεί τη χαλάρωση των προσπαθειών για τη μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα.

«Η πιστή συνέχιση και ενίσχυση της προσπάθειας προς την εξυγίανση του τομέα πρέπει να συνεχιστεί χωρίς καμία καθυστέρηση, ώστε να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους, συνεισφέροντας με αυτόν τον τρόπο στην ανάκτηση τής ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας», αναφέρεται.

Στην επισκόπηση τονίζεται ότι η σταθεροποίηση του χρηματοοικονομικού συστήματος, που ήταν ένας από τους στόχους του προγράμματος στήριξης, έχει επιτευχθεί σε σημαντικό βαθμό, αφού το μέγεθός του έχει μειωθεί γύρω στο 375% του ΑΕΠ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2016.

«Οι συστημικές τράπεζες», αναφέρεται, «έχουν αναδιοργανωθεί και ανακεφαλαιοποιηθεί, ενώ το τραπεζικό ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο έχει ενισχυθεί σημαντικά. Όμως, ενώ έγιναν αποφασιστικά βήματα και έχει επιτευχθεί ταχεία πρόοδος σε ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα, το υψηλό ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων εξακολουθεί να υφίσταται. Το υψηλό ποσοστό των μη παραγωγικών χορηγήσεων έχει αντίκτυπο τόσο στους ισολογισμούς των τραπεζών, καθώς και στην ικανότητά τους να επεκτείνουν πιστώσεις στην οικονομία».

Δεν παραλείπεται, φυσικά, η αναφορά στην πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην αναδιάρθρωση των μη εξυπηρετούμενων δανειακών χαρτοφυλακίων των τραπεζών, καθώς τα πιο πρόσφατα στοιχεία καταδεικνύουν ότι οι αναδιαρθρώσεις προχωρούν με ταχύτερους ρυθμούς.

Συγκεκριμένα, τον Οκτώβριο του 2016, το ποσό των δανείων σε καθυστέρηση πέραν των 90 ημερών μειώθηκε σε €18.5 δισ. από €23.2 δισ. τον Ιανουάριο του 2015, αντανακλώντας τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών στην Κύπρο και την εφαρμογή των νομοθετικών μεταρρυθμίσεων. Αναφέρεται επίσης, ότι το μακροοικονομικό περιβάλλον έχει βελτιωθεί και αναμένεται να στηρίξει περαιτέρω τις προσπάθειες των τραπεζών για την αντιμετώπιση του υψηλού επιπέδου των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων.

«Ο εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας περί αφερεγγυότητας και εκποιήσεων θα αποτελέσει σημαντικό εργαλείο προς την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος. Σημαντική συνιστώσα στη διαδικασία αναδιαρθρώσεων των δανείων αποτελεί η συνεργασία μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και δανειοληπτών, με τρόπο επωφελή και για τις δύο πλευρές.

Συγκεκριμένα, μέσω της αναδιάρθρωσης των δανειακών υποχρεώσεων θα πρέπει να γίνονται διευκολύνσεις που να καθιστούν βιώσιμες τις μελλοντικές δανειακές υποχρεώσεις των δανειοληπτών, έτσι που να περιορίζονται οι πιθανές ζημιές που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι ίδιες οι τράπεζες».

Οι προκλήσεις του 2017
Όπως προκύπτει από τις επισημάνσεις της Ελληνικής, ενώ το κλίμα βελτιώνεται, το οικονομικό περιβάλλον θα εξακολουθήσει να εμπεριέχει προκλήσεις και το 2017. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι κάποιος βαθμός αβεβαιότητας παραμένει, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα θέματα που χρειάζονται επίλυση, όπως ο υψηλός δείκτης των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων, τα υψηλά επίπεδα ιδιωτικού δανεισμού, η υψηλή ανεργία και οι καθυστερήσεις στην προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Για τις εξωτερικές προκλήσεις, επισημαίνεται ότι η οικονομία μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά σε περίπτωση που σημειωθούν χαμηλότεροι από τους αναμενόμενους ρυθμοί ανάπτυξης στην Ευρωζώνη και πιθανή επιβράδυνση της βρετανικής οικονομίας και περαιτέρω υποτίμηση της στερλίνας έναντι του ευρώ, λόγω της αυξημένης αβεβαιότητας που δημιουργείται μετά την απόφαση για έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.

Επίσης, πιθανή επιδείνωση των προοπτικών της ρωσικής οικονομίας και οι γεωπολιτικές εντάσεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και Ανατολικής Μεσογείου, ενδεχομένως να προκαλέσουν αρνητικές συνέπειες στην οικονομική εμπιστοσύνη, στον τουρισμό και κατ’ επέκταση στη συνολική οικονομική δραστηριότητα.

Από την άλλη, όμως, σημειώνεται ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις στις γειτονικές χώρες καθιστούν την Κύπρο ασφαλέστερο τουριστικό προορισμό και θα μπορούσαν επομένως να αντισταθμίσουν, σε σημαντικό βαθμό, την πιθανή μείωση του τουριστικού ρεύματος από τη Βρετανία.

Τέλος, σημειώνεται ότι οι εξελίξεις που αφορούν στην επίλυση του κυπριακού προβλήματος και τα θέματα φυσικού αερίου παρακολουθούνται στενά για την καλύτερη δυνατή αξιολόγηση των προοπτικών που δημιουργούνται.