Αμαρτία ομολογουμένη, παύει ποτέ να είναι αμαρτία; Όχι, αλλά καμιά φορά το δίκαιο μπορεί να την ξεχνά ή να την παραγράφει... Μήπως πάει να συμβεί το ίδιο και με τον Αττίλα Ολγκάτς;
«Πιθανότατα δεν θα μπει ποτέ φυλακή ο Ολγκάτς» δηλώνει ο πρόεδρος της Οργάνωσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Τουρκία και εκπρόσωπος της τουρκικής επιτροπής για το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, Οζτούρκ Τουρκντογάν, αφού το έγκλημα που ομολόγησε ότι διέπραξε ο Τούρκος ηθοποιός, αν και μετά το διέψευσε, στην εισβολή το ’74, έχει πλέον παραγραφεί! Κι αυτό διότι έχουν περάσει 35 χρόνια από τη διάπραξή του κι ο τουρκικός ποινικός κώδικας προβλέπει παραγραφή των εγκλημάτων που έγιναν από Τούρκους πολίτες έπειτα από παρέλευση 30 χρόνων. Ο εισαγγελέας του Μακροχωρίου της Κωνσταντινούπολης παρ' όλα αυτά άνοιξε έρευνα για την υπόθεση. Δεν το ξέρει, άραγε, θα αναρωτηθεί εύλογα κάποιος; Πιθανότατα το γνωρίζει, αλλά αυτό -σύμφωνα με τον Τούρκο νομικό Τουρκντογάν- δεν εμποδίζει τη διενέργεια έρευνας για να φανεί έστω αν υπάρχουν στοιχεία ή όχι ενοχής του Αττίλα Ολγκάτς. Αλλά το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο.
Η ατιμωρησία, η ποινική τουλάχιστον, είναι δεδομένη. Ο έγκριτος Τούρκος νομικός ξεδιπλώνει, λοιπόν, στη «Σ» όλες τις νομικές πτυχές και προοπτικές γύρω από την υπόθεση Αττίλα Ολγκάτς, είτε αυτές αφορούν στη διαδικασία στην Τουρκία είτε στα διεθνή δικαστήρια. Κι αυτές οι προοπτικές διαφαίνονται μάλλον αρκετά περιορισμένες και περίπλοκες.
Ποιον Αττίλα να πιστέψεις;
Το ζητούμενο της έρευνας του εισαγγελέα για τον Αττίλα Ολγκάτς αποτελεί πρώτα απ' όλα η εύρεση στοιχείων που να επιβεβαιώνουν ή διαψεύδουν τα όσα είπε ο Τούρκος ηθοποιός στο «Κανάλ Τουρκ» για τη δολοφονία 10 Κυπρίων στην εισβολή. Γιατί ναι μεν υπάρχει μία ηχηρή ομολογία, ωστόσο, αμέσως μετά, προέκυψε και μία καθολική διάψευση από τον ίδιο τον Αττίλα Ολγκάτς για τα όσα είπε αρχικώς. Επομένως, σύμφωνα με τον κ. Τουρκντογάν, η ομολογία αυτόματα καθίσταται ανίσχυρη και έργο του εισαγγελέα είναι να διερευνήσει κατ' αρχάς ποια από τις δύο δηλώσεις Ολγκάτς είναι αληθινή. Γι’ αυτό χρειάζονται στοιχεία, τα οποία και αναζητά, αλλά -σύμφωνα πάντα με τον Τούρκο νομικό- είναι αρκετά δύσκολο να βρεθούν.
Να υπάρχουν, δηλαδή, μάρτυρες ή άλλα στοιχεία που να αποδεικνύουν τα όσα είπε ο ηθοποιός. Μέχρι στιγμής οι διάφοροι φίλοι και γνωστοί του Αττίλα, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μάρτυρες, μιλώντας στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης διαψεύδουν την ομολογία Ολγκάτς, άρα το «χαρτί» των μαρτύρων μάλλον δεν οδηγεί σε ενίσχυση των κατηγοριών εναντίον του.
Οι φωνές, εξάλλου, τελευταίως στην Τουρκία, που κάνουν λόγο ακόμη και για σχιζοφρένεια ή ψυχοπάθεια του Τούρκου ηθοποιού, είναι επίσης κάτι που αναμένεται να διερευνηθεί σοβαρά από τον εισαγγελέα Κωνσταντινούπολης. Αν η έρευνα οδηγηθεί προς αυτήν την κατεύθυνση, που αποτελεί μάλιστα ισχυρό ενδεχόμενο, τότε η υπόθεση κλείνει οριστικά. Επομένως, «το πρώτο βήμα», λέει ο πρόεδρος της Οργάνωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, «είναι να αποδειχθεί αν είπε ή όχι αλήθεια ο Αττίλα Ολγκάτς». Γιατί, αν δεν βρεθούν στοιχεία, δεν πρόκειται να υπάρξει καμία κατηγορία και ο φάκελος σφραγίζεται διά παντός.
Τουρκική «άφεση»
Στην περίπτωση, πάντως, που η έρευνα τελικά προχωρήσει και υπάρξουν στοιχεία που στηρίζουν κατηγορία κατά του Ολγκάτς, ο Τούρκος εισαγγελέας έχει να αντιμετωπίσει ένα δίλημμα ή μάλλον... τρίλημμα σχετικά με το ποια διάταξη «ταιριάζει» στον ηθοποιό κατά το ποινικό δίκαιο της Τουρκίας.
Σύμφωνα με τον Οζτούρκ Τουρκντογάν, αν υπάρξουν στοιχεία που δείχνουν ότι ο Αττίλα Ολγκάτς σκότωσε πράγματι αιχμάλωτο πολέμου, τότε θα δηλώσει αναρμοδιότητα και θα παραπέμψει την υπόθεση στη στρατιωτική δικαιοσύνη.
Ο Τούρκος ηθοποιός σε αυτήν την περίπτωση και με βάση τη συνθήκη της Γενεύης, την οποία αποδέχεται και η Τουρκία, θα πρέπει να δικαστεί από στρατοδικείο κι όχι από κάποιο πολιτικό δικαστήριο.
Μια άλλη προοπτική που διανοίγεται για τον Τούρκο εισαγγελέα, αν ο Αττίλα Ολγκάτς δεν αποδειχθεί ότι σκότωσε αιχμάλωτο, αλλά αθώους πολίτες σε περίοδο πολέμου, είναι αυτή του άρθρου 13 του ποινικού κώδικα της Τουρκίας. Η διάταξη αυτή προβλέπει ότι οποιοσδήποτε Τούρκος, είτε ακόμη και ξένος πολίτης, διαπράξει έγκλημα εντός της τουρκικής επικράτειας ή στο εξωτερικό κατά της ανθρωπότητας, μπορεί να συλληφθεί και να δικαστεί στην Τουρκία. Η πρόβλεψη του άρθρου αυτού ταιριάζει στην περίπτωση του Τούρκου ηθοποιού, αλλά -κατά τον κ. Τουρκντογάν- υπάρχει μία μικρή, αλλά πολύ σημαντική λεπτομέρεια, που ανατρέπει τα δεδομένα, γιατί το άρθρο αυτό ισχύει μόνο για εγκλήματα που διαπράχθηκαν μετά το 2005, οπότε και θεσμοθετήθηκε, κι όχι για πριν. Επομένως ο Αττίλα Ολγκάτς δεν μπορεί να δικαστεί με βάση το άρθρο αυτό.
Η τρίτη περίπτωση που ενδέχεται να εξετάσει ο Τούρκος εισαγγελέας είναι το άρθρο 216 (πρώην 301). Οι δηλώσεις του μπορεί να θεωρηθούν ότι είχαν στόχο να προκαλέσουν ρατσιστικό μίσος ανάμεσα στον τουρκικό λαό, αφού στρέφονται και κατά της ελληνικής κοινότητας της χώρας. Ωστόσο, σύμφωνα με το δικηγόρο Τουρκντογάν, «το άρθρο αυτό επιδέχεται πολλές ερμηνείες και μάλλον δεν αποτελεί ισχυρό έρεισμα για να στηριχθεί κατηγορία κατά του Ολγκάτς».
Ένα άλλο άρθρο, βάσει του οποίου μπορεί να στοιχειοθετηθεί επίσης κατηγορία, είναι το 318 του τουρκικού ποινικού κώδικα, το οποίο κάνει λόγο για πρόκληση ψυχρών συναισθημάτων στο λαό για τη στρατιωτική θητεία.
Όποια περίπτωση κι όποιο άρθρο επιλέξει πάντως ο Τούρκος εισαγγελέας, προσπαθώντας να στοιχειοθετήσει κατηγορία εναντίον του Αττίλα Ολγκάτς, θα βρεθεί απέναντι σε έναν τεράστιο σκόπελο, που λέγεται παραγραφή. Σύμφωνα με τον ποινικό και στρατιωτικό κώδικα της Τουρκίας, εγκλήματα που διαπράχθηκαν πριν από 30 χρόνια και παραπάνω παραγράφονται. Από την εισβολή του '74, οπότε ο Αττίλα Ολγκάτς σκότωσε τους 10 ανθρώπους, έχουν περάσει 35 χρόνια κι άρα οι πράξεις του έχουν ήδη παραγραφεί!
Κι αυτό είναι το πιο σημαντικό στοιχείο, ώστε να μη στοιχειοθετηθεί τελικά καμία κατηγορία κατά του Τούρκου ηθοποιού για τα όσα ομολόγησε. Ακόμη κι αν αποδειχθεί ότι τα λεγόμενα του Ολγκάτς είναι αληθινά, ο άνθρωπος αυτός δεν θα μπορέσει να δικαστεί ποτέ στην Τουρκία, ούτε πολύ περισσότερο να μπει φυλακή, σύμφωνα με τον πρόεδρο της τουρκικής Οργάνωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Ηθική καταδίκη
ΒΕΒΑΙΑ, αν αποδειχθεί τελικά ότι ο Αττίλα Ολγκάτς διέπραξε έγκλημα στην Κύπρο το ’74, από μόνη της αυτή η απόδειξη έχει τεράστια σημασία και εκθέτει ηθικά την Τουρκία διεθνώς, ανεξάρτητα αν ο ίδιος πάει φυλακή ή όχι, υπογραμμίζει ο κ. Τουρκντογάν. Με την έρευνα του εισαγγελέα θα έχει αποδειχθεί ότι διαπράχθηκαν εγκλήματα στην Κύπρο, αλλά θα είναι ένα «έγκλημα χωρίς τιμωρία» λόγω... παραγραφής. Ακόμη κι αν δεν υπάρχει όμως ποινική καταδίκη, μπορεί ωστόσο να επιδικαστεί αποζημίωση για ηθική βλάβη. «Το έγκλημα θα έχει διαπραχθεί (αποδεδειγμένα), άλλο αν δεν θα τιμωρηθεί ο υπεύθυνος για τον άλφα ή βήτα λόγο. Άρα μπορεί να εγερθεί αίτημα από κάθε ενδιαφερόμενο για ηθική αποκατάσταση», λέει ο Τούρκος νομικός.
Δεν μπορεί να παραπεμφθεί στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης
ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ στην περίπτωση τώρα μίας ενδεχόμενης προσφυγής στη διεθνή δικαιοσύνη; Μπορεί ο Αττίλα Ολγκάτς να παραπεμφθεί, τελικά, στα διεθνή δικαστήρια ή υπάρχουν κι έξω «σκόπελοι»; «Αρκετοί», εκτιμά ο κ. Τουρκντογάν, ο οποίος εξηγεί ότι «δεν υπάρχουν πολλές δυνατότητες για την Κύπρο ή την Ελλάδα, αν αποφασίσουν να στραφούν στα διεθνή δικαστήρια για να δικαστεί για τις πράξεις του ο Αττίλα Ολγκάτς.
Το μοναδικό δικαστήριο, στο οποίο μπορεί να στραφούν οι δύο χώρες είναι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, τονίζει ο Τούρκος νομικός, και αυτό μπορεί να γίνει μόνο όταν θα έχουν εξαντληθεί όλα τα ένδικα μέσα στο κράτος που θα ασκήσει την προσφυγή. Τότε και μόνο θα μπορεί η Κύπρος ή η Ελλάδα να απευθυνθούν στο ΕΔΑΔ.
Ο Αττίλα Ολγκάτς δεν μπορεί πάντως σε καμία περίπτωση να παραπεμφθεί στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης, στο οποίο επιτρέπονται προσφυγές κατά προσώπων κι όχι κατά χώρας, για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, όπως στην περίπτωση του ΕΔΑΔ. Κι αυτό -όπως εξηγεί ο Οζτούρκ Τουρκντογάν- επειδή, πρώτον, η Τουρκία δεν αναγνωρίζει το δικαστήριο, αφού δεν έχει υπογράψει τη Συνθήκη της Ρώμης, βάσει της οποίας συστάθηκε, και, κατά δεύτερον, επειδή ενώπιόν του παραπέμπονται μόνο εγκλήματα που διαπράχθηκαν μετά το 2002, οπότε και συστάθηκε η συγκεκριμένη έδρα.
Ένα άλλο δικαστήριο, που δικάζει εγκλήματα πολέμου, είναι το ειδικό δικαστήριο εγκλημάτων πολέμου του ΟΗΕ. Αυτό στο οποίο δικάστηκε κι ο Μιλόσεβιτς. Για να συσταθεί, όμως, ένα τέτοιο δικαστήριο, θα πρέπει να το ζητήσουν κάποιες χώρες-μέλη του ΟΗΕ και να το αποφασίσει το Συμβούλιο Ασφαλείας. Κι αυτήν τη στιγμή δεν διαφαίνεται να υπάρχει καμία τέτοια πρόθεση από κανένα μέλος του ΟΗΕ, λέει ο κ. Τουρκντογάν, ούτε ακόμη κι από την Κύπρο, η οποία βρίσκεται στη μέση πολιτικού διαλόγου με την τουρκοκυπριακή πλευρά για την επίλυση του Κυπριακού και δεν είναι διατεθειμένη φυσικά να προβεί σε μία τέτοια κίνηση στα Ηνωμένα Έθνη. «Το ζήτημα είναι πολιτικό και σε αυτό το πλαίσιο προσπαθούν οι δύο πλευρές να το επιλύσουν κι όχι στη δικαστική αρένα», καταλήγει ο Τούρκος νομικός.
