Σημερινή

Δευτέρα, 25/03/2019
RSS

Διχασμένη τουρκική κοινωνία

| Εκτύπωση | 10 Μάρτιος 2019, 18:05 | Της Μαρίνας Χατζηκώστα

ΣΤΟ ΟΡΙΟ ΤΩΝ ΜΟΙΡΑΙΩΝ ΛΑΘΩΝ Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ, ΜΕ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

ΜΕ ΤΙΣ ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΝΑ ΠΛΗΣΙΑΖΟΥΝ, Ο ΝΕΟΣΟΥΛΤΑΝΟΣ ΑΚΡΟΒΑΤΕΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΜΟΙΡΑΙΟ ΛΑΘΟΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΒΑΡΙΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ


Ίσως στα δικά μας μυαλά οι δημοτικές εκλογές να μην παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και ίσως στις δικές μας χώρες να μην έχουν αυξημένη συμμετοχή. Στην Τουρκία, όμως, όπου ο Ταγίπ Ερντογάν έχει απόλυτη ανάγκη να ελέγχει τις κοινωνίες, είναι εκλογές υψίστης σημασίας. Γι’ αυτό άλλωστε όσο πλησιάζουν, τόσο πιο νευρικός γίνεται ο Πρόεδρος της τουρκικής Δημοκρατίας. Αμφισβητεί την αξιοπιστία των δημοσκοπήσεων, πολλαπλασιάζει τις προεκλογικές εμφανίσεις του και υιοθετεί ακόμη πιο εμπρηστική ρητορική από τις προεκλογικές αναμετρήσεις των προηγούμενων ετών.

Το Κουρδικό και η οικονομία

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι γνωστός για τις επιδέξιες κινήσεις τακτικισμού και μάλιστα αποτελεί και σημείο αναφοράς για άλλους ηγέτες, που επιχειρούν να αντιγράψουν το στυλ του. Ένα στυλ που, εκ των πραγμάτων, έχει απήχηση στους λαούς που έχουν απόλυτη εξάρτηση από την εθνική του ταυτότητα. Μόνο που αυτήν τη φορά ακόμη και ο ίδιος ο Ερντογάν έχει «ξεφύγει» από τα όρια τού -έτσι κι αλλιώς- υπερβολικού παρελθόντος του. Το γεγονός αυτό τον εξωθεί επικίνδυνα στη διάπραξη λαθών, ιδιαίτερα σε δύο βασικά ζητήματα, τα οποία εκ των πραγμάτων κρίνουν και το μέλλον της Τουρκίας, τόσο μεσοπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

Πρόκειται για το ζήτημα των Κούρδων και για το στοίχημα της οικονομίας. Στοχεύοντας στην αύξηση του εθνικισμού και παράλληλα στη μείωση των εξουσιών τους στα τοπικά κέντρα λήψεως αποφάσεων, κυρίως στη νοτιοανατολική Τουρκία όπου και διαμένει η πλειοψηφία του κουρδικού πληθυσμού, ο Τούρκος Πρόεδρος διαμήνυσε σε όλους τους τόνους ότι εάν εκλεγούν δήμαρχοι φίλα προσκείμενοι στην «τρομοκρατία», θα αντικατασταθούν με επιτρόπους διορισμένους από την κεντρική διοίκηση, όπως έχει ήδη συμβεί με την απερχόμενη δημοτική Αρχή σε περίπου 100 δήμους της νοτιοανατολικής Τουρκίας.

Στο πεδίο της οικονομίας, δε, το οποίο χρησιμοποιείται περισσότερο ως αντιπερισπασμός, ο Ερντογάν επιχειρεί να χαλιναγωγήσει την ανατίμηση των οπωροκηπευτικών, οι τιμές των οποίων αυξάνονται συνεχώς, όπως και όλα τα είδη πρώτης ανάγκης, εξαιτίας της συναλλαγματικής κρίσης που αναβιώνει η Τουρκία από πέρσι το καλοκαίρι.

Η δαπανηρή εξωτερική πολιτική

Η επιθετική εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, ωστόσο, στοιχίζει ακόμη περισσότερο στην ήδη βαθιά πληγωμένη οικονομία της. Ήδη οι Ηνωμένες Πολιτείες, πέρα από τις επιβληθείσες κυρώσεις εναντίον της χώρας, αποφάσισαν να αφαιρέσουν την Τουρκία από τον κατάλογο των χωρών εκείνων που απολαμβάνουν την προτίμηση για ανάπτυξη εμπορικών σχέσεων. Εξίσου οδυνηρή για την Τουρκία ήταν όμως και η απόφαση της Κίνας να κλείσει το προξενείο της στη Σμύρνη.

Μάλιστα, ενώ η Τουρκία επέλεξε να αναδείξει το ζήτημα, δεν κατάφερε να απολαύσει την υποστήριξη των παραδοσιακών της συμμάχων. Είναι γεγονός πως σε μια συγκυρία εντάσεων με τη Δύση και οικονομικών κλυδωνισμών, όπως η τωρινή, η Κίνα αποτελεί κρίσιμο "αντίβαρο" για την Τουρκία.

Οι νέες κυρώσεις

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, στο μεταξύ, ετοιμάζονται να επιβάλουν κι άλλες κυρώσεις εναντίον της Άγκυρας αν προχωρήσει με την αγορά των αντιπυραυλικών συστημάτων, όπως διατείνεται. Οι εκτιμήσεις που δημοσιεύονται στα αμερικανικά Μέσα Ενημέρωσης αναφέρουν ότι στο στόχαστρο δεν αποκλείεται να μπουν εκτός από εκπροσώπους της τουρκικής κυβέρνησης, εταιρείες και προσωπικότητες που δραστηριοποιούνται στον χώρο της αμυντικής βιομηχανίας. Ο τρόπος δε που απαντά ο Ερντογάν σε μια παγκόσμια υπερδύναμη, απειλώντας ακόμη και με αγορά S-500, τονώνει το εθνικιστικό ηθικό των Τούρκων πολιτών.

Η αποδόμηση των εκλογών

Με τις λεκτικές επιθέσεις και απειλές του ο Ερντογάν αποδομεί τις δημοτικές εκλογές και απονομιμοποιεί ο ίδιος το αποτέλεσμά τους, αφού ήδη ο λαός γνωρίζει πως ενδεχόμενη άνοδος των Κούρδων απλώς θα ωθήσει σε αντικατάστασή τους από πρόσωπα της κυβέρνησης και επιπρόσθετα θα βάλει σε νέες περιπέτειες των κουρδικό πληθυσμό.

Στο μεταξύ, ο Ερντογάν περιλαμβάνει στις «τρομοκρατικές» δυνάμεις και το κεμαλιστικό κόμμα των Ρεπουμπλικανών της αξιωματικής αντιπολίτευσης του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Ως εκ τούτου, εύλογα μπορεί κανείς να διερωτηθεί γιατί να δαπανηθούν τόσα χρήματα για τη διεξαγωγή δημοτικών εκλογών, αφού όσοι τοπικοί άρχοντες δεν αρέσουν στον Ερντογάν, θα αντικατασταθούν με διορισμένους από εκείνον επιτρόπους.

Οι δύσκολες αποφάσεις

Οι δύσκολες αποφάσεις που θα πρέπει να λάβει ο Τούρκος Πρόεδρος θα έρθουν, ουσιαστικά, μετά το στοίχημα της κάλπης της 31ης Μαρτίου. Η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας διατήρησε το επιτόκιο στο 24%. Οι νέες κυρώσεις είναι προ των πυλών. Αυτονόητο είναι, λοιπόν, ότι έπονται αναταραχές στην τουρκική οικονομία.

Σύμφωνα με Τούρκους οικονομολόγους, μετά τις δημοτικές εκλογές, το επίπεδο της αναμενόμενης υποτίμησης της λίρας θα εξαρτηθεί από την τουρκική κυβέρνηση. Θα μπορούσε να περιοριστεί μέσω μιας αξιόπιστης εξωτερικής πηγής χρηματοδότησης, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Βέβαια, μια τέτοια στροφή θα σήμαινε αυτόματα πως ο Ερντογάν δέχεται την αμερικανική εποπτεία και παράλληλα την απώλεια του ελέγχου, αφού ένα τέτοιο δάνειο ακολουθείται από ορθόδοξες οικονομικές πολιτικές. Δεύτερη επιλογή, που δεν αποτελεί πραγματικά επιλογή, είναι να διατηρήσει τον έλεγχο της χώρας του και της οικονομίας αυτής, αφήνοντας όμως ανοιχτό τον κίνδυνο μιας δεύτερης ελεύθερης πτώσης της λίρας.