Σημερινή

Δευτέρα, 25/03/2019
RSS

Ψυχρός Πόλεμος στη Βενεζουέλα

| Εκτύπωση | 03 Μάρτιος 2019, 18:05 | Της Μαρίνας Χατζηκώστα

Η Βενεζουέλα βυθίστηκε σε βαθιά πολιτική κρίση, μετά την απόφαση του ηγέτη τής Εθνικής Συνέλευσης, Χουάν Γκουαϊδό, να ανακηρύξει

ΜΕΤΩΠΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ - ΜΟΣΧΑΣ

ΤΟ ΞΕΣΠΑΣΜΑ ΕΝΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΛΕΟΝ ΜΑΚΡΙΝΟ, ΤΗΝ ΩΡΑ ΠΟΥ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΕΤΑΙ ΤΟ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΗΠΑ

Η προοπτική μιας στρατιωτικής σύγκρουσης στη Βενεζουέλα έχει ενισχυθεί μετά τις αναφορές ότι ΗΠΑ και Ρωσία στέλνουν ενισχύσεις για να στηρίξουν τους «εκλεκτούς» τους.


ΟΙ ΗΠΑ ετοιμάζουν στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα. Αυτή είναι η θέση που σθεναρά υποστηρίζει η Μόσχα. Είναι όμως πράγματι τόσο εύκολο για τις Ηνωμένες Πολιτείες να ανοίξουν ένα πεδίο μάχης τόσο κοντά στο δικό τους έδαφος; Στην πραγματικότητα είδαμε πολλές φορές τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες να κηρύσσουν πολέμους ή να εμπλέκονται σε αυτούς υπό προσχήματα, κυρίως όμως στη Μέση Ανατολή. Στόχος, η αύξηση της επιρροής τους. Μόνο που η Μέση Ανατολή, περιοχή πλούσια υπό γεωστρατηγικούς και φυσικούς όρους, δεν βρίσκεται κοντά στα εδάφη των δύο ισχυρών και φυσικά ποτέ δεν είδαμε άμεση σύγκρουση των δύο. Από μόνο του αυτό το γεγονός, λοιπόν, απομακρύνει το σενάριο ενός πολέμου ανάμεσα σε Μόσχα και Ουάσιγκτον, όχι όμως και τη μετεξέλιξη της επανάστασης στη Βενεζουέλα σε πραγματικό εμφύλιο πόλεμο, με τις δύο πλευρές να προμηθεύονται τα «απαραίτητα» από τους δύο προέδρους.

Γιατί οι ΗΠΑ δεν θα χτυπήσουν

Το σκηνικό πολέμου έχει ήδη στηθεί. Κυρίως για ψυχολογικούς λόγους. Λόγους που αφενός πιέζουν τη Βενεζουέλα και τον Μαδούρο, καθώς επίσης και τα υπόλοιπα κράτη της Λατινικής Αμερικής και, αφετέρου, δεν τσαλακώνουν το «πρεστίζ» της Ουάσιγκτον διεθνώς.

Ο οικονομικός πόλεμος των κυρώσεων, φυσικά, είναι σε πλήρη εξέλιξη. Ο πόλεμος με πραγματικά πυρά, αντίθετα, όχι. Εκ των πραγμάτων η προοπτική μιας στρατιωτικής σύγκρουσης στη Βενεζουέλα έχει ενισχυθεί μετά τις αναφορές ότι ΗΠΑ και Ρωσία στέλνουν ενισχύσεις για να στηρίξουν τους «εκλεκτούς» τους. Στις αρχές της εβδομάδας, μάλιστα, είδε το φως της δημοσιότητας μια φωτογραφία από το σημειωματάριο του Αμερικανού Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας, Τζον Μπόλτον, στην οποία απεικονιζόταν μια ιδιόχειρη σημείωση για 5.000 στρατιώτες στην Κολομβία. Αντίστοιχα οι πληροφορίες ανέφεραν πως η Ρωσία έχει στείλει 400 «μισθοφόρους» στη Βενεζουέλα για να στηρίξουν τον Μαδούρο, γεγονός που η Μόσχα δεν επιβεβαίωσε.

Ένας από τους βασικούς ανασταλτικούς παράγοντες που οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα μπουν με τις στρατιωτικές μπότες στη Βενεζουέλα, είναι η στήριξη που δεν έλαβαν στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η Βενεζουέλα του Νικολάς Μαδούρο δεν έχει μείνει μόνη στη διεθνή αρένα. Στηρίζουν τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών, δεν συναινούν, ωστόσο, να κηρύξουν τον Μαδούρο παράνομο.

Δεύτερος βασικός λόγος, που απομακρύνει το σενάριο της σύγκρουσης Μόσχας - Ουάσιγκτον στο έδαφος της Βενεζουέλας, είναι πως, παρά τις μερικές απόπειρες ανταρσίας στις γραμμές των εθνικών δυνάμεων, η στρατιωτική ηγεσία της Βενεζουέλας παραμένει σταθερά στο πλευρό του Προέδρου Μαδούρο. Ένα πράγμα που πρέπει όλοι να καταλάβουμε για τη Βενεζουέλα είναι πως, παρά τα δεινά που περνά ο λαός στη μεγάλη του πλειοψηφία, οι ένοπλες δυνάμεις, που αριθμούν περί τους 120.000 άνδρες του τακτικού στρατού, ουδέποτε «κουρεύτηκαν», παραμένουν πολυάριθμες και είναι καλά οπλισμένες. Διαθέτουν σύγχρονα ρωσικά επιθετικά ελικόπτερα, αεριωθούμενα, τεθωρακισμένα και τα τελευταία επιθετικά τουφέκια ΑΚ-103 από τη Ρωσία.

Στο μεταξύ, μπορεί ο Μαδούρο να μετρά εκατομμύρια «εχθρούς» στο σύνολο του πληθυσμού, μετρά ωστόσο και εκατομμύρια υποστηρικτές. Το κλειδί του παραμένει ο ενθουσιασμός που προκαλεί στα φτωχά λαϊκά στρώματα η μορφή του σοσιαλισμού του Τσάβες. Γενική παραδοχή είναι πως η αντιπολίτευση προσελκύει περισσότερο τους φιλελεύθερους, σχεδόν μεσαίας τάξης, πολίτες.

Κυρίως όμως ο Μαδούρο κρατά το κλειδί της εθνικής ταυτότητας των Βενεζουελάνων, αφού στην πλειοψηφία του ο καταπονημένος λαός δεν θα συναινούσε ποτέ σε σύμπραξη με τους Αμερικανούς, με τους οποίους έχει ταυτιστεί ο Γκουαϊδό. Οι Αμερικανοί γνωρίζουν δε καλά, από τα παραδείγματα του παρελθόντος, ότι βασική αιτία να συνασπιστεί ένας διχασμένος λαός μιας χώρας με έντονη εθνική ταυτότητα, είναι η επιδρομή των ξένων δυνάμεων. Πώς λοιπόν μετά τις καταστροφές στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, οι ΗΠΑ να είναι διατεθειμένες να διακινδυνεύσουν μιαν «ανθρωπιστική επέμβαση» εναντίον μιας χώρας με όπλα πολύ πιο ισχυρά; Η διάλυση θα προκαλούσε αστάθεια σε όλο το ημισφαίριο.

Επιχείρηση εμπλοκής Κολομβίας και Βραζιλίας

Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ηγηθούν ενός ενδεχόμενου πολέμου από τα μετόπισθεν, βάζοντας μπροστά χώρες που συνορεύουν με τη Βενεζουέλα και τις οποίες ελέγχουν, όπως για παράδειγμα η Κολομβία και η Βραζιλία. Ακόμη όμως και αυτό το σενάριο μοιάζει να απομακρύνεται καθώς οι δύο αυτές χώρες, στο πλαίσιο μιας δεύτερης ανάγνωσης, δεν θα μπορούσαν να υποστούν το στρατιωτικό, πολιτικό και οικονομικό κόστος ενός ανοικτού πολέμου κατά του λαού της Βενεζουέλας, όποιας στήριξης κι αν τύχουν από τους Αμερικανούς.

Ένα βήμα πιο κοντά στον νέο ψυχρό πόλεμο

Η κρίση στη Βενεζουέλα οδηγεί ένα βήμα πιο κοντά τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία στην αναβίωση του ψυχροπολεμικού κλίματος.

Η προηγούμενη φορά που η Λατινική Αμερική είχε βρεθεί στο προσκήνιο των γεωπολιτικών εξελίξεων ήταν η περίοδος μέχρι τον Ψυχρό Πόλεμο. Οι μεγάλες δυνάμεις την άφησαν στην ησυχία της μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και πλέον από τις αρχές του 2000 άρχισε εκ νέου, αμυδρά στην αρχή και δυναμικά σήμερα, να «μπαίνει στο παιχνίδι» της αντιπαράθεσης των ισχυρών.

Το νέο άνοιγμα έγινε από την αλλαγή των κυβερνήσεων σε χώρες όπως η Βενεζουέλα, η Βολιβία και το Εκουαδόρ από τις ίδιες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, οι οποίες θεώρησαν ως υπεύθυνες για την παρατεταμένη φτώχια τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και επιχείρησαν να απαγκιστρωθούν από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας ανοίχτηκαν σε συνεργασίες με την Κούβα, τη Ρωσία και την Κίνα. Το κινεζικό εμπόριο και τα δάνεια πρόσφεραν μια σανίδα σωτηρίας και για τον Μαδούρο, μειώνοντας την ευαισθησία της χώρας του στην πίεση των ΗΠΑ και της Δύσης. Η Ρωσία από την άλλη ήταν η απαραίτητη συμμαχία για την αγορά εξοπλισμών. Ακόμη και σήμερα ο Μαδούρο, στη Βενεζουέλα της κατάρρευσης, προσφέρει πετρέλαιο στη Μόσχα για να λάβει ανθρωπιστική βοήθεια. Όπως παρατηρεί το Carnegie Endowment for International Peace, «η προσέγγιση της Μόσχας στη Λατινική Αμερική σήμερα, αντανακλά τη σοβιετική επέκταση επιρροής τη δεκαετία του 1960 έως τη δεκαετία του 1980». Αυτό οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα το άφηναν αναπάντητο.