Σημερινή

Πέμπτη, 21/02/2019
RSS

Πολιτική καταιγίδα ενόψει

| Εκτύπωση | 10 Φεβρουάριος 2019, 16:00 | Της Μαρίνας Χατζηκώστα

ΑΛΛΟΙ ΑΝΤΙΔΡΟΥΝ ΣΤΗ ΛΙΤΟΤΗΤΑ, ΑΛΛΟΙ ΑΝΤΙΔΡΟΥΝ ΣΤΑ ΜΕΤΡΑ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ, ΑΛΛΟΙ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΣΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΗΣ

ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΠΟΥ ΚΡΙΝΟΥΝ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

ΟΙ ΚΑΛΠΕΣ ΘΑ ΚΑΤΑΔΕΙΞΟΥΝ ΣΕ ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΧΩΡΑ, ΤΙΣ ΣΙΩΠΗΡΕΣ ΚΡΑΥΓΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΑΠΟΦΑΣΙΣΜΕΝΟΙ ΝΑ ΠΑΡΟΥΝ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥΣ

Η πραγματική απειλή που γιγαντώνεται μέσα από την άνοδο των λαϊκιστικών και εθνικιστικών δυνάμεων είναι η επιβίωση της ΕΕ, υπό τη μορφή που την ξέρουμε σήμερα

Στην πραγματικότητα αυτό που αγχώνει τις Βρυξέλλες για τις επικείμενες Ευρωεκλογές του Μαΐου δεν είναι πως οι ευρωσκεπτικιστές θα πάρουν τον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλά το γεγονός ότι ενδεχόμενη -και πολύ πιθανή- ενίσχυσή τους θα μπορούσε να αποτελέσει τα βαρίδια της ευρωπαϊκής ζυγαριάς, η οποία τελικά θα γείρει προς τη μια ή προς την άλλη κατεύθυνση. Το 2019 είναι εκ των πραγμάτων η χρονιά που θα αποφασίσει πλέον οριστικά τη μελλοντική κατεύθυνση της ΕΕ και αυτή η ευρω-εκλογική αναμέτρηση είναι ίσως η πιο κομβική στην ιστορία της Ένωσης.

Εδώ και σχεδόν μια διετία ο Εμμανουέλ Μακρόν, ο οποίος παρέλαβε τα ηνία από την Άγκελα Μέρκελ, προσπαθεί αλλά δεν κατάφερε να πείσει τα κράτη-μέλη σε συσπείρωση για τις μεταρρυθμιστικές του ιδέες. Ο κύβος είναι έτοιμος και θα ριφθεί, είτε υπέρ εκείνων που επιθυμούν τη μεταρρύθμιση της ΕΕ ή προς τα διάφορα είδη λαϊκιστών ή προς μια νέα ομάδα συνασπισμένων επιβραδυντών της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, προερχομένων κυρίως από χώρες της Σκανδιναβικής Χερσονήσου και της Βόρειας Ευρώπης.

Η «εισβολή» των ευρωσκεπτικιστών

Τα πρόσφατα χρόνια, οι ευρωσκεπτικιστικές, λαϊκιστικές και εθνικιστικές δυνάμεις έχουν «εισβάλει» σε πολλά κράτη-μέλη. Η Ιταλία είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα εθνικών εκλογών που ανέδειξαν στην κυβέρνηση ένα λαϊκίστικο και ένα ακροδεξιό κόμμα, τους Πέντε Αστέρες και τη Λέγκα. Ο Μαρκ Ρούτε της Δανίας ηγείται πλέον των κρατών της Σκανδιναβικής Χερσονήσου, γνωστών με το παρατσούκλι της «νέας Χανσεατικής Ένωσης». Στη Γερμανία το AfD είναι τρίτο κόμμα και σε κάθε εθνική εκλογική αναμέτρηση καταγράφει νέα άνοδο. Στην Ισπανία η κυβέρνηση μειοψηφίας είναι αντιμέτωπη με τους αποσχιστές της Καταλωνίας. Και η Γαλλία, με δεύτερο κόμμα την ακροδεξιά της Μαρίν Λεπέν, είναι αντιμέτωπη με τις πιέσεις των «κίτρινων γιλέκων».

Το 2019 τέτοιες δυνάμεις θα συνεχίσουν να επηρεάζουν και να πιέζουν την Ευρώπη. Κι αυτό γιατί οι παράγοντες που συνέβαλαν στην άνοδό τους εξακολουθούν να υπάρχουν. Θέματα όπως η χαμηλή οικονομική ανάπτυξη, ο σκεπτικισμός ως προς τα φαινομενικά οφέλη της παγκοσμιοποίησης, η αυξανόμενη ανισότητα του πλούτου, η αγωνία για τη μετανάστευση, οι δημογραφικές αλλαγές και οι ανησυχίες για την απώλεια εθνικής κυριαρχίας είναι προφανές ότι ενισχύουν πολιτικές δυνάμεις που αμφισβητούν τα όργανα λήψης αποφάσεων.

Το δίλημμα παραμονής ή εξόδου

Το σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις είναι πως οι πολίτες της Ευρώπης, στην πλειοψηφία τους συνεχίζουν να θέλουν την παραμονή της χώρας τους στην ΕΕ. Επιθυμία που κατά κύριο λόγο προέρχεται από τον φόβο των απρόβλεπτων συνεπειών της αποχώρησης από την ΕΕ, με τις οποίες είναι ήδη αντιμέτωπη η Βρετανία. Γι’ αυτό άλλωστε και οι πιο σκληροπυρηνικοί πολιτικοί ηγέτες των ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων, όταν αναλάβουν τα ηνία μιας χώρας, ρίχνουν τους τόνους και μιλούν για μια διαφορετική Ευρώπη, αλλά όχι για καθόλου Ευρώπη.

Το συμπέρασμα που εξάγεται, λοιπόν, μέσα από τις πολιτικές αναλύσεις είναι πως η πραγματική απειλή που γιγαντώνεται μέσα από την άνοδο των λαϊκιστικών και εθνικιστικών δυνάμεων είναι η επιβίωση της ΕΕ, υπό τη μορφή που την ξέρουμε σήμερα. Ο φόβος προς το άγνωστο, για τους πολίτες της Ευρώπης δίνει σκληρή μάχη με τα όρια της αντοχής τού σήμερα.

Τα καλά νέα για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πως δεν υπάρχουν πολλές γενικές εκλογές προγραμματισμένες για φέτος στην Ευρώπη. Το κακό νέο είναι πως οι ψηφοφόροι, που δεν έχουν σε υψηλή εκτίμηση τις ευρωεκλογές, θεωρώντας πως οι Βρυξέλλες αποφασίζουν σε βάρος της καθημερινότητάς τους, ενδέχεται να τιμωρήσουν τις κυβερνήσεις τους εκλέγοντας ένα κοινοβουλευτικό σώμα με γερή παρουσία αντισυστημικών κομμάτων, τα οποία θα προκαλούν σοβαρά προβλήματα στο κατακερματισμένο σώμα που ελέγχεται σήμερα από τις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις.

Οι επιπτώσεις σε εθνικό επίπεδο

Είναι προφανές ότι οι Ευρωεκλογές επηρεάζουν και σε εθνικό επίπεδο όλα τα κράτη-μέλη, αφού η διαδικασία αποτελεί σφυγμομέτρηση και για την πολιτική κατάσταση εντός της χώρας. Με την ολοκλήρωση των Ευρωεκλογών, τα πολιτικά κόμματα της κάθε χώρας θα κάνουν τον απολογισμό τους, προκειμένου να χαρτογραφήσουν το πολιτικό τους μέλλον. Δεν αποκλείεται μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις, όπου οι κυβερνήσεις είναι ανοχής ή αστάθειας, να δούμε την άμεση κήρυξη πρόωρων εκλογών. Σενάριο ιδιαίτερα πιθανό για την Ισπανία, ή ακόμη και για την Ιταλία και τη Γερμανία, οι οποίες κυβερνώνται από αμήχανους συνασπισμούς.

Οι κοινωνικές ανισότητες

Μεταξύ των καυτών ζητημάτων -που αφενός καίνε τις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις, αφετέρου δίνουν δυναμική στα άκρα- είναι αυτά των κοινωνικών ανισοτήτων. Οι φιλόδοξοι στόχοι της Κομισιόν έχουν μείνει μόνο στα λόγια και στα χαρτιά, με αποτέλεσμα οι πολίτες της ΕΕ να προσπερνούν τις υποσχέσεις αυτές αδιάφορα ή, στην καλύτερη περίπτωση, να τις ακούνε με δυσπιστία. Κι αυτό γιατί, παρά τις υποσχέσεις των Βρυξελλών, στις περισσότερες χώρες παρατηρείται διαρκής αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων και, ευρύτερα, των εισοδηματικών και περιφερειακών ανισοτήτων.

Η εμμονή στις πολιτικές λιτότητας, που τώρα υπόσχονται ότι θα αποτελέσουν παρελθόν, η σφιχτή έως αρνητική πολιτική στάση στο ζήτημα της ενίσχυσης των δημόσιων επενδύσεων, η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας, έχουν εξοργίσει τους πολίτες και δεν αποκλείεται οι συνέπειες των αποτυχημένων επιλογών των συντηρητικών πολιτικών ηγεσιών στην ΕΕ να έχουν αντίστροφες και ανάλογες αντιδράσεις την ώρα της κάλπης, που οι ψηφοφόροι θα πρέπει να διαλέξουν ποιους θα στηρίξουν και ποιους θα αφήσουν πίσω. Εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν, ούτε και η «χαλαρή» ψήφος αποτελεί επιλογή.

Η τελική επίθεση

Ο λαϊκισμός σάρωσε στη μεγαλύτερη ηγεμονική δύναμη του πλανήτη, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, σάρωσε και στη Βρετανία, την ώρα του δημοψηφίσματος για το Brexit. Κέρδισε τις εντυπώσεις και τα ηνία και στην Ιταλία, αλλά και στην Πολωνία, στην Ουγγαρία, στην Αυστρία, στην Τσεχία, στη Σλοβακία. Χτύπησε μετά βεβαιότητος την πόρτα της Γερμανίας και της Γαλλίας και κατευθύνεται και στην Ολλανδία. Ελλάδα και Κύπρος δεν θα αποτελέσουν, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις των Βρυξελλών, εξαίρεση.

Ο χρόνος τελειώνει

Οι Βρυξέλλες τρέχουν και δεν φτάνουν να αναστρέψουν το εύφορο έδαφος που έστρωσε στους λαϊκιστές ο άσχημος τρόπος με τον οποίο αναπτύχθηκε η παγκοσμιοποίηση, η οποία άφησε πολύ κόσμο στα άδυτα της οικονομίας. Στις διαρκείς γεωπολιτικές συγκρούσεις που προκαλούν τα μεγάλα ρεύματα μεταναστών. Τα φιλοευρωπαϊκά κόμματα στην πραγματικότητα έχουν μόλις δύο μήνες για να μπορέσουν να προτείνουν λύσεις, να εξεύρουν θέσεις εργασίας και να μιλήσουν για αυξήσεις εισοδημάτων. Να πείσουν ότι το μέλλον, το άμεσο μέλλον, θα είναι καλύτερο, γιατί αν δεν πείσουν, η πληγή θα είναι βαθιά. Οι Ευρωεκλογές θα αποτελέσουν μια σκληρή δοκιμασία για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα…