Σημερινή

Σάββατο, 23/02/2019
RSS

Κόκκινες γραμμές σε… νεφελώδες τοπίο

| Εκτύπωση | 03 Φεβρουάριος 2019, 18:00 | Του Γιάννη Γιωργαλλή

Ακόμα και μετά την υπερψήφιση της τροπολογίας για το Backstop, η Βουλή των Κοινοτήτων αδυνατεί να διασαφηνίσει τι είδους συμφωνί

ΑΝΟΙΧΤΑ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΤΑ ΑΚΑΝΘΩΔΗ ΖΗΤΗΜΑΤΑ 54 ΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ BREXIT

ΑΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΤΕΣ ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΜΕΪ ΟΙ «ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΕΣ» ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ BACKSTOP ΣΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΑΠΟΧΩΡΗΣΗΣ

Ο όρος για επαναδιαπραγμάτευση προϋποθέτει τη ριζική αλλαγή της θέσης του Λονδίνου για τη μελλοντική σχέση με την ΕΕ. Το πιθανότερο σενάριο είναι η σύναψη μιας συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου


Μόλις 54 ημέρες πριν από την καθορισμένη ημερομηνία για το Brexit, τα ακανθώδη ζητήματα μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένουν ανοιχτά, ενώ οι δύο πλευρές μοιάζουν ακόμα και σε αυτό το κρίσιμο χρονικό σημείο να είναι ανυποχώρητες από τις κόκκινες γραμμές τους.

Από τη μια η βρετανική κυβέρνηση με τις ευλογίες της Βουλής των Κοινοτήτων αποφάσισε να δοκιμάσει την υπομονή της ΕΕ και να επαναδιαπραγματευτεί την «ιερή» συμφωνία αποχώρησης την ώρα που η κλεψύδρα του χρόνο αδειάζει επικίνδυνα. Από την άλλη, οι Βρυξέλλες «έδειξαν τα δόντια» στο επίμονο Κοινοβούλιο της Βρετανίας, αφού με ομοβροντία δηλώσεων επιβεβαίωσαν ότι δεν είναι πρόθυμες να αγγίξουν τη συμφωνία που συνομολογήθηκε για το Brexit.

Στέλνουν τη Μέι πίσω στις Βρυξέλλες

Στη μαθημένη πλέον από δράματα βρετανική Βουλή, με αργούς ρυθμούς οι νομοθέτες άρχισαν να δίνουν στίγματα για το πώς θέλουν να προχωρήσει η διαδικασία του Brexit. Με μια καθαρά συμβολική κίνηση, που σηματοδοτεί την αντίθεσή τους σε μια έξοδο χωρίς συμφωνία, υπερψήφισαν τη σχετική τροπολογία, αλλά παραδόξως καταψήφισαν την τροπολογία που θα τους έδινε πρακτικά τη δύναμη να σταματήσουν αυτήν την «άτακτη έξοδο».

Την ίδια ώρα «ευλόγησαν» την επιστροφή της Μέι στις Βρυξέλλες για επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας, αδιαφορώντας για τα αδιάκοπα «όχι» των Ευρωπαίων αξιωματούχων. Η Μέι «τζόγαρε» τα τελευταία ίχνη της πρωθυπουργικής της εξουσίας και πέρασε τελικά την τροπολογία για την επαναδιαπραγμάτευση των λεγόμενων «δεσμευτικών» τροποποιήσεων του Backstop στη συμφωνία αποχώρησης, χωρίς να διευκρινίζει όμως ποιες θα είναι οι τροποποιήσεις αυτές. Το αποτέλεσμα αυτής της ψηφοφορίας για πολλούς αναλυτές δείχνει ότι, παρόλο που διαφάνηκε μια τάση στο Κοινοβούλιο, η Βρετανία βρίσκεται ακόμα σε σύγχυση για το τι θα ακολουθήσει, την ώρα που τα χρονικά περιθώρια βρίσκονται σε οριακό σημείο.

Η σημασία των τροπολογιών

Αν και στη θεωρία το Κοινοβούλιο υπερψήφισε σχετική τροπολογία, ώστε να μην αφήσει τη χώρα να «συντριβεί» με έξοδο χωρίς συμφωνία, εντούτοις απέτυχε να εξασφαλίσει τα εργαλεία για να αποτρέψει τελικά το ενδεχόμενο. Παρόλο που η άρνηση της πλειοψηφίας να αποτρέψει ένα σκληρό διαζύγιο μπορεί να ερμηνευτεί ως μέτρο πίεσης στη Μέι, ώστε υπό την απειλή του «no deal» να απαιτήσει καλύτερους όρους για τη συμφωνία στις Βρυξέλλες, δύσκολα μπορούμε να μιλήσουμε για «επιτυχία», καθώς μετά από δύο χρόνια αδιάκοπων συζητήσεων το ιδανικό αποτέλεσμα δεν θα έπρεπε να είναι μόλις μια συμβολική τροπολογία.

Εξίσου προβληματική είναι η τροπολογία για την επαναδιαπραγμάτευση της πρόνοιας των ιρλανδικών συνόρων. Η Μέι, ενώπιον των Ευρωπαίων αξιωματούχων, έκανε σαφές ότι η κύρια αιτία της αντίθεσης των Τόρις ήταν η πρόνοια του Backstop. Μάλιστα, αμέσως μετά τη ψηφοφορία επεσήμανε ότι τα αποτελέσματά της έδειξαν ότι η πλειοψηφία των βουλευτών θα υποστηρίξει μια συμφωνία με αλλαγές σε αυτήν την πρόνοια. Όμως, αυτή η στήριξη δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη σε καμία περίπτωση. Σε συνάντηση που είχαν οι Brexiteers, πριν από την ψήφιση των τροπολογιών, έκαναν σαφές ότι η στήριξή τους δεν μεταφράζεται αυτόματα σε υπερψήφιση της συμφωνίας με τις όποιες αλλαγές θα φέρει η Μέι από τις Βρυξέλλες.

Πίσω από τα «όχι»

Ενώ υπήρχε η αίσθηση στη Βρετανία μετά την ψήφιση των τροπολογιών ότι το μπαλάκι είναι πλέον στο γήπεδο της ΕΕ, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι το έστειλαν πίσω με τη σημείωση ότι «τίποτα δεν έχει αλλάξει». Άμεσα και συντονισμένα, διέλυσαν, στο πλαίσιο της διαπραγματευτικής τους τακτικής, κάθε ελπίδα για επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας αποχώρησης, εάν πρώτα δεν επανακαθορίσει τις κόκκινες γραμμές του το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, επαναλαμβάνοντας ότι «η συμφωνία είναι και παραμένει ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος για να αποχωρήσει η Βρετανία από το μπλοκ των 28», ζήτησε από το Λονδίνο να αποσαφηνίσει ποιο σχέδιο θα μπορούσε να συγκεντρώσει την πλειοψηφία στη Βουλή των Κοινοτήτων. Όμως, η άκαμπτη στάση των Βρυξελλών αφήνει ένα παράθυρο διαπραγμάτευσης, το οποίο δείχνει τις προθέσεις τους για τη μελλοντική συνεργασία που επιθυμούν με τη Βρετανία. Συγκεκριμένα, ο όρος για επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας προϋποθέτει τη ριζική αλλαγή της θέσης του Λονδίνου για τη μελλοντική σχέση με την Ένωση. Εάν μείνουν ως έχουν τα πράγματα, το πιθανότερο σενάριο μετά το Brexit είναι η σύναψη μιας συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου.

Οι Βρυξέλλες, όμως, θέλοντας να απαλείψουν το πρόβλημα των «σκληρών» συνόρων μεταξύ Βόρειας Ιρλανδίας και Ιρλανδίας με τον πιο «ανώδυνο» τρόπο, αλλά και να διατηρήσουν στους κόλπους τους ένα σημαντικό εταίρο, καλούν τη Βρετανία σε αναθεώρηση των κόκκινων γραμμών της, με την προοπτική να παραμείνει τελικά στην Τελωνειακή Ένωση ή στην Ενιαία Αγορά.

Ένας αναξιόπιστος συνομιλητής

Στις Βρυξέλλες, όμως, εδώ και καιρό άρχισαν να βλέπουν τη Βρετανία ως έναν αναξιόπιστο συνομιλητή. Η άρνηση της ΕΕ να επαναρχίσει τις διαβουλεύσεις για τη συμφωνία, πέρα από διαπραγματευτική τακτική, δείχνει ότι υπάρχουν φόβοι πως ακόμα και με περαιτέρω υποχωρήσεις, αυτή η προσπάθεια ίσως οδηγήσει σε νέο αδιέξοδο. Η επίμονη ερώτηση των Βρυξελλών στη Μέι να τους προσδιορίσει τι πραγματικά θέλουν οι Βρετανοί βουλευτές για να συγκεντρώσουν πλειοψηφία ώστε να εγκριθεί η συμφωνία δεν είναι κενή περιεχομένου, αλλά αντανακλά αυτήν την ανησυχία.

Ακόμα και μετά την υπερψήφιση της τροπολογίας για το Backstop, η Βουλή των Κοινοτήτων αδυνατεί να διασαφηνίσει τι είδους συμφωνία θέλει. Οι «νεφελώδεις» αναφορές της Μέι για τροποποιήσεις στο Βackstop δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση για συζήτηση λίγες εβδομάδες πριν από την 29η Μαρτίου. Η ΕΕ δεν θέλει να ανοίξει νέο κύκλο συνομιλιών που δεν έχουν εγγύηση ότι θα φέρουν αποτέλεσμα, όταν μπορεί εναλλακτικά να ετοιμάζεται για το χειρότερο δυνατό σενάριο, αυτό του «no deal».

Νικήτρια μέσα από το αδιέξοδο

Το διακύβευμα πάντως και για τα δύο μέρη κρίνεται αποτρεπτικό για να αφήσουν τόσο εύκολα το Ηνωμένο Βασίλειο να «συντριβεί» χωρίς κάποια συμφωνία. Στην περίπτωση στην οποία, όμως, οι Βρυξέλλες αρνηθούν να παίξουν το «παιχνίδι» της Βρετανίας και δεν συναινέσουν σε αλλαγές στη συμφωνία, παραδόξως η Μέι αναμένεται να βγει η νικήτρια από αυτό το «αδιέξοδο». Για τους σκληρούς Brexiteers φαντάζει εφιαλτική η προοπτική το Brexit να «μαλακώσει» ή ακόμα και να αναβληθεί από τους Remainers στη Βουλή των Κοινοτήτων. Εάν η νέα ψηφοφορία για τη συμφωνία της Μέι ακολουθήσει τη μοίρα της πρώτης, ενδεχομένως να εξεταστούν άλλες επιλογές για άρση του αδιεξόδου. Ανάμεσα σε αυτές τις εναλλακτικές ίσως να είναι πρόωρες εκλογές ή ένα δεύτερο δημοψήφισμα.

Σε αυτό το σημείο, η Μέι αναμένεται να παίξει το τελευταίο της χαρτί, αφού θα παρουσιάσει τη συμφωνία της στους Brexiteers ως τη μοναδική επιλογή, η οποία θα εμπεριέχει τουλάχιστον τις βασικές αρχές για έξοδο της χώρας από την ΕΕ. Χωρίς εναλλακτική θα βρεθούν και οι βουλευτές που δεν θέλουν ένα «άτακτο» Brexit. Αναλυτές επισημαίνουν ότι εάν η Μέι καταφέρει να κινητοποιήσει τους βουλευτές μέσω του φόβου, η συμφωνία θα περάσει τελικά από τη Βουλή των Κοινοτήτων.