Σημερινή

Δευτέρα, 18/02/2019
RSS

Παγώνουν το Brexit

| Εκτύπωση | 13 Ιανουάριος 2019, 18:05 | Του Γιάννη Γιωργαλλή

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΟΛΟΥ ΣΙΓΟΥΡΟ ΟΤΙ ΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΘΕΣΗ ΝΑ ΕΠΙΛΥΣΕΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Τ

ΣΕ ΣΥΓΧΥΣΗ ΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ, ΣΤΑΣΗ ΑΝΑΜΟΝΗΣ ΟΙ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ

ΤΡΟΠΟΥΣ ΑΝΑΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΕΞΟΔΟΥ ΕΞΕΤΑΖΕΙ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝ ΑΝΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΗΤΤΑΣ ΜΕΪ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΛΙΟ


Μπαίνοντας στην τελική πλέον ευθεία που θα κρίνει την τύχη της συμφωνίας του Brexit με την ΕΕ στην ψηφοφορία της 15ης Ιανουαρίου στη Βουλή των Κοινοτήτων, η πολιτική κατάσταση στη Βρετανία μοιάζει πιο έκρυθμη από ποτέ. Το μικρό διάλειμμα από την αναβολή της ψηφοφορίας τον Δεκέμβριο δεν ηρέμησε τα πολιτικά πνεύματα, ενώ κατά την πενθήμερη συζήτηση στη Βουλή επί της συμφωνίας του Brexit επιβεβαιώθηκε μεν ο κατακερματισμός του Σώματος, αλλά διαφάνηκε μια διαφορετική τάση.

Μπορεί η Βουλή των Κοινοτήτων να εμφανίζεται διαιρεμένη ως προς τις «σωστές» επιλογές εξόδου της χώρας από την ΕΕ, εντούτοις υπάρχει συμφωνία, τουλάχιστον σε οριακή πλειοψηφία, ότι η χώρα δεν πρέπει να αποχαιρετήσει με «σκληρούς» όρους το μπλοκ των 27. Με την κρίσιμη ημέρα της ψηφοφορίας να πλησιάζει, η «αρνητική» τάση στο Κοινοβούλιο παραμένει κυρίαρχη, ενώ οι επιλογές αλλά και τα χρονικά όρια της Κυβέρνησης περιορίζονται δραματικά.

Οι συντριπτικές ήττες της Μέι

Η συζήτηση πάντως στο Κοινοβούλιο εγκαινιάστηκε με δύο συντριπτικές ήττες της Κυβέρνησης, προοιωνίζοντας την τελική έκβαση της μάχης που θα δοθεί την Τρίτη αλλά και επιβεβαιώνοντας την πολιτική κρίση που θα κληθεί να αντιμετωπίσει με μαθηματική ακρίβεια η Πρωθυπουργός Τερέζα Μέι. Μετά από δύο πρωινά κοινοβουλευτικού «δράματος», το Σώμα της Βουλής ενέκρινε αρχικά τροπολογία που περιορίζει τη δυνατότητα του Υπουργείου Οικονομικών σε θέματα φορολόγησης, εάν η Κυβέρνηση προσπαθήσει να περάσει μία έξοδο χωρίς συμφωνία, χωρίς προηγουμένως να έχει τη συγκατάθεση της Βουλής. Στην ταπεινωτική αυτή ήττα της Κυβέρνησης θεωρείται ότι «έβαλαν τον χέρι τους» περίπου 20 βουλευτές του Συντηρητικού Κόμματος.

Το δεύτερο κοινοβουλευτικό χαστούκι ήρθε με την επικύρωση της πρότασης, κατά την όποια δίνεται προθεσμία στη Μέι μόλις τριών ημερών για να διαπραγματευτεί μια νέα συμφωνία, αν ηττηθεί την επόμενη εβδομάδα στην κρίσιμη ψηφοφορία για την έγκριση της συμφωνίας με την ΕΕ. Τα αποτελέσματα ερμηνεύονται ως οι πρώτες σαφείς ενδείξεις ότι η πλειοψηφία των βουλευτών αντιτίθενται στο ενδεχόμενο ενός «no deal».

Ο κατακερματισμός της Βουλής των Κοινοτήτων

Παρά το γεγονός όμως ότι βρέθηκε τουλάχιστον μια κοινή συνισταμένη, η Βουλή των Κοινοτήτων ενόψει της καθοριστικής ψηφοφορίας όχι μόνο εμφανίζεται κατακερματισμένη, αλλά δεν μπορεί να εντοπίσει οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική. Στις ψηφοφορίες διεφάνη η πρόθεση να μπλοκάρουν το «no deal», όμως δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να υποδηλώνει τι υποστηρίζουν τελικά, ούτε την εναλλακτική του νορβηγικού μοντέλου, αλλά ούτε και την επιλογή ενός δεύτερου δημοψηφίσματος. Την ίδια ώρα, η οριακή ενότητα πάνω στην αποτροπή της εξόδου χωρίς συμφωνία κρίνεται μάταιη, καθώς, εν απουσία άλλης εναλλακτικής, το «no deal» θα είναι η μόνη επιλογή, ανεξαρτήτως τι θα πει το Κοινοβούλιο.

Εάν το σχέδιο της Μέι καταψηφιστεί και δεν φέρει στο τραπέζι ένα άλλο, η Βρετανία θα αποχωρήσει από την ΕΕ χωρίς συμφωνία. Το σχέδιο της Μέι δεν είναι ένα απλό σχέδιο, αλλά νομική συμφωνία αποχώρησης που συμφωνήθηκε με τις Βρυξέλλες. Η αλήθεια είναι όμως ότι η αδυναμία συμφωνίας μιας εναλλακτικής στη Βουλή των Κοινοτήτων είναι κενή περιεχομένου. Το νομικό κείμενο που καλούνται να ψηφίσουν έχει συμφωνηθεί με την ΕΕ αλλά δεν έχουν την επιλογή ή τη δυνατότητα τροποποίησης του. Οι οποιεσδήποτε αλλαγές πρέπει να τύχουν έγκρισης από τα ευρωπαϊκά όργανα.

«Όχι» από Βρυξέλλες

Στο στρατόπεδο των Βρυξελλών διατείνονται ότι το «όχι» σημαίνει «όχι». Καμιά νομική εγγύηση, κανένα χρονικό περιθώριο για οικονομική συμφωνία, καμιά καταληκτική ημερομηνία για την ισχύ του backstop για τα ιρλανδικά σύνορα. Με λίγα λόγια, η ΕΕ δεν επαναδιαπραγματεύεται τη συμφωνία αλλά και δεν προτίθεται να βοηθήσει τη Βρετανίδα Πρωθυπουργό πριν «μιλήσουν» οι βουλευτές. Με πιθανότερο σενάριο η Μέι να χάσει την ψηφοφορία της Τρίτης, λόγω της αντίθεσης μερίδας των Τόρις αλλά και του Δημοκρατικού Ενωτικού Κόμματος της Βορείου Ιρλανδίας, στις Βρυξέλλες τηρείται από τη μια στάση αναμονής και από την άλλη εξετάζεται το σενάριο παράτασης της προθεσμίας της βρετανικής αποχώρησης, που λήγει στις 29 Μαρτίου.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι, επειδή η συντριβή της Μέι θεωρείται πλέον ως η πιο πιθανή εξέλιξη, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει τρόπους αναβολής του Brexit. Η ήττα της Μέι στο κοινοβούλιο αναμένεται ότι θα οδηγήσει τη διαδικασία σε αχαρτογράφητο έδαφος, όμως κανένα από τα δύο μέρη δεν θέλει μία έξοδο χωρίς συμφωνία. Εντούτοις, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι το Ηνωμένο Βασίλειο με την παρούσα πολιτική κατάσταση θα είναι σε θέση να επιλύσει τα προβλήματά του, ακόμα και στο σενάριο αναβολής της διαδικασίας.

Τα 5 σενάρια αναβολής

Στην περίπτωση που τεθεί σε ισχύ η επιλογή της αναβολής της διαδικασίας του Brexit, πέντε είναι τα σενάρια για τα επόμενα βήμα. Το πρώτο σενάριο θέλει τη Βρετανία να ζητάει αναβολή του Brexit βάσει του άρθρου 50 της ευρωπαϊκής συνθήκης. Σε αυτήν την περίπτωση, όμως, θα είναι αναγκαία η ομόφωνη έγκριση και από τις 27 χώρες μέλη της Ένωσης, κάτι που δεν θα είναι δύσκολο να δοθεί.

Το δεύτερο σενάριο θέλει το Λονδίνο να ανακαλεί την επίκληση του άρθρου 50, καθησυχάζοντας όμως τις αντιδράσεις που αναμένεται να ξεσπάσουν από τους υποστηρικτές του Brexit, υποσχόμενο την επανάληψη της ενεργοποίησης. Σε αυτήν την περίπτωση, σύμφωνα με απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ, μπορεί να ανακαλέσει την ενεργοποίηση του άρθρου 50 μονομερώς, και κατά συνέπειαν δεν θα χρειασθεί την έγκριση των 27.

Κατά το τρίτο σενάριο, η Βρετανία ανακαλεί την ενεργοποίηση του άρθρου ενόψει της διεξαγωγής εκλογών ή νέου δημοψηφίσματος. Το τέταρτο και το πέμπτο σενάριο θέλουν καθυστέρηση της διαδικασίας, τριών μηνών και ενός έτους αντίστοιχα. Στο τέταρτο σενάριο, με την καθυστέρηση τριών μηνών, αποφεύγεται ο σκόπελος των ευρωεκλογών, ενώ κατά το πέμπτο σενάριο τα πράγματα περιπλέκονται, αφού η Βρετανία θα πρέπει να εκλέξει νέους ευρωβουλευτές τον Μάιο, ακόμη και αν συνεχίζει να επιδιώκει την έξοδο από την Ένωση.

Οι 2 επιλογές της Τερέζα Μέι

Χωρίς κάποια ουσιαστική στήριξη από την ΕΕ και με πιθανότερη έκβαση την καταψήφιση της συμφωνίας, στην Τερέζα Μέι θεωρητικά απομένουν μόνο δύο επιλογές. Η μία από αυτές είναι να σχηματίσει έναν διακομματικό συνασπισμό που θα αποτελείται από Εργατικούς και άλλους βουλευτές, στα πρότυπα του μεγάλου συνασπισμού της Γερμανίας. Αυτή η επιλογή προϋποθέτει ότι θα πατήσει πάνω στις κόκκινες γραμμές της για ένα πιο «μαλακό» Brexit, το οποίο ίσως προνοεί μόνιμη παραμονή στην Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Ένωση.

Η επιλογή αυτή μάλιστα είναι «κληρονομιά» της πρότασης μομφής του κόμματός της, αφού θα είναι ασφαλής για τους επόμενους 12 μήνες. Παράλληλα, απαλείφει την ανάγκη για δίκτυ ασφαλείας στα ιρλανδικά σύνορα και κερδίζει την υποστήριξη των Εργατικών στην κρίσιμη ψηφοφορία. Η δεύτερη επιλογή, η οποία θεωρείται πιο ρεαλιστική, είναι η προκήρυξη εκλογών, χωρίς να περιμένει πρόταση δυσπιστίας από την αντιπολίτευση.

Αυτή η εξέλιξη θα αναγκάσει τους Εργατικούς, οι οποίοι ακόμα δεν έχουν καταφέρει να μετατρέψουν το χάος των Τόρις σε εκλογικά ποσοστά, να ξεκαθαρίσουν τις προθέσεις τους για τη διαδικασία του Brexit. Την ίδια ώρα, θα εξαναγκάσει σε συσπείρωση τους Συντηρητικούς, ώστε να υποστηρίξουν το σχέδιο της Μέι για έξοδο της χώρας από την ΕΕ.