Σημερινή

Κυριακή, 17/02/2019
RSS

Ο ρόλος της Κύπρου στον κινεζικό σχεδιασμό

| Εκτύπωση | 13 Ιανουάριος 2019, 18:02 | Του Γιώργου Βαρνάβα

Η «ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΚΟΙΝΟ ΜΕΛΛΟΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ»

* ΕΧΟΝΤΑΣ ΗΔΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙ ΠΑΝΩ ΑΠΟ 250 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΔΟΛΑΡΙΑ, ΜΕ ΑΠΩΤΑΤΟ ΔΕΔΗΛΩΜΕΝΟ ΣΤΟΧΟ ΤΟ ΠΟΣΟ ΤΟΥ 1 ΤΡΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟΥ ΔΟΛΑΡΙΩΝ, Η ΚΙΝΑ ΔΙΑΚΗΡΥΣΣΕΙ ΟΤΙ ΘΑ ΦΕΡΕΙ ΕΙΣ ΠΕΡΑΣ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΣΕ ΕΚΤΑΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΕΡΓΟ ΟΛΟΚΛΗΡΗΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΔΙΑΣΧΙΖΟΝΤΑΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ 68 ΧΩΡΕΣ, ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟ 65% ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ 40% ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΕΓΧΩΡΙΟΥ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ… ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ, ΟΜΩΣ, ΟΛΑ ΡΟΔΙΝΑ, ΚΑΘΩΣ Η ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΑΥΤΗ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ ΔΕΝ ΔΙΔΕΤΑΙ ΑΝΙΔΙΟΤΕΛΩΣ

* Η Κυπριακή Δημοκρατία, λόγω της μοναδικής στρατηγικής της θέσης (στο σημείο σύζευξης της χερσαίας «Ζώνης» μέσω του Ιράν και της Τουρκίας και του θαλάσσιου «Δρόμου» από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα), αποτελεί, ως διαμετακομιστικός κόμβος, κύριο σημείο ενδιαφέροντος της Κίνας


Ο Πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε πρόσφατα την απόσυρση των στρατευμάτων των Ηνωμένων Πολιτειών από την εμπόλεμη ζώνη της Συρίας, τερματίζοντας την εμπλοκή της υπερδύναμης, στρατιωτικά, πολιτικά και οικονομικά, στη Μέση Ανατολή.

Δεκαπέντε και πλέον χρόνια μετά την έναρξη της ενεργού εμπλοκής των Ηνωμένων Πολιτειών στα της Μέσης Ανατολής (με το περίφημο και αμφιλεγόμενο «War on Terror» του Τζορτζ Μπους Τζούνιορ), η πολιτική επιρροή που ασκεί η υπερδύναμη σε αυτές τις περιοχές φαίνεται να βρίσκεται σε βαρομετρικό χαμηλό.

Την ίδια όμως στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ επιλέγει την εξωτερική πολιτική του «απομονωτισμού» και την οικονομική πολιτική του «προστατευτισμού», ο Πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ αποδεικνύει εμφαντικά ότι το μέλλον της παγκόσμιας κοινότητας βρίσκεται, αντίθετα, στην εξωστρέφεια.

Διανύοντας ήδη πλέον τον έκτο χρόνο από τα εγκαίνια (2013) της κινεζικής Πρωτοβουλίας «Ζώνη και Δρόμος (Belt and Road Initiative)» είναι εμφανές ότι η Κίνα είναι πλέον έτοιμη να καλύψει το κενό που αφήνει πίσω της η Αμερική στη Μέση Ανατολή και στην Κεντρική Ασία και επιπρόσθετα να εκτοπίσει με την εξωτερική της πολιτική τις παραδοσιακές δυνάμεις τής Ευρώπης, χωρίς καν να χρησιμοποιήσει στρατιωτικές δυνάμεις.

«Κινεζική Παγκοσμιοποίηση»

Η εναλλακτικά και ανεπίσημα αποκαλούμενη «Κινεζική Παγκοσμιοποίηση» με επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων των κρατικά ελεγχόμενων επιχειρήσεων της Κίνας αναβαθμίζει τα κράτη που συμμετέχουν, δημιουργώντας υποδομές και εμπορικούς δρόμους για τα κινεζικά εξαγωγικά προϊόντα, αλλά και τα αντίστοιχα προϊόντα του κάθε κράτους που διασχίζει, τόσο διά της χερσαίας «Ζώνης» που ξεκινά από το Πεκίνο και καταλήγει στην Κεντρική Ευρώπη διαμέσου της Ρωσίας, του Ιράν, της Τουρκίας και των Βαλκανίων, όσο και διά του θαλάσσιου «Δρόμου», που καταλήγει στα ευρωπαϊκά μεσογειακά λιμάνια διαμέσου του Περσικού Κόλπου και του Πειραιά στην Ελλάδα.

Έχοντας ήδη επενδύσει πάνω από 250 δισεκατομμύρια δολάρια, με απώτατο δεδηλωμένο στόχο το ποσό του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων, η Κίνα διακηρύσσει ότι θα φέρει εις πέρας το μεγαλύτερο σε έκταση αναπτυξιακό έργο ολόκληρης της ανθρώπινης ιστορίας, διασχίζοντας πάνω από 68 χώρες, επηρεάζοντας το 65% του παγκόσμιου πληθυσμού και καθορίζοντας το 40% του παγκόσμιου εγχώριου ακαθάριστου προϊόντος.

Υπόσχεται, δε, ότι ο μόνος στόχος της «Κινεζικής Παγκοσμιοποίησης» είναι η ειρηνική «οικοδόμηση μιας κοινότητας με κοινό μέλλον για την ανθρωπότητα», διά στόματος του ίδιου του Σι Τζινπίνγκ, του Προέδρου της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

Δεν είναι, όμως, όλα ρόδινα, καθώς η Πρωτοβουλία αυτή της Κίνας δεν δίδεται ανιδιοτελώς. Οι χώρες που συμμετέχουν, παρόλο που πράγματι αναβαθμίζουν δραματικά τις υποδομές τους, το καταφέρνουν με υπέρογκο δανεισμό κινεζικών χρημάτων και μέσω ανάθεσης, εν είδει μονοπωλίου, των έργων στις κινεζικές (κυρίως κρατικές) εταιρείες.

Η συντριπτική ήττα στις εκλογές του 2018 του Πρωθυπουργού της Μαλαισίας, ο οποίος είχε εντάξει τη χώρα στην Πρωτοβουλία, είναι ενδεικτική του αρνητικού αντίκτυπου που δημιουργείται στις εμπλεκόμενες χώρες, αλλά και της αντίδρασης που καλλιεργείται από τις ανταγωνίστριες δυνάμεις, όπως ΗΠΑ και ΕΕ.

Η Κίνα, λόγω του ποσού που επενδύεται αλλά και του όγκου των προϊόντων που διακινούνται, αυξάνει δραματικά τη λεγόμενη «μαλακή επιρροή» της στην πολιτική κατάσταση των εμπλεκόμενων Κρατών, αποκτώντας συμφέροντα και βαρύνοντα λόγο.

Πολλοί διεθνείς αναλυτές θεωρούν την Πρωτοβουλία ως «νεοαποικιακή» τακτική της Κίνας, που πλέον δεσπόζει στην Κεντρική Ασία και Μέση Ανατολή με βλέψεις επικυριαρχίας ώς και την Κεντρική Ευρώπη.

Η απόφαση, όμως, του Ντόναλντ Τραμπ για απόσυρση των στρατευμάτων του από τη Μέση Ανατολή επιτρέπει στην Κίνα να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο της ολοκληρωτικής επικυριαρχίας των συμμετεχόντων Κρατών.

Ήδη από τον Γενάρη του 2018, με τον αιφνίδιο τερματισμό της οικονομικής βοήθειας για εξοπλιστικούς σκοπούς από την Αμερική προς το Πακιστάν, οι New York Times αποκάλυψαν ότι το Ισλαμαμπάντ προχώρησε σε συμφωνία με την Κίνα, στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας «Ζώνη και Δρόμος», για από κοινού ανάπτυξη και κατασκευή οπλικών συστημάτων και μαχητικών αεροσκαφών.

Στρατιωτικές φιλοδοξίες

Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί την πρώτη φορά που η Κίνα προωθεί ενεργά και στρατιωτικές φιλοδοξίες, πέραν των πολιτικών και οικονομικών, προκαλώντας μούδιασμα, δυσαρέσκεια έως και φόβο στη διεθνή διπλωματική κοινότητα, καθώς η ανάπτυξη, κατασκευή και εμπορία οπλικών συστημάτων είναι προνόμιο μιας κλειστής ελίτ Κρατών.

Συνεπακόλουθα, οι σκεπτικιστικές περί την αγαθότητα των κινεζικών κινήτρων φωνές πολλαπλασιάστηκαν και προβάλλουν επιχειρήματα, που πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη.

Πρόσκληση προς την Κύπρο

Και η Κύπρος; Ποιος είναι ο ρόλος και ποιες οι ευκαιρίες ή οι κίνδυνοι της Κύπρου σε αυτό το κολοσσιαίο κινεζικό εγχείρημα, που ήδη έχει υποστηρικτές όσο και σκεπτικιστές αντιπάλους;

Όπως έχει κατ’ επανάληψιν τονίσει ο Κινέζος Πρέσβης Χουάνγκ Σινγκιουάν, η Κυπριακή Δημοκρατία, λόγω της μοναδικής στρατηγικής της θέσης (στο σημείο σύζευξης της χερσαίας «Ζώνης» μέσω του Ιράν και της Τουρκίας και του θαλάσσιου «Δρόμου» από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα), αποτελεί, ως διαμετακομιστικός κόμβος, κύριο σημείο ενδιαφέροντος της Κίνας.

Έχοντας ήδη αρχίσει οι κινεζικές επενδύσεις ανά το παγκύπριο, επαφίεται στην Κυβέρνηση να εκμεταλλευτεί την τεράστια και μοναδική γεωστρατηγική σημασία της χώρας μας και να επενδύει όχι σε ευκαιριακούς ή πρόσκαιρους τομείς ανάπτυξης, αλλά στη συστηματική ανάπτυξη της υποδομής της χώρας.

Υπάρχουν τεράστια περιθώρια βελτίωσης των διμερών σχέσεων (π.χ. εξαγωγές χαλλουμιού, κρασιού και στους τομείς των ναυτιλιακών και των ενεργειακών πόρων), αλλά τούτο απαιτεί εξωτερική πολιτική διεθνούς επιπέδου και εμβέλειας, διαυγές μυαλό, ορθολογισμό και σαφή διαχρονική στόχευση για τη βελτίωση των υποδομών της Κύπρου.

Η αναζήτηση εταίρων και συμμάχων είναι διαδικασία δυναμική και όχι στάσιμη. Δεν χωρούν εμμονές ή ιδεοληψίες στο ραγδαία μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα.

Σε πρόσφατο άρθρο του με τον τίτλο «Η Πρωτοβουλία “Ζώνη και Δρόμος” και οι ευκαιρίες για την Κύπρο» (Sunday Mail, ημερ. 18/11/2018), ο κ. Σινγκιουάν δήλωσε ότι η Κίνα παρακολουθεί πολύ στενά την πολυδιαφημισμένη στρατηγική συνεργασία Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ και καταγράφει πλήθος προτάσεων για περαιτέρω σύσφιγξη των διμερών σχέσεων και την «προώθηση ενός ακόμα λαμπρότερου μέλλοντος για την Κίνα και την Κύπρο».

Δίνεται, επομένως, η δυνατότητα στην Κύπρο να συγκατανεύσει στην ανοιχτή πρόσκληση της Κίνας, καθώς τα οφέλη μπορεί να είναι τεράστια και για τις δύο πλευρές. Τούτο, όμως, δεν πρέπει να γίνει παραβλέποντας τις διεθνείς εξελίξεις, οι οποίες υπαγορεύουν επιφυλακτικότητα και επιφυλακή σχετικά με τις επιπτώσεις και τους κινδύνους μιας τέτοιας επιλογής. Είναι εκ των ων ουκ άνευ πως η κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας πρέπει να είναι αδιαπραγμάτευτη.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΡΝΑΒΑΣ
Δικηγόρος - Διεθνολόγος,
Πρόεδρος Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων & Ευρωπαϊκών Θεμάτων ΙΝΕ