Σημερινή

Παρασκευή, 24/05/2019
RSS

Το πάρε-δώσε μιας άκαρπης (;) ελπίδας

| Εκτύπωση | 14 Οκτώβριος 2018, 18:03 | Της Μαρίνας Χατζηκώστα

ΜΥΣΤΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΗΠΑ - ΤΟΥΡΚΙΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΤΟΥ ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΡΑΜΠ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ ΓΟΗΤΡΟΥ ΤΟΥ, ΕΝΟΨΕΙ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΓΕΡΟΥΣΙΑΣ ΤΟΝ ΝΟΕΜΒΡΙΟ, Ο ΤΑΓΙΠ ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ - ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΩΣ ΟΜΩΣ ΠΡΟΣΚΑΙΡΗ - ΣΥΜΦΩΝΙΑ. ΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΣΤΟΡΑ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΕΙ ΧΑΛΑΡΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΙΕΣΕΩΝ. ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΟΝ Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΑΠΟΔΙΔΕΙ ΚΑΡΠΟΥΣ, ΕΙΝΑΙ ΑΜΦΙΒΟΛΟ ΟΜΩΣ ΤΟ ΓΙΑ ΠΟΣΟ, ΑΦΟΥ Η ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΓΚΥΡΑΣ ΚΑΙ ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΘΕΙ


Την ασφάλεια του σπιτιού του, στις Ηνωμένες Πολιτείες, απολαμβάνει πλέον ο ευαγγελικός πάστορας Μπράνσον, που έμελλε να γίνει η αφορμή της ρήξης των αμερικανοτουρκικών σχέσεων. Η αποφυλάκισή του ήταν χρωστούμενος, από την Τουρκία, όρος προηγούμενης συμφωνίας, για την υλοποίηση του οποίου χρειάστηκε τελικά και νέα συμφωνία μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Μια συμφωνία που αρνούνται μεν και οι δύο πλευρές, αποδίδει δε καρπούς από την πρώτη στιγμή των εξελίξεων. Ο μεν Τραμπ εξασφάλισε το γόητρο που χρειαζόταν, ο δε Ερντογάν βλέπει την τουρκική λίρα, έστω και με κόπο, να ανακάμπτει.

Τα δεδομένα που άλλαξαν

Ήδη από το πρωί της Παρασκευής ακούγονταν οι πληροφορίες ότι ο πάστορας Μπράνσον θα απελευθερωθεί, όπως και έγινε, παρά το γεγονός ότι το δικαστήριο τον έκρινε ένοχο στις κατηγορίες που του είχαν απαγγελθεί. Συγκεκριμένα, ο εισαγγελέας Σμύρνης ζήτησε επιβολή 10ετούς φυλάκισης, αλλά οι δικαστές αποφάσισαν την επιβολή 3 ετών, 1 μήνα και 15 ημερών. Δεδομένου ότι ο πάστορας είχε συλληφθεί από το 2016 και είχε τεθεί σε κατ’ οίκον περιορισμό, σύμφωνα με το δικαστήριο, σημαίνει ότι έχει εκτίσει την επιβληθείσα ποινή και λόγω καλής συμπεριφοράς διατάχθηκε η άρση του περιορισμού, καθώς επίσης και η άρση της ταξιδιωτικής απαγόρευσης.

Αυτό που άλλαξε σε σχέση με τις προηγούμενες τρεις αιτήσεις αποφυλάκισής του ήταν η κατηγορία της τρομοκρατία, η οποία έπεσε ενώπιον του δικαστηρίου. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπαιξε, σαφώς, η ξαφνική αλλαγή των καταθέσεων τριών από τους πέντε μάρτυρες κατηγορίας. Οι τρεις στις αρχικές καταθέσεις τους συνέδεαν τον πάστορα με την -για την Τουρκία - τρομοκρατική οργάνωση του Φετουλάχ Γκιουλέν. Τελικά, την Παρασκευή, αποφάσισαν πως οι πληροφορίες που τους είχαν οδηγήσει σε αυτό το συμπέρασμα δεν ήταν ικανές να στηρίξουν ένα πέραν πάσης αμφιβολίας συμπέρασμα.

Η ανάγκη για το «πάρε-δώσε»

Στην πραγματικότητα τη συμφωνία την επεδίωξε πρώτος ο Ταγίπ Ερντογάν, παίζοντας το παιχνίδι του πάστορα στις καθυστερήσεις, ενός άνισου εκ των πραγμάτων, αγώνα, μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τουρκίας. Η συντηρητική κοινωνία των Ρεπουμπλικάνων, μετά την απελευθέρωση του Μπράνσον, κερδίζει την εύνοια του κοινού και ο ίδιος ο Τραμπ κερδίζει το στοίχημα της διάσωσης του γοήτρου του, ακριβώς τη στιγμή που το χρειάζεται περισσότερο, καθώς τον Νοέμβριο είναι προγραμματισμένες οι εκλογές των δύο σωμάτων της Γερουσίας.

Από την άλλη ο Ταγίπ Ερντογάν κερδίζει τη χαλάρωση των οικονομικών κυρώσεων και παράλληλα μια περίοδο χάριτος για να διασώσει ό,τι διασώζεται, μετά το σπιράλ θανάτου στο οποίο έχει υποπέσει για τα καλά η τουρκική οικονομία, η οποία είναι πλέον πιο εύθραυστη από ποτέ και ιδιαίτερα, εξ όσων φάνηκε, επιρρεπής στις εξωτερικές πολιτικές, λόγω του υψηλού δανεισμού της σε ξένο νόμισμα. Η ανάγκη συμβιβασμού, λοιπόν, πήγαζε και από τις δύο πλευρές και ως εκ τούτου ήταν αναμενόμενη.

Ο Ερντογάν διαφύλαξε το «πρεστίζ» του

Στην πραγματικότητα, αν και η συμφωνία αντιμετωπίζεται ως μια win-win κατάσταση, δεν είναι έτσι. Ο Τραμπ δεν νίκησε σε όλα, ούτε όμως και ο Ερντογάν. Αν οπωσδήποτε πρέπει να αναδειχθεί νικητής, τότε αυτός είναι ο Αμερικανός Πρόεδρος, ο οποίος κέρδισε στις λεπτομέρειες.

Σίγουρα ο Τούρκος Πρόεδρος, ως ικανός και έξυπνος πολιτικός, διέσωσε το προφίλ του. Φρόντισε να απελευθερώσει τον πάστορα, όχι όμως με πολιτική απόφαση -η οποία επικοινωνιακά θα δήλωνε την υποταγή του στον ξένο δάκτυλο- αλλά ρίχνοντας την κατηγορία της τρομοκρατίας. Επίσης ο πάστορας καταδικάστηκε, άρα η τουρκική Δικαιοσύνη έκανε τη δουλειά της, είχε εκτίσει την ποινή του, και άρα η δημοκρατικότητα των ανεξάρτητων Αρχών, που έχοντας εισαγγελική πρόταση για επιβολή 10ετούς φυλάκισης αποφάνθηκαν 3 χρόνια, αποδεικνύεται πέραν πάσης αμφιβολίας.

Πλέον, ο Τούρκος Πρόεδρος, αν δεν θέλει να μπει σε νέο σπιράλ οικονομικού θανάτου, θα πρέπει να απελευθερώσει και του συλληφθέντες υπαλλήλους της αμερικανικής πρεσβείας στην Τουρκία, αλλά και να χαμηλώσει τις εντάσεις στο θέμα της εξαφάνισης του Σαουδάραβα δημοσιογράφου.

Σε ό,τι αφορά την πρώτη προϋπόθεση, δικαστήριο της Άγκυρας απέρριψε την Παρασκευή το αίτημα αποφυλάκισης των υπαλλήλων της Πρεσβείας, την ίδια ακριβώς ώρα που αποφυλακιζόταν ο πάστορας. Η δεύτερη προϋπόθεση μοιάζει ελαφρώς πιο εύκολη, αφού η Άγκυρα ανακοίνωσε πως θα συμμετέχει τελικά σε κοινή έρευνα με τις Αρχές της Σαουδικής Αραβίας, τη στιγμή που μέχρι και την Πέμπτη κατηγορούσε τον βασιλιά Σαλμάν πως διέταξε την εκτέλεση του Τζαμάλ.

Τα χρωστούμενα του Ταγίπ

Η αλήθεια είναι πως η απελευθέρωση του πάστορα Μπράνσον είναι χρωστούμενη προϋπόθεση προηγούμενης συμφωνίας, που είχαν συνάψει Ντόναλντ Τραμπ και Ταγίπ Ερντογάν, όταν ο πρώτος μεσολάβησε και έπεισε τον Βενιαμίν Νετανιάχου, στη διάρκεια του καλοκαιριού που μας πέρασε, να απελευθερώσει Τουρκάλα ακτιβίστρια που συνελήφθη από τις ισραηλινές Αρχές. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν το ξεχνούν αυτό και αν μπήκαν στη διαδικασία ενός νέου διαλόγου, ήταν για να κερδίσουν περισσότερα, την κατάλληλη στιγμή, και να επιστρέψουν στην προηγούμενη κατάσταση όταν η Τουρκία υποπέσει σε άλλο «ολίσθημα».

Παραμένουν τα σοβαρά προβλήματα

Οι εξελίξεις δεν αναμένεται να αλλάξουν το στάτους των αμερικανοτουρκικών σχέσεων που οδεύουν από το κακό στο χειρότερο. Το επόμενο διάστημα αναμένεται, βέβαια, να πέσουν οι υψηλοί τόνοι της λεκτικής αντιπαράθεσης, δημοσίως, όχι όμως να επανέλθει η φιλική κανονικότητα των προηγούμενων ετών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αλλάξει την εξωτερική πολιτική τους στην ευρύτερη περιοχή, η Τουρκία επιθυμεί διακαώς αποκατάσταση υπό όρους, αλλά οι συνθήκες δεν ευνοούν.

Η αναδιαμόρφωση των συμφερόντων σε Μέση Ανατολή και Μεσόγειο βάζει τους δύο πρώην συμμάχους, απέναντι. Η Συρία, ο Αραβικός Κόλπος, ο κουρδικός λαός, το Ιράν, η ρωσική στροφή της Τουρκίας και ο αμερικανικός δάκτυλος στα Βαλκάνια είναι δυσεπίλυτα προβλήματα, που τοποθετούν τους δύο παίκτες σε αντίπαλα στρατόπεδα, σε όλα τα διεθνή πεδία.

Και ο βασικός παράγοντας Ισραήλ

Ο στενότερος σύμμαχος των Αμερικανών είναι το Ισραήλ και σε πολλές περιπτώσεις ο ηγέτης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Για το Ισραήλ, ο σύμμαχος του εχθρού είναι εχθρός και ως εκ τούτου η στενή σχέση του Ερντογάν με τον Ρουχανί του Ιράν αποτελεί αιτία διακοπής των σχέσεων εμπιστοσύνης.

Αυτό διαφαίνεται και από τις ξεκάθαρες δηλώσεις του Βενιαμίν Νετανιάχου, από την Κρήτη, μετά την τριμερή συνάντηση με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και τον Πρωθυπουργό της Ελλάδος, Νίκο Αναστασιάδη και Αλέξη Τσίπρα. Για τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό ο Ταγίπ Ερντογάν είναι λόγος ανησυχίας και αιτία οριστικής απώλειας της εμπιστοσύνης. Αποκατάσταση στις σχέσεις ασφάλειας δεν μπορεί να υπάρξει και αυτό είναι δεδομένο. Το ίδιο διαμήνυσε από την Αθήνα ο σύμβουλος του Νετανιάχου, Άμος Γκιλάντ.

Σύμφωνα με το αθηναϊκό «Βήμα», ο πρώην επικεφαλής του Γραφείου Πολιτικών και Στρατιωτικών Υποθέσεων του Υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ επισημαίνει πως «η σχέση που υπήρχε σε θέματα ασφαλείας (μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας) έχει εξαφανιστεί. Η ανανέωση αυτής της συνεργασίας με την Τουρκία είναι σήμερα δύσκολο ακόμη και να τη φανταστεί κανείς. Η Τουρκία ήταν φυσική σύμμαχος του Ισραήλ, αλλά από τότε που άλλαξε προσανατολισμό και από τότε που ανέπτυξε σχέσεις με τη Χαμάς, η κατάσταση μεταβλήθηκε».