Σημερινή

Τρίτη, 16/10/2018
RSS

Ρωσο-ισραηλινά παιχνίδια στη Συρία

| Εκτύπωση | 30 Σεπτέμβριος 2018, 18:04 | Του Γιάννη Γιωργαλλή

ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΙ ΜΕΛΛΕΙ ΓΕΝΕΣΘΑΙ ΜΕ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΡΩΣΙΑΣ - ΙΣΡΑΗΛ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΡΙΨΗ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΕΡΟΣΚΑΦΟΥΣ ΙΛΙΟΥΣΙΝ IL-20 (ILYUSHIN) ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΑΓΓΕΛΙΑ ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΜΟΣΧΑΣ ΓΙΑ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟ ΤΗΣ ΣΥΡΙΑΣ ΜΕ ΣΥΣΤΟΙΧΙΕΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΑΕΡΟΠΟΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΥΡΑΥΛΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ S-300, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΣΚΟΛΟ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΘΕΙ, ΑΡΚΕΙ ΝΑ ΛΑΒΟΥΜΕ ΥΠΟΨΗ ΤΙΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΔΙΑΜΟΡΦΩΘΕΙ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗ ΣΥΡΙΑ

Εάν περίμενε κάποιος ότι η αντίδραση της Μόσχας στην κατάρριψη του Il-20 θα ήταν ανάλογη με αυτήν της κατάρριψης του SU-24 από την Τουρκία γρήγορα θα διεψεύδετο, αφού χωρίς καθυστέρηση ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπένιαμιν Νετανιάχου, επέρριψε την ευθύνη για το περιστατικό στη Συρία, ενώ ο Ρώσος Πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, ξεκαθάρισε ότι «δεν κατέρριψε αεροσκάφος του Ισραήλ το ρωσικό κατασκοπευτικό» αλλά ήταν «μια αλυσίδα τραγικών και τυχαίων περιστάσεων».

Η ήπια ρητορική των δύο ηγετών δεν είναι καθόλου τυχαία και δεν αλλάζει ούτε από την «απειλή» της Μόσχας για εξοπλισμό του συριακού καθεστώτος με τους S-300, αλλά ούτε και από την προειδοποίηση από πλευράς Ισραήλ ότι η παράδοση ενός υπερσύγχρονου οπλικού συστήματος σε «ανεύθυνα χέρια» θα αποτελέσει κίνδυνο για την περιοχή, σημειώνοντας παράλληλα ότι οι αεροπορικές επιδρομές εναντίον ιρανικών στόχων δεν θα σταματήσουν (ακόμα και μετά τον εξοπλισμό με S-300).

Μετά τις εντάσεις, η στενή συνεργασία

Όμως η κατάρριψη του Il-20 δεν είναι το πρώτο περιστατικό που δοκιμάζει τις σχέσεις Τελ Αβίβ - Μόσχας, στις οποίες υπήρξαν περίοδοι εντάσεων αλλά και στενής συνεργασίας. Ας μην ξεχνάμε ότι η Σοβιετική Ένωση ήταν από τις πρώτες χώρες που αναγνώρισαν το κράτος του Ισραήλ μετά το 1948. Ωστόσο, ακολούθησε μια ψυχρή περίοδος δεκαετιών μετά τον πόλεμο των έξι ημερών και τελικά οι διπλωματικές σχέσεις αποκαταστάθηκαν το 1991, δύο μόλις μήνες πριν από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Φτάνοντας στο 2010, οι Υπουργοί Άμυνας Ρωσίας και Ισραήλ υπογράφουν συμφωνία και στρατιωτική συνεργασία, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2015, στη συνάντηση Πούτιν- Νετανιάχου, συμφωνείται ένας μηχανισμός συντονισμού των στρατιωτικών τους δράσεων στη Συρία, ώστε να αποφύγουν «παρεξηγήσεις» μεταξύ των δυνάμεών τους.

Οι λεπτές ισορροπίες στη Συρία

Το Ισραήλ τα τελευταία έξι χρόνια πραγματοποίησε εκατοντάδες επιθέσεις μέσα στη Συρία, από εκτόξευση πυραύλων μέχρι αεροπορικές επιδρομές, οι οποίες μάλιστα αυξήθηκαν σε ένταση και συχνότητα όταν οι ιρανικές παραστρατιωτικές δυνάμεις εισήλθαν στη Συρία μετά το ξέσπασμα του εμφυλίου πολέμου. Μάλιστα, νωρίτερα αυτόν τον μήνα, το Ισραήλ είχε παραδεχθεί ότι εξαπέλυσε 200 επιθέσεις μέσα στη Συρία τον τελευταίο χρόνο, με τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ να κατηγορεί ευθέως τις ιρανικές δυνάμεις στη Συρία ότι απειλούν την ασφάλεια του έθνους και να ορκίζεται ότι θα συνεχίσει να τις πολεμάει στο συριακό έδαφος.

Η Ρωσία σε μεγάλο βαθμό «κάνει τα στραβά μάτια» στις επιθέσεις του Ισραήλ και πολλοί αναλυτές συμφωνούν ότι η εξέλιξη με την κατάρριψη του Il-20 δεν θα επηρεάσει τις σχέσεις των δύο χωρών.

Αυτές οι σχέσεις είναι πιο δυνατές απ’ όσο νομίζει ο κόσμος, κυρίως όταν έχει να κάνει με το συριακό ζήτημα, παρά την όποια επιθετική ρητορική θα εκφράζεται κατά καιρούς. Παρασκηνιακά οι δύο χώρες είναι προσκολλημένες στις συμφωνίες τους που παραμένουν «αμετάβλητες».

Τα δύο σενάρια με τους S-300

Όσον αφορά την παράδοση των S-300 στη Συρία, υπάρχουν δύο σενάρια. Το πρώτο θέλει να μην υπάρξει παράδοση των οπλικών συστημάτων, αφού είναι μια μακρά ιστορία που φτάνει στο 2011, όταν η Μόσχα υποσχόταν τους πυραύλους στη Δαμασκό, χωρίς ποτέ να το πράξει. Πολλοί αναλυτές κάνουν λόγο για τακτική από μέρους της Ρωσίας, «ρίχνοντας τους S-300 στην επικαιρότητα όταν νιώθει ότι το Ισραήλ δεν είναι τόσο προσεκτικό».

Το δεύτερο σενάριο είναι να γίνει τελικά η παράδοση των αντιπυραυλικών συστημάτων στη Συρία από τη Ρωσία. Ακόμα και εάν το δεύτερο σενάριο φαίνεται να οδηγεί σε κλιμάκωση της έντασης, δεν αλλάζει και πολλά για το Ισραήλ. Το Ισραήλ θα συνεχίσει να επιχειρεί μέσα στη Συρία, όπως έκανε τα τελευταία χρόνια, ακόμα και εάν έχουν να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερο κίνδυνο με τους S-300. Γι' αυτόν τον λόγο ο Πούτιν έδωσε στον Άσαντ το παλαιότερο ρωσικό αντιπυραυλικό και όχι τους S-400.

Ο Ρώσος Πρόεδρος γνωρίζει ότι το πιο εξελιγμένο αντιαεροπορικό σύστημα θα αποτελούσε σημαντική απειλή για την αεροπορική δύναμη του Ισραήλ σε σχέση με τους S-300, που μπορούν να διαχειριστούν μέσω των ηλεκτρονικών τους συστημάτων. Επίσης, είναι σίγουρο ότι η Ρωσία θα υποβάλει περιορισμούς στις θέσεις των αντιαεροπορικών συστημάτων και τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιηθούν.

Το «αγκάθι» του Ιράν

Τον Σεπτέμβριο του 2015 προστέθηκε επίσημα στην εξίσωση του συριακού προβλήματος η Ρωσία με άμεση στρατιωτική επέμβαση. Για το Ισραήλ αυτή η κίνηση μεταφράστηκε ως περιορισμός για την επέκταση και επικράτηση του Ιράν στην περιοχή.

Ισραήλ και Ρωσία έφτασαν σε αμοιβαία κατανόηση που ερμηνεύεται ως προσπάθεια να μην περάσει η μια, τις κόκκινες γραμμές της άλλης. Όσο η Μόσχα αναγνωρίζει ότι δεν είναι επιθυμητή η εγγύτητα των ιρανικών δυνάμεων στα σύνορα του Ισραήλ, αφού θα το σπρώξει βαθύτερα στον συριακό πόλεμο, το Τελ Αβίβ αναγνωρίζει ότι η ασφάλεια του καθεστώτος του Άσαντ δεν είναι προς διαπραγμάτευση.

Μέχρι σήμερα η Ρωσία δίνει επαρκή ελευθερία στις επιχειρήσεις του Ισραήλ διασφάλισης της εθνικής του ασφάλειας στη Συρία, γνωρίζοντας το πρόβλημα του Ιράν, το οποίο τα τελευταία τρία χρόνια εδραιώθηκε στρατιωτικά μέσα στη Συρία, δημιουργώντας άλλο ένα πεδίο έντασης μεταξύ των δύο χωρών. Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν με τον έλεγχο κομβικών διαδρόμων μέσω του Ιράκ μέχρι τα σύνορα της Συρίας και του Βόρειου Ισραήλ, έχουν μιαν άνευ προηγουμένου ικανότητα να πλήξουν το Ισραήλ.

Ο Ρώσος Πρόεδρος αργά αλλά με συστηματικό τρόπο μειώνει την υποστήριξή του προς τα ιρανικά συμφέροντα μέσα στη Συρία. Διά στόματος του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου, Τζον Μπόλτον, εκφράστηκε ο ισχυρισμός ότι στη συνάντηση Τραμπ-Πούτιν ο πρώτος ανέφερε ότι θα ήταν «υπέροχο όλες οι ιρανικές δυνάμεις να πάνε πίσω στο Ιράν», με τον δεύτερο να απαντάει ότι «δεν μπορεί να το πράξει μόνος του». Το κλειδί για την ερμηνεία της μεταβολής της Ρωσίας είναι η απόκλιση των συμφερόντων με το Ιράν μέσα στη Συρία.

Ενώ και οι δύο προσβλέπουν στη διασφάλιση της επιβίωσης του Άσαντ, σε ένα δεύτερο επίπεδο ο Πούτιν επιδιώκει να εκτοπίσει τις ΗΠΑ από τη θέση της μοναδικής διεθνούς δύναμης στη Μέση Ανατολή, παρουσιάζοντας τη Ρωσία ως μιαν αξιόπιστη δύναμη που πετυχαίνει τις περιφερειακές της επιδιώξεις, μέσα στις οποίες είναι οι εξαγωγές οπλικών συστημάτων αλλά και η πρόσβαση στις ενεργειακές αγορές στην περιοχή.