Σημερινή

Δευτέρα, 24/09/2018
RSS

Εκπέμπει SOS η Γη

| Εκτύπωση | 12 Αύγουστος 2018, 18:05 | Σημερινή

ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ ΝΑ ΕΙΣΕΛΘΕΙ ΣΕ ΦΑΣΗ ΣΥΝΘΗΚΩΝ «ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ», ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΟΥΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ

Είναι πολύ πιθανό, αν ξεπεραστεί ένα κρίσιμο όριο, να υπάρξουν αλυσιδωτές αντιδράσεις και διεργασίες που θα οδηγήσουν σε βίαιες αλλαγές του κλίματος της Γης


Ο πλανήτης Γη διατρέχει κίνδυνο να εισέλθει σε μια φάση συνθηκών «θερμοκηπίου», με τον μέσο όρο των θερμοκρασιών παγκοσμίως να είναι 4 ώς 5 βαθμούς Κελσίου υψηλότερος, ακόμη κι αν οι στόχοι για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη, οι οποίοι ορίστηκαν στη συμφωνία του Παρισιού, επιτευχθούν, προειδοποίησαν επιστήμονες σε μελέτη που δόθηκε στη δημοσιότητα την περασμένη Δευτέρα. Η μελέτη δημοσιεύθηκε εν μέσω κυμάτων καύσωνα -η θερμοκρασία ανέβηκε πάνω από τους 40° Κελσίου φέτος σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης- ξηρασίας και δασικών πυρκαγιών, ανάμεσά τους αυτές του Ιουλίου στην Ελλάδα, οι οποίες στοίχισαν τη ζωή σε περισσότερους από ενενήντα ανθρώπους.

Η συμφωνία του Παρισιού

Περίπου 200 χώρες συμφώνησαν στο Παρίσι να περιορίσουν την αύξηση της θερμοκρασίας «πολύ κάτω» από τους 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από το επίπεδο της προβιομηχανικής εποχής -το όριο αυτό θεωρείται κρίσιμο για να αποφευχθεί μια δραματική κλιματική αλλαγή. Όμως δεν είναι σαφές εάν το κλίμα της Γης μπορεί να παραμείνει σταθερό και ασφαλές 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα επίπεδα της προβιομηχανικής εποχής, ή εάν αυτό το σενάριο θα πυροδοτήσει άλλες διεργασίες και τελικά την υπερθέρμανση του πλανήτη, ακόμη και σε περίπτωση που ο κόσμος φρενάρει ή σταματήσει τις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, σύμφωνα με τη μελέτη. Σήμερα, ο παγκόσμιος μέσος όρος της θερμοκρασίας υπολογίζεται ότι ξεπερνά κατά 1 βαθμό Κελσίου το επίπεδο της προβιομηχανικής εποχής κι ανεβαίνει με ρυθμό 0,17° Κελσίου ανά δεκαετία.

Ντόμινο αλλαγών

Επιστήμονες ινστιτούτων και πανεπιστημίων της Στοκχόλμης, της Κοπεγχάγης, του Πότσδαμ αλλά και του Εθνικού Πανεπιστημίου της Αυστραλίας θεωρούν πως είναι πολύ πιθανό, αν ξεπεραστεί ένα κρίσιμο όριο, να υπάρξουν αλυσιδωτές αντιδράσεις και διεργασίες που θα οδηγήσουν σε βίαιες αλλαγές του κλίματος της Γης. Τέτοιες διεργασίες είναι: η τήξη των στρωμάτων μόνιμου πάγου, η απώλεια των υδριτών μεθανίου από τους βυθούς των ωκεανών, η χαμηλότερη απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα από τη Γη και τους ωκεανούς και η απώλεια μεγάλων στρωμάτων πάγου στην Αρκτική και στην Ανταρκτική.

Όλα αυτά μπορεί να αρχίσουν να ανατρέπονται σαν «σειρά από ντόμινο», προειδοποιεί ο Γιόχαν Ρόκστρεμ, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης που δημοσιεύεται στα Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών (PNAS) και εκτελεστικός διευθυντής του Κέντρου της Στοκχόλμης για την Ανθεκτικότητα. «Μπορεί να είναι πολύ δύσκολο, ή αδύνατο, να σταματήσουμε όλα τα ντόμινο πριν ανατραπούν. Ολόκληρα τμήματα της Γης μπορεί να ερημοποιηθούν, να γίνουν μη κατοικήσιμα, εάν η "Γη-θερμοκήπιο" γίνει πραγματικότητα», συμπλήρωσε.

Πώς αναστρέφεται η κατάσταση

Για να αποφευχθεί η μετατροπή του πλανήτη σε «θερμοκήπιο» δεν αρκεί η μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο, τονίζεται στη μελέτη. Προτείνεται η καλύτερη διαχείριση των δασών, των αγροτικών καλλιεργειών και των καλλιεργούμενων εδαφών, η προστασία της βιοποικιλότητας και η ανάπτυξη τεχνολογιών για την αφαίρεση διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Ερωτηθέντες για την έρευνα, ειδικοί σημείωσαν ότι η ανεξέλεγκτη υπερθέρμανση του πλανήτη δεν είναι βέβαιη μεν, αλλά ούτε μπορεί να αποκλειστεί. «Μιλώντας με το καλοκαίρι του 2018 στο φόντο, ασφαλώς δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι πρόκειται για λαθεμένο συναγερμό: τους βλέπουμε τους λύκους πλέον», σχολίασε ο Φιλ Ουίλιαμσον, ερευνητής για το κλίμα στο University of East Anglia.

Απειλείται και η ανθρωπότητα

Άλλη έρευνα που είδε το φως της δημοσιότητας αυτή τη βδομάδα προειδοποιεί πως η παγκόσμια θερμοκρασία της Γης απέχει μόλις 1 βαθμό Κελσίου, από το σημείο μη επιστροφής που θα απειλήσει το μέλλον της ανθρωπότητας. Ειδικοί πρόσθεσαν ότι ο πλανήτης απέχει μόλις δεκαετίες από την εκδήλωση ενός εκτεταμένου και άνευ ελέγχου φαινομένου του θερμοκηπίου.

Το κατώφλι θα περαστεί όταν οι μέσες παγκόσμιες θερμοκρασίες ανέβουν περίπου 2 μόλις βαθμούς υψηλότερα από ό,τι ήταν στην προβιομηχανική εποχή, σύμφωνα με νέα έρευνα. Τα ευρήματα, πάντως, δείχνουν ότι η θερμοκρασία της Γης είναι ήδη στα μισά της διαδρομής. Αν επιτευχθεί το σημείο καμπής, θα δημιουργηθεί μια κατάσταση «ανεξέλεγκτης αλλαγής του κλίματος», η οποία λέγεται «Hothouse Earth».

Η εκδήλωση θα δημιουργούσε «σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, τις οικονομίες, την πολιτική σταθερότητα και, τελικά, την κατοίκηση του πλανήτη για τους ανθρώπους», γράφουν διεθνείς επιστήμονες στο περιοδικό Proceedings της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών. Ο δρ Phil Williamson, ερευνητής κλιματολογίας του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας, δήλωσε:

«Στο πλαίσιο του καλοκαιριού του 2018, και όσα ζούμε με τις φωτιές, αυτό σίγουρα δεν είναι η περίπτωση που ο βοσκός φωνάζει στα ψέματα ότι έρχεται λύκος». Από την πλευρά του, ο Chris Rapley, καθηγητής κλιματολογικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, επεσήμανε: «Η προηγούμενη έρευνα έδειξε ότι η αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 11-12 βαθμούς θα καθιστούσε ακατοίκητο περισσότερο από το ήμισυ της Γης».

Άρχισαν ήδη τα προβλήματα

Την ίδια ώρα, η παρατεταμένη ξηρασία έχει προκαλέσει τα σοβαρότερα προβλήματα στον αγροτικό τομέα της ΕΕ τα τελευταία 40 χρόνια, σύμφωνα με τη European Association of Fruit and Vegetable Processors (PROFEL). «Με τον ζεστό και ξηρό καιρό στις περισσότερες περιοχές της ηπείρου, τα λαχανικά εξακολουθούν να πλήττονται και οι αποδόσεις των καλλιεργειών μειώθηκαν δραματικά.

Σήμερα, η κατάσταση για τους καλλιεργητές και τους μεταποιητές λαχανικών είναι η πιο σοβαρή που έχουν βιώσει τα τελευταία 40 χρόνια», ανέφερε η οργάνωση. Σε επικοινωνία της με τη EURACTIV, η PROFEL τόνισε ότι οι χώρες της ΕΕ που πλήττονται ιδιαίτερα από την ξηρασία είναι η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ολλανδία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ουγγαρία και η Πολωνία.

Επισήμανε ακόμη, ότι ο τομέας των κατεψυγμένων και κονσερβοποιημένων λαχανικών έχει επηρεαστεί περισσότερο από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, καθώς οι απώλειες έχουν οδηγήσει σε μειωμένες παραδόσεις φρέσκων λαχανικών στα εργοστάσια επεξεργασίας, με αποτέλεσμα να προκύπτει αυξημένο κόστος παραγωγής και λιγότερα μεταποιημένα προϊόντα.

Σύμφωνα με την PROFEL, το 2018 είναι η τρίτη συνεχόμενη χρονιά που ο τομέας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα εξαιτίας των καιρικών συνθηκών. «Σε ορισμένες περιοχές της Νότιας Ευρώπης, η πρώτη συγκομιδή των φασολιών επλήγη από έντονες καταιγίδες (πλημμύρες και χαλάζι). Για τα κρεμμύδια οι απώλειες ανέρχονται μεταξύ 15% και 50%, ενώ επηρεάζονται εξίσου τα κολοκυθάκια και το σπανάκι. Σε πολλές περιοχές η σπορά των καλλιεργειών (σπανάκι, φασόλια ή κουνουπίδι) καθίσταται αδύνατη λόγω της ξηρασίας», δήλωσε η PROFEL.

Τα προειδοποιητικά μηνύματα

Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί πως το κύμα καύσωνα που πλήττει ολόκληρη την Ευρώπη, κι όχι μόνο, τις τελευταίες μέρες, ίσως να αποτελεί τον προάγγελο τού τι θα βιώνουμε τα επόμενα λίγα χρόνια ή δεκαετίες. Δηλαδή, θερμοκρασίες που θα ξεπερνούν τους 40 βαθμούς για πολλές ημέρες, ενώ τον Χειμώνα θα ψάχνουμε τις βροχές με το… τηλεσκόπιο. Για τον λόγο αυτό επιβάλλεται η λήψη εκείνων των μέτρων που θα αναστρέφουν αυτή την κατάσταση ή τουλάχιστον θα την περιορίσουν σε τέτοιο σημείο που να μην απειλείται και η ίδια η ανθρωπότητα.

Σημειώνεται πως, μέχρι και την περασμένη Πέμπτη, ο αριθμός των νεκρών από το φονικό κύμα καύσωνα στην Ισπανία είχε ξεπεράσει τους εννέα, ενώ στη Γερμανία σε δύο από τα μεγαλύτερα ποτάμια της χώρας, τον Ρήνο και τον Έλβα, λόγω του καύσωνα, τα ψάρια πεθαίνουν από ασφυξία και οι Αρχές στο Αμβούργο διέταξαν να διοχετευτεί φρέσκο νερό σε αρκετές λίμνες, για να αυξηθούν τα ποσοστά οξυγόνου.