Σημερινή

Τρίτη, 21/08/2018
RSS

Παιχνίδια εξουσίας μεταξύ Τουρκίας-ΗΠΑ

| Εκτύπωση | 29 Ιούλιος 2018, 18:05 | Της Μαρίνας Χατζηκώστα

Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΔΙΕΚΔΙΚΕΙ ΤΗ ΘΕΣΗ ΠΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΞΑΝ, ΟΤΑΝ ΑΚΟΜΗ ΥΠΕΓΡΑΦΕ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΩΖΑΝNΗΣ. ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ, ΟΜΩΣ ΟΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΤΩΝ ΔΥΝΑΤΩΝ ΕΧΟΥΝ ΑΛΛΑΞΕΙ

«Έχω ένα μήνυμα για τον Πρόεδρο Ερντογάν και την τουρκική κυβέρνηση εν ονόματι του Προέδρου των ΗΠΑ. Αφήστε τώρα ελεύθερο τον πάστορα Andrew Brunson ή ετοιμαστείτε να αντιμετωπίσετε τις επιπτώσεις (της συνέχισης της φυλάκισής του)». Αυτό ήταν το μήνυμα του Αντιπροέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Μάικ Πενς, και αποτέλεσε την αφορμή για τη νέα κορύφωση της έντασης, στις ήδη τεταμένες αμερικανοτουρκικές σχέσεις.

Το πήγε, ωστόσο, και ένα βήμα παραπέρα, αναρτώντας, αμέσως μετά, στον προσωπικό του λογαριασμό στο Twitter, την εξής ανακοίνωση: «Σε περίπτωση που η Τουρκία δεν κινητοποιηθεί άμεσα για να απελευθερώσει και να επιστρέψει στην Αμερική αυτόν τον αθώο θρησκευτικό λειτουργό, οι ΗΠΑ θα επιβάλλουν στην Τουρκία σοβαρές κυρώσεις μέχρι την απελευθέρωσή του».

Άμεση η απάντηση της Άγκυρας

Στον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ ανέλαβε να απαντήσει ο Αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Φουάτ Οκτάι. Χρησιμοποίησε μάλιστα την ίδια οδό, δηλαδή τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. «Η Τουρκία είναι ένα κράτος δικαίου και η τουρκική Δικαιοσύνη τηρεί ίσες αποστάσεις από όλους. Δεν ανεχόμαστε φθηνές απειλές. Οι Αμερικανοί ομόλογοί μας πρέπει να σεβαστούν την τουρκική Δικαιοσύνη, που αποφασίζει εν ονόματι του έθνους».

Τη σκυτάλη, ακολούθως, πήρε ο σκληροπυρηνικός Υπουργός των Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ο οποίος εμφαντικά διεμήνυσε πως «κανείς δεν μπορεί να δώσει εντολές σ' εμάς. Δεν πρόκειται να υποκύψουμε σε κανενός απειλή». Το τουρκικό Υπουργείο των Εξωτερικών εξέδωσε όμως και ανακοίνωση, με την οποία κατηγορεί τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι παραγνωρίζουν τη συμμαχία και την παραδοσιακή φιλία των δύο χωρών. Καλεί μάλιστα την Ουάσιγκτον σε τάξη και επιστροφή στον εποικοδομητικό διάλογο.

Το παρασκήνιο και τι προηγήθηκε

Πριν από τις επιθετικές δηλώσεις του Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ο Ντόναλντ Τραμπ «χτύπησε» την Τουρκία μέσω Twitter. «Οι ΗΠΑ θα επιβάλουν μεγάλες κυρώσεις εξαιτίας της μακρόχρονης φυλάκισης του πάστορα Andrew Brunson, ο οποίος είναι ένας μεγάλος χριστιανός, οικογενειάρχης και καταπληκτικός άνθρωπος. Αυτός ο αθώος θρησκευτικός λειτουργός πρέπει να αφεθεί αμέσως ελεύθερος». Τα δεδομένα δεν έχουν αλλάξει.

Η κορύφωση στην ένταση των διμερών σχέσεων Τουρκίας-ΗΠΑ έρχεται σε μια στιγμή που το αμερικανικό Κογκρέσο μπλοκάρει την πώληση νέας γενιάς μαχητικών και χορήγηση ξένων δανείων στην Τουρκία. Η απόφαση της Άγκυρας να προχωρήσει με την αγορά του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος, S-400, και την εμβάθυνση των σχέσεων με τη Ρωσία, έχει αποβεί μοιραία στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Τουρκίας, οι οποίες, πλέον, ακροβατούν επικίνδυνα.

Η προσπάθεια που είχε καταβληθεί από τον Αμερικανό Υπουργό Άμυνας να πείσει το Κογκρέσο ώστε να επιτρέψει να προχωρήσει η διαδικασία παράδοσης των υπερσύγχρονων μαχητικών F-35 στην Τουρκία, παρά τις ανησυχίες για τους S-400, δεν έχει φέρει αποτέλεσμα, γεγονός που προκαλεί δυσφορία στην Άγκυρα. Το αμερικανικό σώμα, το οποίο αποτελείται από τη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων, συμφώνησε πως επιβάλλεται να απαγορευθεί η παράδοση των F-35 στην Τουρκία μέχρι το Πεντάγωνο να υποβάλει σχέδιο που θα αξιολογεί την κατάσταση των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας.

Στην ίδια έκθεση θα πρέπει να περιλαμβάνεται και η λεπτομερής αξιολόγηση των κινδύνων που δημιουργεί για τα F-35 η απόκτηση των ρωσικών πυραύλων S-400 και κυρίως σε ό,τι αφορά το ζήτημα της κατασκοπευτικής δυνατότητας των Ρώσων στα αμερικανικά συστήματα. Σε κοινό κείμενο συμπερασμάτων ξεκαθαρίζουν, δε, πως δεν θα ανεχτούν τη χρήση Αμερικανών πολιτών, ως μοχλών πίεσης εναντίον της χώρας. Σε αυτό λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και το γεγονός ότι το Ισραήλ, το οποίο είναι το μόνο κράτος στην περιοχή που διαθέτει F-35, θέλει να παραμείνει το μόνο κράτος με αυτού του είδους την ποιοτική ισχύ.

Τα παρέλαβαν και δεν τα παρέλαβαν

Παίζοντας ένα επικοινωνιακό παιχνίδι, κυρίως για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης, η Τουρκία επιμένει πως η παράδοση των F-35 γίνεται κανονικά. Ο Υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, σε δήλωσή του στο τουρκικό πρακτορείο Ανατολού, ανέφερε ότι η Τουρκία έχει ήδη παραλάβει δύο μαχητικά και ότι η εκπαίδευση των πιλότων συνεχίζεται.

Διαμήνυσε πως οι ΗΠΑ και οποιαδήποτε άλλη χώρα θα πρέπει να αντιληφθούν ότι δεν μπορούν να πάρουν οτιδήποτε από την Τουρκία επιβάλλοντας κυρώσεις. Ωστόσο η παραλαβή, με την οποία υποστηρίζουν ότι έχουν προχωρήσει, δεν είναι πραγματική παραλαβή αφού τα δύο μαχητικά εξακολουθούν να βρίσκονται σε αμερικανικό έδαφος και επί της ουσίας αυτό που όντως συμβαίνει, είναι ότι έχει αρχίσει η εκπαίδευση των Τούρκων πιλότων.

Μάχη και για το Ιράν

Περαιτέρω ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου τόνισε την αντίθεση της Άγκυρας στις κυρώσεις που επιβάλλουν οι ΗΠΑ εναντίον του Ιράν και τόνισε ότι δεν είναι υποχρεωμένη να τις εφαρμόσει. «Δεν είμαστε υποχρεωμένοι να εφαρμόσουμε τις κυρώσεις που επιβάλλονται σε μία χώρα από μια άλλη. Επίσης δεν θεωρούμε τις κυρώσεις αυτές σωστές», δήλωσε ο Τούρκος Υπουργός των Εξωτερικών στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, προσθέτοντας πως «μια αμερικανική αντιπροσωπία επισκέφθηκε την Τουρκία την προηγούμενη εβδομάδα. Τους δηλώσαμε ξεκάθαρα: η Τουρκία αγοράζει πετρέλαιο και αέριο από το Αζερμπαϊτζάν, το Ιράν, τη Ρωσία και το Ιράκ. Αν δεν αγοράσω από το Ιράν τώρα, από πού θα καλύψω αυτές τις ανάγκες;».

Την πληροφορία αυτή δεν επιβεβαιώνει ο Λευκός Οίκος, ούτε όμως και τη διαψεύδει, ενώ είναι γεγονός πως δεν υπάρχουν παραδείγματα στη σύγχρονη ιστορία, κατά τα οποία η Τουρκία να έχει διαψευστεί τόσο για τα όσα αναφέρει, όσο και για τα όσα απειλεί. Οι αντιπαραθέσεις Ουάσιγκτον και Άγκυρας -μικρές ή μεγάλες- είναι κομμάτι της καθημερινότητας, ακόμη κι όταν η διεθνής επικαιρότητα δεν αναφέρεται σε αυτές.

Η Λευκωσία θα έπρεπε να αισθάνεται ικανοποιημένη από τις εξελίξεις, ενώ οφείλει να κινηθεί με τρόπο που θα την οδηγήσει στην εξαργύρωση «δώρων» τόσο από το Ισραήλ, του οποίου αποτελεί και τον μόνο πνεύμονα στην περιοχή, όσο και από τις ίδιες της Ηνωμένες Πολιτείες, που χρειάζονται σταθερούς συμμάχους για παραμονή στην περιοχή.