Σημερινή

Κυριακή, 23/09/2018
RSS

Παιχνίδι εντυπώσεων από το Ιράν

| Εκτύπωση | 27 Μάιος 2018, 18:05 | Της Μαρίνας Χατζηκώστα

ΤΟ ΠΥΡΗΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΤΕΧΕΡΑΝΗΣ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΝΑ ΔΙΧΑΖΕΙ

ΜΕ ΕΠΤΑ ΟΡΟΥΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕ ΤΟ ΙΡΑΝ ΣΤΟΥΣ ΔΩΔΕΚΑ ΟΡΟΥΣ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ. Η ΤΕΧΕΡΑΝΗ ΔΗΛΩΝΕΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΕΙ ΣΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ. Η ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ, ΔΕ, ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΕΙ ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ, ΓΙΑ ΕΠΑΝΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. ΤΟ ΚΕΝΟ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΜΕΡΩΝ ΜΟΙΑΖΕΙ ΧΑΩΔΕΣ, ΩΣΤΟΣΟ ΑΥΤΟ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΥΠΟΔΗΛΩΝΕΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΘΕ ΠΛΕΥΡΑΣ ΣΕ ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΠΑΡΤΙΔΑ ΣΚΑΚΙ, ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

Το Ιράν θέλει διαβεβαιώσεις ότι αν οι Αμερικανοί «βλάψουν τις πετρελαϊκές πωλήσεις του, η Ευρώπη θα πρέπει να αναπληρώσει και να αγοράσει ιρανικό πετρέλαιο»


«Παιχνίδι» εντυπώσεων επιχειρεί να παίξει η Τεχεράνη, θέτοντας επτά όρους προστασίας του Ιράν, από τους πέντε διεθνείς που έχουν απομείνει στη συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα, προκειμένου να παραμείνει στη συμφωνία του 2015. Το Ιράν γνωρίζει καλά ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες, αργά ή γρήγορα -και μάλλον γρήγορα- θα αντιληφθούν ότι το συμφέρον τους είναι η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και προκειμένου να μη χάσουν αυτό το προνόμιο, αφού ακόμη κι αν εξαιρεθούν από τις κυρώσεις, η συνεργασία θα είναι εκ των πραγμάτων δύσκολη. Ως εκ τούτου θα παγώσουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στο Ιράν και η Τεχεράνη θα απομονωθεί εκ νέου, έστω και χωρίς κυρώσεις. Αυτό, σημαίνει αυτόματα ότι θα σταματήσουν να ισχύουν οι λόγοι για τους οποίους υπέγραψε τη συμφωνία εξαρχής.

Οι επτά όροι

Στόχος των επτά όρων που θέτει το Ιράν στις κυβερνήσεις των πέντε χωρών που παραμένουν, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, στη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, είναι η προστασία των ιρανικών πωλήσεων πετρελαίου, παρά τις αμερικανικές πιέσεις. Ανακοινώνοντας τα προαπαιτούμενα ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενέι, εστίασε στον ρόλο που θα πρέπει να διαδραματίσουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες, ώστε να συνεχιστούν απρόσκοπτα οι αγοραπωλησίες αργού πετρελαίου.

Απαιτεί τη δέσμευση των κυβερνήσεων των πέντε χωρών ότι δεν θα σταματήσουν τις συναλλαγές, ότι δεν θα παύσουν τις περιφερειακές δραστηριότητες στη Μέση Ανατολή και ότι δεν θα επιδιώξουν νέες διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, όπως απαιτούν οι Ηνωμένες Πολιτείες, βάζοντας στο τραπέζι δέσμευση για παύση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Τέλος, το Ιράν θέλει διαβεβαιώσεις ότι αν οι Αμερικανοί «βλάψουν τις πετρελαϊκές πωλήσεις του Ιράν, η Ευρώπη θα πρέπει να αναπληρώσει και να αγοράσει ιρανικό πετρέλαιο».

Η αρχή της συνείδησης

Στις συνειδήσεις του κόσμου, διεθνώς, επικρατεί η άποψη ότι ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών είναι εκείνος που δεν επιθυμεί τη διατήρηση της συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και πως στόχος του, με την αποχώρησή της χώρας του από αυτήν, είναι η αύξηση της πίεσης προς τους Ευρωπαίους εταίρους του. Εκ των πραγμάτων, με ευλογίες αν όχι οδηγίες Ισραήλ, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν επιθυμεί την υφιστάμενη συμφωνία, θέλει να την αντικαταστήσει με μιαν άλλη, από την οποία θα κατοχυρώνεται η παύση του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν, καθώς επίσης και η διά βίου ύπαρξη του κράτους του Ισραήλ και ασφάλειά του.

Αν αυτό το «διά βίου» μεταφραστεί σε «για όσο παραμείνει σε αυτήν την συμφωνία το Ιράν», τότε αυτόματα η δικλείδα ασφαλείας των ισχυρών μερών της συμφωνίας θα είναι η επαναφορά των αυστηρών κυρώσεων εναντίον της Τεχεράνης. Αν, ωστόσο, η Τεχεράνη δεν συναινέσει σε μια νέα, τέτοιου τύπου, συμφωνία, τότε η επαναφορά των κυρώσεων θα είναι αυτόματη.

Οι κινήσεις της Τεχεράνης

Με την ανακοίνωση της επαναφοράς κυρώσεων εναντίον του Ιράν, από τις Ηνωμένες Πολιτείες, περιλαμβανομένων μέτρων εναντίον της Κεντρικής Τράπεζας της Τεχεράνης, καθώς και τις απειλές για επιβολή «των πιο σκληρών κυρώσεων στην ιστορία», ο Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε αναταράξεις μεγατόνων σε ολόκληρη τη Διεθνή Κοινότητα. Αφενός, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να εκμεταλλευτεί το περιθώριο των 180 ημερών, μέχρι την εφαρμογή των αποφάσεων, προκειμένου να αντιστρέψει την εικόνα, γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι αυτός ο αγώνας έχει ελάχιστες ελπίδες να ολοκληρωθεί υπέρ τους.

Παράλληλα, με ψήφισμα, επιχειρώντας να επιδείξει αφοσίωση στις δεσμεύσεις της και αξιοπιστία στις αποφάσεις της, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαίρεσε τις ευρωπαϊκές εταιρείες από τις αμερικανικές κυρώσεις, δίνοντας ουσιαστικά το πράσινο φως στους επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται εκεί, ή συνεργάζονται με ιρανικές εταιρείες. Αφετέρου ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Υπουργός των Εξωτερικών Μάικ Πομπέο προκάλεσαν αναταράξεις στην Τεχεράνη, οδηγώντας την σχεδόν σε απόγνωση.

Το κυβερνητικό επιτελείο του Χασάν Ρουχανί ευελπιστούσε ότι με την εκλογή Τραμπ θα ερχόταν η ώρα να υλοποιήσει τις συμφωνίες των πολλών εκατομμυρίων, στις οποίες είχε προχωρήσει τόσο με αμερικανικές όσο και με ευρωπαϊκές εταιρείες. Με την αλλαγή των δεδομένων, λοιπόν, εύλογα διερωτάται κανείς, γιατί το Ιράν διαμηνύει την ετοιμότητά του να παραμείνει στη συμφωνία, με τις υπόλοιπες πέντε χώρες που την έχουν υπογράψει. Αν κανείς εξετάσει πιο προσεκτικά τους λόγους που οδήγησαν το Ιράν να συνάψει, εξαρχής, αυτήν τη συμφωνία, θα διαπιστώσει ότι δεν αναμένεται να παραμείνει σε αυτήν για πολύ καιρό, μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Γιατί το Ιράν υπέγραψε τη συμφωνία

Στον απόηχο των αποφάσεων της κυβέρνησης Ομπάμα, το 2012, για εφαρμογή κυρώσεων εναντίον του Ιράν, με κύριους στόχους των κυρώσεων να είναι ο ενεργειακός - πετρελαϊκός και τραπεζικός τομέας του Ιράν, δημιουργήθηκε η απόλυτη ανάγκη της Τεχεράνης να αντιστρέψει τις διαδικασίες και να ξεκλειδώσει «τη φυλακή» στην οποία έμπαινε. Είναι γεγονός πως από το 1979, οπόταν και έγινε η επανάσταση του Ιράν, η απόλυτη προτεραιότητα ήταν η επιβίωση του καθεστώτος, καθώς σύμφωνα με την ιρανική άποψη, από εκείνον τον Νοέμβριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιζητούν ακριβώς τη διάλυσή του.

Αυτό εκτιμούν ότι επιχειρεί άλλωστε η Ουάσιγκτον, σύμφωνα με τον νυν Υπουργό των Εξωτερικών της χώρας, τόσο με την αποχώρηση από τη συμφωνία, όσο και με την επιβολή νέων κυρώσεων. Όταν, λοιπόν, η κυβέρνηση Ομπάμα ανέλαβε την εξουσία, το Ιράν χρησιμοποίησε το πυρηνικό του πρόγραμμα, ως το δόλωμα, για να φέρει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων τη Δύση. Αυτό ήταν το πρώτο βήμα της αναγνώρισης του Ιρανικού καθεστώτος.

Συμφωνία… ιρανικών συμφερόντων

Με την υπογραφή της συμφωνίας του 2015, το Ιράν στόχευσε στην αύξηση της επιρροής του στην περιοχή, η οποία άρχισε να επιτυγχάνεται σταδιακά, μέσω της αμερικανικής αποδοχής του ιρανικού καθεστώτος, γεγονός που τελικά οδήγησε στην έντονη αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι, μετά το τέλος του οκταετούς πολέμου μεταξύ του Ιράκ και του Ιράν, η Τεχεράνη υιοθέτησε την πολιτική πολέμου που πρώτο ακολούθησε το Ισραήλ.

Το ισραηλίτικο αυτό δόγμα μεταφέρει τις συγκρούσεις σε εχθρικό έδαφος και δεν διεξάγει πολέμους στο δικό του έδαφος. Το Ιράν ισχυρίζεται ότι έχει εμπλοκή σε συγκρούσεις σε ολόκληρη την επικράτεια της Μέσης Ανατολής, στη Συρία, το Ιράν, την Υεμένη και τον Λίβανο, όντας σε αυτοάμυνα. Αυτή η τακτική είναι εξίσου αμυντικής και επιθετικής στρατηγικής.

Η σκακιέρα στήθηκε στη Συρία

Η Συρία είναι το κλειδί για την υλοποίηση του ιρανικού οράματος για γεωπολιτική ανάπτυξη. Το Ιράν χρειάζεται τη Συρία, προκειμένου να έχει υπό τον έλεγχό του το Ιράκ, καθώς όπως δίδαξε το παράδειγμα του 2014, οπότε το λεγόμενο Ισλαμικό Χαλιφάτο μεταφέρθηκε από τη Ράκα στη Μοσούλη, ο μόνος τρόπος να απειληθεί η ιρανική επιρροή στο Ιράκ είναι μέσω της Συρίας. Επιπλέον, η Δαμασκός ανοίγει στο Ιράν ένα παράθυρο ζωτικής σημασίας, για εμπλοκή στο Παλαιστινιακό ζήτημα.

Το Ιράν θα μπορούσε να χτυπήσει το Ισραήλ, χρησιμοποιώντας ως ορμητήρια, θέσεις στη Συρία και τον Λίβανο. Η Συρία είναι σημαντική για το Ιράν, ωστόσο, και για οικονομικούς λόγους. Το 2011, το Ιράν διαπραγματεύτηκε με τη Δαμασκό και τη Βαγδάτη ένα σχέδιο για δημιουργία αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου. Με αυτό το έργο το Ιράν θα μπορεί να εξάγει φυσικό αέριο από το οικόπεδο North Dome, στην Ευρώπη, μέσω των λιμανιών του Ιράκ, της Συρίας και του Λιβάνου. Η απομάκρυνση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ, το 2011, έκανε το όραμα για υλοποίηση του προγράμματος πιο εφικτό.

Μονόδρομος η αποχώρηση

Η αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη συμφωνία, σημαίνει αυτόματα πως οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν σκοπεύουν να ανεχτούν άλλο την αύξηση της επιρροής του Ιράν. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που, ενώ είχε ανακοινωθεί, νωρίτερα, η στρατιωτική απομάκρυνση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Συρία, η απόφαση αναβλήθηκε μέχρι νεωτέρας. Στην πραγματικότητα, η Ουάσιγκτον θα παραμείνει στη Συρία, μέχρι να συντονιστεί επαρκώς με τις συμμάχους Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Αίγυπτο, οι οποίες και θα διασφαλίσουν τη μείωση της επιρροής του Ιράν.

Προς αυτήν την κατεύθυνση εργάζεται και το Ισραήλ, το οποίο, προς υλοποίηση αυτού του στόχου, έχει αυξήσει τα χτυπήματα εναντίον ιρανικών στόχων σε στρατιωτικές βάσεις στη Συρία. Το Ισραήλ, βεβαίως, θεωρεί ότι η διεθνής συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν λειτουργεί ως ασπίδα για την Τεχεράνη και η μονομερής απομάκρυνση των Ηνωμένων Πολιτειών εκλαμβάνεται ως το «πράσινο φως» για να κυνηγήσει το Ιράν στη Συρία και αλλού. Μένει ωστόσο να ληφθεί ακόμη ένα βήμα.

Το βήμα που επιχειρούν ήδη οι Ηνωμένες Πολιτείες. Να απειλήσουν το Ιράν με τις χειρότερες κυρώσεις στην ιστορία, αν δεν συναινέσει σε επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας, η οποία θα περιλαμβάνει πλέον και τερματισμό του βαλλιστικού πυραυλικού προγράμματος. Μόνο που δεδομένων των αδύναμων συμβατικών δυνάμεων της Τεχεράνης, το βαλλιστικό πυραυλικό της πρόγραμμα είναι το μόνο της χαρτί, το μόνο αποτρεπτικό μέσο που διαθέτει, ενάντια στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και των περιφερειακών συμμάχων τους.

Σε περίπτωση λοιπόν που το Ιράν δεχόταν επίθεση, σήμερα, από τη Σαουδική Αραβία ή άλλη δύναμη, θα μπορούσε να χτυπήσει εγκαταστάσεις πετρελαίου, υδροηλεκτρικούς σταθμούς και συστήματα αφαλάτωσης νερού. Αν όμως συναινούσε σε παύση του πυραυλικού του προγράμματος, το Ιράν θα ήταν ανίκανο να απαντήσει στρατιωτικά και άρα θα καθίστατο έρμαιο των ορέξεων των άλλων δυνάμεων της περιοχής.

Ως εκ τούτου, δεν έχει κανέναν ουσιαστικό λόγο, μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών, να παραμείνει στη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα με τα υπόλοιπα 5 μέρη της συμφωνίας ή έστω να διαπραγματευτεί μια άλλη συμφωνία που θα το «ευνουχίσει» στρατιωτικά. Όλα δείχνουν πως είναι θέμα χρόνου το Ιράν να αποχωρήσει επίσης από τη συμφωνία.