Σημερινή

Σάββατο, 22/09/2018
RSS

«Ερντογανικά» παιχνίδια εξουσίας

| Εκτύπωση | 29 Απρίλιος 2018, 18:05 | Της Μαρίνας Χατζηκώστα

ΠΡΟΩΡΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΤΑΚΤΙΚΙΣΜΟΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΕΟΣΟΥΛΤΑΝΟ

Ήδη από τον Φεβρουάριο υπήρχαν οι φωνές που έλεγαν πως ο Ταγίπ Ερντογάν οδηγεί την Τουρκία σε πρόωρες εκλογές. Όσο και αν ο ίδιος το διέψευδε, τελικά προχώρησε με διάψευση του ίδιου του εαυτού του και, τη στιγμή που θεώρησε πως ήρθε η ώρα, προκήρυξε πρόωρες εκλογές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάλεσε την Άγκυρα να αναβάλει τις διαδικασίες, επικαλούμενη το καθεστώς έκτακτης ανάγκης στο οποίο βρίσκεται η χώρα, ενώ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξέφρασαν φόβους για το αδιάβλητο της διαδικασίας. Οι πρόωρες εκλογές, σε συνδυασμό κυρίως με τους τακτικισμούς Ερντογάν, ο οποίος δηλώνει έτοιμος να παραβιάσει τους νόμους ευρωπαϊκών χωρών και να πραγματοποιήσει προεκλογικές εκδηλώσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος, οδηγούν τις σχέσεις της Άγκυρας με Γερμανία, Αυστρία και Ολλανδία, στα άκρα. Δύσκολη η θέση της Γαλλίας, που επιχειρεί να διατηρήσει τις ισορροπίες, ωστόσο σύντομα θα κληθεί να διαλέξει στρατόπεδο.


Στρώνοντας τον δρόμο προς την πρόωρη κάλπη ο Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωσε προγράμματα δημιουργίας θέσεων εργασίας, καθοδήγησε την αλλαγή των εκλογικών νόμων, φόρεσε στρατιωτικές στολές, περιόδευσε στη στρατιά του Αιγαίου και στα σύνορα της Τουρκίας με τη Συρία, όρκισε παιδιά ως μουτζαχεντίν - δηλαδή πιστούς στρατιώτες έτοιμους να δώσουν το αίμα τους για την πατρίδα (στα αραβικά), πραγματοποίησε εισβολή στη Συρία, προέβη σε στρατιωτικές επιθέσεις στο Ιράκ -με τις ευλογίες της επίσημης ιρακινής κυβέρνησης- κορύφωσε την επιθετική ρητορική σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο και δήλωσε ανοιχτά τις διεκδικήσεις του από τη Θράκη μέχρι τον Πόντο, το Αιγαίο, αλλά και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όλα αυτά για σκοπούς εσωτερικής κατανάλωσης, αφού αυτού του είδους οι μέθοδοι και τακτικισμοί ενισχύουν το προφίλ του «ηγέτη», αυξάνουν το εθνικιστικό αίσθημα του λαού και, άρα, τις ψήφους στην πρόωρη κάλπη.

Στροφή 180 μοιρών

Από την κατηγορηματική απόρριψη του ενδεχομένου της πρόωρης κάλπης, μέχρι την ανακοίνωσή τους, η στροφή είναι 180 μοιρών. Διεθνείς πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν πως η στροφή οφείλεται όχι στο αίσθημα νίκης και κυριαρχίας του, αλλά αντίθετα σε φόβους ότι χάνει έδαφος στα μέχρι τώρα κεκτημένα. Η υποχώρηση της λίρας, έναντι των ξένων νομισμάτων, δημιούργησε εκ των πραγμάτων πιέσεις. Με μια οικονομία να υπερθερμαίνεται, την ώρα που οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες οδεύουν προς κατάρρευση, οι ισορροπίες στο εσωτερικό διαταράσσονται.

Όντως, αμέσως μετά την προκήρυξη των πρόωρων εκλογών, η λίρα άρχισε να σημειώνει άνοδο και να δημιουργεί τις συνθήκες, ώστε ακόμη και χωρίς νοθεία -η οποία εκ των πραγμάτων δεν διασφαλίζεται από τη νέα νομοθεσία που επιτρέπει την καταμέτρηση των μη σφραγισμένων ψηφοδελτίων, αλλά και τη μεταφορά καλπών για καταμέτρηση σε άγνωστο σημείο, υπό την επίβλεψη κυβερνητικών αξιωματούχων- να διασφαλιστεί και να εδραιωθεί η κληρονομιά του Ταγίπ Ερντογάν, ως του αντίπαλου δέους του Κεμάλ Ατατούρκ.

Ο αγώνας για την τελευταία ευκαιρία

Εκ των πραγμάτων η αντιπολίτευση, παρά τα προβλήματα που υπάρχουν για τη συμμετοχή της στην κάλπη της 24ης Ιουνίου, αντιλαμβάνεται τις πρόωρες εκλογές ως την τελευταία ευκαιρία τους να αντισταθούν στο όραμα του νεοσουλτάνου και να σταματήσουν την πορεία καταπίεσης και λαϊκισμού. Ο Σαρουχάν Ολούτς, αντιπρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού κόμματος, δήλωσε πως «για το καλό της δημοκρατίας, η αντιπολίτευση πραγματικά έχει ανάγκη να κερδίσει αυτές τις εκλογές. Δεν είναι οποιεσδήποτε εκλογές, είναι η τελευταία ευκαιρία».

Σε αυτό το πλαίσιο και με αυτό το δεδομένο, η αντιπολίτευση επιχειρεί να αντιστρέψει το «παιχνίδι» που παίζεται σε βάρος της, με την αλλαγή του εκλογικού νόμου που απαγορεύει τη συμμετοχή σε κόμματα που είναι μικρά και δεν έχουν περισσότερους από 20 βουλευτές. Από τη μια, με τις ευλογίες του ηγέτη της αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, 15 βουλευτές των Ρεπουμπλικανών «θυσιάστηκαν» για να προσχωρήσουν στο νεοσύστατο «ΙYΙ», που σημαίνει «Καλό Κόμμα», το οποίο ωστόσο έχει ακροδεξιές τάσεις. Ταυτόχρονα, και πάλι ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου κατέθεσε πρόταση για συνεργασία με άλλα εφτά κόμματα, για κοινό ψηφοδέλτιο, τα οποία κόμματα είναι μικρά και δεν έχουν το δικαίωμα της ανεξάρτητης συμμετοχής.

Ο Αμπντουλάχ Γκιούλ, σύμφωνα με τα μέχρι τώρα σενάρια, θα είναι ο υποψήφιος πρόεδρος αυτής της συμμαχίας, στην οποία δεν συμμετέχει το «Καλό Κόμμα» της Ακσενέρ, ούτε όμως και το φιλοκουρδικό κόμμα της «Δημοκρατίας των Λαών», τα οποία θα κατέλθουν ως ανεξάρτητα. Οριστικά οι υποψηφιότητες για τις προεδρικές εκλογές θα αποσαφηνιστούν από τις 4 μέχρι και τις 9 Μαΐου, οπότε και θα είναι ανοιχτή η συμμετοχή, ενώ για τους υποψήφιους των βουλευτικών εκλογών, που θα διεξαχθούν ταυτόχρονα, το τοπίο θα ξεκαθαρίσει μέχρι τις 6 Μαΐου.

Στόχος, με δεδομένο ότι παρά τις εξελίξεις, ο Ερντογάν παραμένει ο πιο δημοφιλής πολιτικός της Τουρκίας, είναι ο περιορισμός της εξουσίας του στη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση, ώστε να αντισταθούν στις αλλαγές. Ακόμη κι έτσι, ωστόσο, ο Ερντογάν διοικεί τη χώρα με διαγγέλματα, αφού μέχρι σήμερα ανανεώνει το καθεστώς έκτακτης ανάγκης, που του δίνει αυτό το δικαίωμα. Στόχος του Ερντογάν, ωστόσο, είναι να αναδειχθεί Πρόεδρος από την πρώτη Κυριακή και να μην υπάρξει ποτέ δεύτερη αναμέτρηση, για τουλάχιστον άλλα 5 χρόνια.

Το άγνωστο εκλογικό σώμα

Κανείς δεν είναι σε θέση να γνωρίζει σήμερα ποιο είναι το εκλογικό σώμα της Τουρκίας, μετά τις χιλιάδες συλλήψεις που πραγματοποιήθηκαν μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016. Ακαδημαϊκοί, επιστήμονες, συγγραφείς, δημοσιογράφοι και άνθρωποι των τεχνών, που ανήκουν κατά βάση στο Ρεπουμπλικανικό σώμα, έχουν προφυλακιστεί. Περισσότεροι από 13 χιλιάδες Κούρδοι, που ανήκουν στο κόμμα της «Δημοκρατίας των Λαών», βρίσκονται στη φυλακή, μεταξύ αυτών και ανώτερα στελέχη του κόμματος.

Πενήντα μία ημέρες πριν από την αναμέτρηση της Κάλπης, η Άγκυρα προχώρησε σε νέο κύμα συλλήψεων, αλλά και ομαδικές καταδίκες δημοσιογράφων, ως μέσο εκφοβισμού εκείνων που ενδέχεται να θεωρήσουν πως μπορούν να ψηφίσουν ελεύθερα. Από αυτό και μόνο το γεγονός οι δημοσκοπήσεις χάνουν την αξιοπιστία τους, είτε υπέρ είτε εναντίον του Ερντογάν. Βέβαια αυτό ταυτόχρονα ενισχύει τη λογική της κρυφής ψήφου, που όλο και περισσότερο αναδεικνύεται διεθνώς στις εκλογικές αναμετρήσεις.

Η πολεμική ρητορική σε Κύπρο και Ελλάδα

Η εκτόνωση της τουρκικής ηγεσίας στο Αιγαίο δεν είναι κάτι νέο. Είναι πάγια τακτική και πλέον δεν ξενίζει την ευρύτερη γειτονιά της Μεσογείου. Δηλώσεις από αξιωματούχους τύπου «Η Ελλάδα είναι σαν μικρό παιδί και δεν θα της κάνουμε πόλεμο, γιατί θα ήταν σαν ένας ενήλικος να δέρνει ένα παιδί», «Η Ελλάδα είναι πολύ μικρή χώρα και πρέπει να της υπενθυμίσουμε ότι οι πρόγονοι των Ελλήνων βρίσκονται κάτω από τη θάλασσα», «Η τουρκική πολιτική θα καθορίσει και θα διασφαλίσει τα τουρκικά συμφέροντα σε Αιγαίο, Θράκη, Κυπριακή ΑΟΖ και Αιγαίο», δεν είναι καινούργιες.

Οι απειλές για εσκεμμένα «ατυχήματα» και οι επιδιώξεις θερμού επεισοδίου δεν ειπώθηκαν πρώτη φορά. Ωστόσο η Τουρκία γνωρίζει πολύ καλά πως έχοντας εναντίον της την Ε.Ε. και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά κυρίως το ισραηλινό λόμπυ επιρροής, δεν μπορεί να κάνει πόλεμο σε αυτήν την πλευρά των συνόρων της. Γι' αυτό και, παρά τις προκλήσεις, δεν αναμένεται να προχωρήσουν σε πραγματικές ενέργειες, πέρα από τη φιλολογική προπαγάνδα.

Ταυτόχρονα, ωστόσο, θα επιχειρεί αποκλιμακώσεις, με τηλεφωνικές επικοινωνίες Υπουργών, αξιωματούχων και υπευθύνων, πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας. Σε ό,τι αφορά την Τουρκία και τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πραγματική μάχη δίδεται στα Βαλκάνια.