Σημερινή

Παρασκευή, 16/11/2018
RSS

Επί ποδός πολέμου

| Εκτύπωση | 18 Φεβρουάριος 2018, 18:05 | Της Μαρίνας Χατζηκώστα

ΝΕΑ ΦΑΣΗ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΗΣ ΣΥΡΙΑΣ

Είναι γεγονός πως το Τελ Αβίβ έχει προχωρήσει με πρόταξη βαρέων όπλων τόσο στα σύνορα με τη Συρία, όσο και με τον Λίβανο. Είναι επίσης γεγονός πως η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει προβεί σε αυτές τις κινήσεις με τις ευλογίες των Ηνωμένων Πολιτειών. Από την άλλη πλευρά των συνόρων, ωστόσο, οι ένοπλες οργανώσεις που απολαμβάνουν τη στήριξη του Ιράν, καθώς επίσης και οι καθεστωτικές δυνάμεις του Μπασάρ Αλ Άσαντ, όπως και οι σύμμαχοι των Ιρανών, Τούρκοι, οι οποίοι ωστόσο υποστηρίζουν τη συριακή αντιπολίτευση, διαμηνύουν πως είναι έτοιμοι να απαντήσουν με τον πιο σκληρό τρόπο σε οποιαδήποτε πρόκληση ή παραβίαση του κυρίαρχου εδάφους τους, απ' όπου κι αν αυτή προέρχεται.

Βεβαίως ανάλογη απάντηση δεν έχουμε δει, από το καθεστώς Άσαντ, προς το παρόν, στο Αφρίν, όπου οι Τουρκομάνοι μισθοφόροι έχουν επιδοθεί σε ανταρτοπόλεμο εναντίον των Κούρδων και σε πολλές περιπτώσεις καταγράφουν απώλειες, αλλά και προκαλούν με την ενίσχυση της τουρκικής αεροπορίας, όταν τα τουρκικά μαχητικά επιχειρούν με τις ευλογίες της Μόσχας, αφού απαραίτητη προϋπόθεση για τους εναέριους βομβαρδισμούς είναι «το κλείσιμο» της αντιαεροπορικής ασπίδας, στις βάσεις που διαθέτουν στη Συρία, ως βασικοί σύμμαχοι του Μπασάρ Αλ Άσαντ.

Οι αφορμές των καταρρίψεων

Αφορμή για τη νέα σύρραξη στη Μέση Ανατολή, γύρω από τη Συρία και γύρω από τον Λίβανο, αποτέλεσαν δύο διαφορετικά γεγονότα. Αφενός, στη Συρία, η παραβίαση του εναέριου χώρου του Ισραήλ από ιρανικό drone, σύμφωνα με το ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας, το οποίο και κατερρίφθη άμεσα. Ως απάντηση ο καθεστωτικός στρατός του Άσαντ κατέρριψε ισραηλινό F-16, το οποίο προηγουμένως είχε πλήξει, όπως ισχυρίζονται οι Ισραηλινοί, ιρανικές θέσεις στο συριακό έδαφος. Μάλιστα αυτή ήταν η πρώτη φορά που το Ισραήλ παραδέχτηκε ανοιχτά ότι πραγματοποιεί αεροπορικές επιδρομές στη Συρία. Η σύρραξη γύρω από τον Λίβανο κρίθηκε επιβεβλημένη από το Ισραήλ, όταν η Βηρυτός προκήρυξε διαγωνισμό για γεωτρήσεις σε αμφισβητούμενο θαλάσσιο τεμάχιο, και συγκεκριμένα στο οικόπεδο 9. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Νέες διαστάσεις

Ο πόλεμος στη Συρία δείχνει να παίρνει νέα τροπή και να οδηγείται προς νέα κλιμάκωση. Ήδη τα Ηνωμένων Έθνη έχουν προειδοποιήσει πως ο πόλεμος που ξέσπασε στη Συρία το 2011 ως εμφύλιος πόλεμος μετεξελίσσεται σε στρατιωτική αντιπαράθεση, στην οποία εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα όλο και περισσότερες ξένες δυνάμεις, όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία, το Ιράν, η Τουρκία και το Ισραήλ.

Μιλώντας στη γερμανική ιστοσελίδα της Deutsche Welle, ο ειδικός σε θέματα Εγγύς Ανατολής του Ιδρύματος επιστήμης του Βερολίνου, εκτιμά πως η νέα τάξη πραγμάτων στη Συρία έχει ήδη δημιουργηθεί. Σύμφωνα με τον Τζιλ Μουρσιάνο, «το Ιράν προσπαθεί να ενισχύσει την επιρροή του επιδιώκοντας τη δημιουργία ναυτικών και αεροπορικών βάσεων στη χώρα και παράλληλα φιλοδοξεί να ενισχύσει την οργάνωση Χεζμπολάχ. Από την άλλη πλευρά το Ισραήλ επέλεξε να μην επέμβει δυναμικά τα τελευταία χρόνια, ευελπιστώντας σε οφέλη από το χάος στη χώρα.

»Τώρα όμως οι Ισραηλινοί βρίσκονται αντιμέτωποι με μια κατάσταση, στην οποία διαπιστώνουν ότι υπολείπονται στρατηγικά. Για πρώτη φορά βρίσκονται απέναντι στον προαιώνιο εχθρό τους, το Ιράν, το οποίο, στην απέναντι πλευρά των συνόρων, επιδιώκει να δημιουργήσει στρατιωτικές βάσεις για να τις χρησιμοποιήσει κατά του Ισραήλ. Οι Ισραηλινοί αλλάζουν επομένως ριζικά την πολιτική τους και παίρνουν μεγαλύτερα ρίσκα για να ανατρέψουν τα ιρανικά σχέδια».

Εκτιμά παράλληλα ότι «σε περίπτωση απευθείας αντιπαράθεσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, οι Ισραηλινοί δεν μπορούν να θεωρήσουν δεδομένη τη στήριξη των ΗΠΑ, αφού οι Αμερικανοί έχουν γυρίσει την πλάτη στη Συρία και έχουν αφήσει ελεύθερο το πεδίο δράσης στη Ρωσία». Ενώ παράλληλα έχουν γυρίσει την πλάτη και στην Τουρκία και συνεχίζουν να εξοπλίζουν τους Κούρδους, γνωρίζοντας πως ακριβώς αυτά τα όπλα θα λειτουργήσουν σαν στιλέτο στην πλάτη της Τουρκίας.

Ωστόσο μπροστά από τις ανοιχτές πόρτες της διπλωματίας μετά την επίσκεψη Τίλερσον στην Άγκυρα, οι δύο χώρες ανακοινώνουν πως οι στόχοι τους είναι κοινοί και η θέλησή τους να ξεπεράσουν το τέλμα στο οποίο έχει περιέλθει η σχέση τους, μεγάλη. Αυτό που φαίνεται να συμφώνησαν οι δύο πλευρές είναι συνεργασία στο Μανμπίτζ, καθώς την Τουρκία δεν τη συμφέρει, τη δεδομένη στιγμή τουλάχιστον και με τα τόσα ανοιχτά μέτωπα, μια απευθείας σύγκρουση με τις αμερικανικές δυνάμεις, όσο κι αν διατρανώνει το αντίθετο. Ανάλογη εξομάλυνση σχέσεων έχει υπάρξει άλλες δύο φορές τον τελευταίο ένα χρόνο, ωστόσο αυτή δεν κρατάει περισσότερο από ένα μήνα, αφού οι αλλαγές που επιβάλλουν τα εναλλασσόμενα συμφέροντα δημιουργούν συχνά νέους τριγμούς στις ήδη εύθραυστες ισορροπίες.

Η Γερμανία μπορεί, αλλά…

Ο Τζιλ Μουρσιάνο κρίνει πως η Ευρώπη, επί του παρόντος, τηρεί στάση μουδιασμένης ουδετερότητας κι αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στις μακρές διαπραγματεύσεις που χρειάστηκαν για σύσταση κυβέρνησης μεγάλου συνασπισμού στη Γερμανία. Αν και τα ηνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει αναλάβει ήδη ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμμανουέλ Μακρόν, σύμφωνα με τον ειδικό επί του θέματος μόνο η Γερμανία θα μπορούσε να διαχειριστεί την κρίση. Όπως ανέφερε «η Ε.Ε. και ειδικά η Γερμανία διαθέτουν πολλές δυνατότητες διαμεσολάβησης.

Η Γερμανία είναι από τη μια πλευρά στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ και παράλληλα χαίρει, κατά κάποιο τρόπο, της εμπιστοσύνης της Τεχεράνης. Είναι σήμερα η μόνη χώρα του δυτικού κόσμου που έχει την εμπειρία και τη δυνατότητα να συμβάλλει σε μια άτυπη συμφωνία μεταξύ Ισραήλ, Ιράν και Χεσμπολάχ. Μια τέτοια περίπτωση ήταν παλαιότερα η ανταλλαγή αιχμαλώτων, που επιτεύχθηκε με τη συμβολή της γερμανικής διπλωματίας.

Ας μην ξεχνάμε ότι ένας τρίτος πόλεμος στην Εγγύς Ανατολή, μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, θα έχει αναμφίβολα αντίκτυπο και πέρα από τη Μεσόγειο». Πάντως η Γερμανίδα Υπουργός Άμυνας διαβεβαίωσε πως το Βερολίνο ετοιμάζεται να αναλάβει ενεργότερο ρόλο, με αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών και της συνεισφοράς στα Ηνωμένα Έθνη, απευθύνοντας ταυτόχρονα έκκληση προς τις ΗΠΑ να παραμείνουν προσηλωμένες στις πολυμερείς συνεργασίες.

Στο χείλος του γκρεμού ο πλανήτης

Οι διεθνείς ισορροπίες αμφισβητούνται όσο οι περιφερειακές συρράξεις εντείνονται. Ακριβώς αυτό ήταν το αντικείμενο της Διεθνούς Διάσκεψης για την Ασφάλεια, στο Μόναχο, όπου μεταξύ των Υπουργών Αμύνης τέθηκαν επί τάπητος όλα τα επικίνδυνα ζητήματα και επιχειρήθηκε η εξεύρεση λύσεων που θα διασφαλίζει το μέλλον.

Ο επικεφαλής της διάσκεψης του Μονάχου, Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, επεσήμανε πως η περασμένη χρονιά ήταν εκείνη κατά την οποία πολλαπλασιάστηκαν οι εστίες έντασης με ορατούς κινδύνους για την ειρήνη και την ασφάλεια.

Ο Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ εκτιμά πως η κατάσταση έχει ενδεχομένως επιστροφή, όμως, όπως υποστηρίζει, όλες οι πλευρές θα πρέπει να δεχθούν πως τα δεδομένα έχουν αλλάξει, το ίδιο και οι χάρτες και τα ηνία ενδέχεται πλέον να κρατήσουν νέοι παίκτες, στη σκακιέρα της Μέσης Ανατολής. Αυτό που θεωρείται δεδομένο είναι ότι στην περιοχή, τα τελευταία χρόνια, πειραματίστηκαν σχεδόν όλοι οι μεγάλοι και ισχυροί παίκτες της, ωστόσο οι πόλεμοι δεν είναι πλέον αποτέλεσμα «έξωθεν εντολής» αλλά αποτυχημένα πειράματα για τον έλεγχο χωρών για ίδιον όφελος.