Ανδρέας Γεωργιάδης

Δύο εύκαρπες συγκομιδές του ιδίου λογοτεχνικού είδους, που ήλθαν στο φως εντός του φετινού έτους από τις εκδόσεις Γερμανός, ανταμείβουν επαξίως τον δημιουργό τους, Ανδρέα Γεωργιάδη. Το πρώτο βιβλίο με ορθογραφική επιμέλεια Γεώργιου Χατζηκωστή και Ανδρέα Πετρίδη είναι μια δόκιμη έμμετρη απόδοση των Αισώπειων μύθων, των οποίων επιτάσσεται το αρχαίο κείμενο από τις κλασικές εκδόσεις Teubner Λειψίας. Το δεύτερο αξιόλογο πόνημα με διορθώσεις του Γεώργιου Χατζηκωστή, που πρωτοτυπεί στην κυπριακή βιβλιογραφία, συγκροτεί ένα εξόχως ενδιαφέρον απάνθισμα αρχαιοελληνικών χωρίων σε, επίσης, έμμετρη νεοελληνική απόδοση. Εκ προοιμίου εισήγηση: θα μπορούσαν και τα δύο αυτά βιβλία χρηστομάθειας να χρησιμοποιηθούν ως παράλληλα βοηθήματα για το μάθημα των Αρχαίων και της Αρχαιογνωσίας στο γυμνάσιο και στο λύκειο.

Τα «Άνθη σοφίας», όπως επιγράφεται η πρόσφατη έκδοση του απανθίσματος στις δύο γλωσσικές μορφές του ελληνικού λόγου, παραπέμπουν, ως προς τον παρεμφερή τίτλο, στα μνημειώδη «Άνθη Ευλαβείας» των αρχών του 18ου αιώνος, αλλά και στην αντιστοιχία της έντεχνης επεξεργασίας του στίχου και της καλλιέπειάς τους. Οι 180 σελίδες της έμμετρης ανθολογίας του Γεωργιάδη διανθίζονται με τις απεικονίσεις των σοφών ανδρών, από τα έργα των οποίων αντλούνται τα αποσπάσματα, είτε από αποθησαυρισμένα κείμενα και βιογραφίες τους σε έργα άλλων συγγραφέων των Ελληνιστικών και μεταγενέστερων χρόνων, όπως των Πλουτάρχου, Αιλιανού, Διογένη Λαέρτιου και Στοβαίου.

Η «ανθηρή σοφία» μιας πλειάδας σοφών από όλα τα μέρη του αρχαίου ελληνικού κόσμου, που συμπεριλαμβάνονται στο βιβλίο, κοσμεί συμβολικά το εξώφυλλό του με το αργυρό αθηναϊκό τετράδραχμο του 5ου αιώνος π.Χ. με τη γλαύκα, έμβλημα της Αθηνάς, θεάς της σοφίας. Ο συγγραφέας-μεταφραστής, μη αποκλίνοντας από το ύφος του πρωτοτύπου, καρυκεύει με «αττικόν άλας» πνευματώδους θυμοσοφικής διάθεσης, ευτράπελης λεκτικής ευρηματικότητας και μιας χαρισματικής επιδέξιας προβολής των κειμενικών μηνυμάτων υπό το φως της σημερινής νοηματοδότησής τους. Αναδεικνύοντας έτσι την αγέραστη αξία της διαχρονικής αναγνωσιμότητάς τους μέσα από την ηθοπλαστική και ανθρωποκεντρική τους παιδαγωγία, που διαπνέει τους εύρυθμους στίχους του ποιητικού μεταφράσματος.

Αν επιχειρούσαμε μιαν ευσύνοπτη κατηγοριοποίηση των επιφανών εκπροσώπων της αρχαιοελληνικής διανόησης, που ανθολογούνται στο παρόν τομίδιο, όχι κατά χρονολογική ιεράρχηση και σύμφωνα με το συγγραφικό είδος που υπηρέτησαν, αλλά κατ’ αλφαβητική σειρά, θα τους κατατάσσαμε στους προσωκρατικούς και μετέπειτα μεγάλους φιλοσόφους, στους ένδοξους πολιτικούς και στρατηγούς, στους ιστορικούς και ρήτορες, στους επικούς, δραματικούς και λυρικούς ποιητές, όπως και σε όσους ασχολήθηκαν με άλλα συγγραφικά πεδία. Ως προς το περιεχόμενο, τα επιγραμματικά είτε εκτενέστερα χωρία αποτυπώνουν φιλοσοφικά αποφθέγματα, σκέψεις, συναισθήματα και προβληματισμούς, νουθεσίες και ηθικές παραινέσεις ενάρετου βίου, διδακτικές αναφορές γύρω από διάφορες εκδηλώσεις της ζωής από τη γέννηση έως τον θάνατο.

Από τα εύοσμα και θαλερά αυτά «Άνθη σοφίας», που με αξιοθαύμαστο ζήλο συνέλεξε, για να μας τα προσφέρει με εύληπτο ερμηνευτικό τρόπο ο καλός ποιητής και συγγραφέας Ανδρέας Γεωργιάδης, σταχυολογούμε μερικά ενδεικτικά, τα πρώτα τρία για σκοπούς αποτίμησης της εργασίας του με παράθεση του αρχαίου κειμένου, που δυστυχώς εδώ δεν μπορεί να σημειωθεί η πολυτονική γραφή του:

«Ο δρόμος, να γνωρίζετε, ας ξέρει ο καθένας,/ανήφορος κατήφορος ίδιος είναι, ένας»-«Οδός άνω κάτω μία και ωυτή» (Ηράκλειτος, Περί φύσεως). «Και ούτε αδικούμενος πρέπει να αδικείς,/αφού δεν πρέπει, σίγουρα, να αδικεί κανείς»-«Ουδέ αδικούμενον άρα ανταδικείν, ως οι πολλοί οίονται,/επειδή γε ουδαμώς δει αδικείν» (Πλάτων, Κρίτων). «Ο όχλος στους απαίδευτους πιστεύει πιο πολύ/παρά στους παιδευμένους να δίνει προσοχή»-«Πιθανώτεροι οι απαίδευτοι των πεπαιδευμένων εν τοις όχλοις» (Αριστοτέλης, Ρητορική). «Άλλοι είναι φιλόλογοι από τους μαθητές/και άλλοι είναι λογόφιλοι, να ξέρεις αν το θες» (Ζήνων ο Κιτιεύς, Στοβαίος).

«Άλλο φαρμάκι πιο πικρό, ομολογώ, δεν είδα,/να σου στερούν το σπίτι σου, να παίρνουν την πατρίδα» (Ευριπίδης, Μήδεια). «Προτού ν’ ακούσεις και τους δυο, τον λόγο να τους δώσεις,/δικαστικήν απόφαση ποτέ σου μην εκδώσεις» (Αριστοφάνης, Σφήκες). «Τα αγαθά διδάσκεσαι από τους αγαθούς·/αν έχεις φαύλων επαφές απόλλυται κι ο νους» (Ξενοφών, Απομνημονεύματα). «Το ήθος, εις το σύνολον, που έχουν οι πολίτες/εξομοιώνεται μ’ αυτό που ’χουν οι κυβερνήτες» (Ισοκράτης, Προς Νικοκλέα).