Σημερινή

Τρίτη, 20/11/2018
RSS

Όποιος ξεχνά την ιστορία του, δεν έχει μέλλον

| Εκτύπωση | 10 Ιούνιος 2018, 18:00 | Του Πόλυ Κυριάκου

ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΤΖΗΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ: Η ΤΕΧΝΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΠΟΥ ΓΙΑΤΡΕΥΕΙ ΤΙΣ ΠΛΗΓΕΣ

ΟΥΤΩΣ Ή ΑΛΛΩΣ, ΤΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΣΟΥ ΣΤΙΓΜΑ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΟΧΙ ΠΟΥ ΘΑ ΠΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΑΠΟ ΤΑ ΝΑΙ… ΣΕ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΧΩΡΟ ΕΙΝΑΙ ΤΥΧΕΡΟΙ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΘΕΣΗ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΤΟΥΣ ΛΙΓΟΤΕΡΟΥΣ ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΥΣ

Οι νεότερες γενιές πρέπει να ενημερώνονται και να γνωρίζουν πώς ήρθαμε ώς εδώ. Και αν κάποιοι κουράζονται να ακούν αυτά τα τραγούδια, εμείς, ως καλλιτέχνες, οφείλουμε να τα τραγουδάμε και να κρατάμε σε εγρήγορση τις συνειδήσεις των ανθρώπων. Ούτως ή άλλως, οι πληγές είναι ακόμα ανοιχτές. Αν τις κρύψουμε, δεν θα κλείσουν έτσι αυτόματα


Χρόνια τώρα έχω σημειώσει στην άκρη του μυαλού μου έναν Κύπριο ερμηνευτή, τον οποίο παρακολουθώ με προσοχή. Παρακολουθώ την πορεία του, τη συμπεριφορά του, το ακέραιο του χαρακτήρα του. Ζει στην Αθήνα, αλλά η ψυχή και η καρδιά του είναι στην Κύπρο. Ζει στην Ελλάδα, αλλά πολλά από τα τραγούδια του μιλούν για την Κύπρο. Βρέθηκε δίπλα από ογκόλιθους της ελληνικής δισκογραφίας, αλλά παρέμεινε ένας αξιοπρεπής καλλιτέχνης χαμηλών τόνων, παρόλο που η ποιότητα της φωνής του ξεπερνά πολλούς από τους ερμηνευτές της πρώτης γραμμής.

Αισθάνεται τυχερός που έζησε από κοντά πολλούς δημιουργούς. Όμως, αισθάνεται μεγάλη ευλογία για μια συγκεκριμένη φιλία και συνεργασία: Τη φιλία και συνεργασία του μεγάλου Μάριου Τόκα. Ο Κώστας Χατζηχριστοδούλου τιμά τα χρώματα της Κύπρου κι έχει πάρα πολλά να δώσει ακόμα! Του το ευχόμαστε ολόψυχα!

Ψάλλοντας κοντά στον πατέρα

Κύπριος που ζει στην Ελλάδα εδώ και χρόνια! Σου λείπει η μικρή πατρίδα;

Πάντα μου λείπει η γενέτειρά μου και, όσο μεγαλώνω, ακόμα πιο πολύ. Εμείς που σαν βέλη πετάξαμε τότε, όπως λέει και ο Χαλίλ Γκιμπράν, για να βρούμε και να δημιουργήσουμε μακριά από τον τόπο μας, κάποια στιγμή το συναισθηματικό και νοσταλγικό κενό που νιώθουμε για τον τόπο μας μεγαλώνει και όλο και πιο συχνά σκεφτόμαστε την επιστροφή μας στη γενέθλια γη. Ευτυχώς που μπορώ να την επισκέπτομαι συχνά και να γεμίζω για λίγο τις μπαταρίες της ψυχής μου.

Tι σου χάρισαν οι σπουδές βυζαντινής μουσικής; Σου έδειξαν τον δρόμο για τη μελλοντική σου πορεία ίσως…

Ξεκίνησα να ψάλλω κοντά στον πατέρα μου πριν πάω δημοτικό σχολείο και συνέχισα μέχρι και τα πρώτα χρόνια της εφηβείας μου. Σίγουρα η βυζαντινή μουσική με έβαλε μέσα στο αυλάκι της μουσικής μου αναζήτησης και περιπλάνησης. Της χρωστώ, νομίζω, πολλά, αλλά περισσότερο στον πατέρα μου, που μου έμαθε να αγαπώ και να σέβομαι αυτό που κάνω, εκτός του ότι μου κληροδότησε κάποια από τα μουσικά του χαρίσματα!

Η Κύπρος έχει γεννήσει σπουδαίους ποιητές, σπουδαίους συνθέτες και σπουδαίους ερμηνευτές. Αισθάνεσαι ότι αυτοί οι σπουδαίοι Κύπριοι καλλιτέχνες εισέπραξαν όλα τα εύσημα που τους ανήκουν;

Είναι γεγονός ότι αυτός ο τόπος έχει γεννήσει πολλούς και σπουδαίους καλλιτέχνες. Από την άλλην, οι πιο πολλοί έκαναν μεγάλη καριέρα εκτός Κύπρου. Θεωρώ, πάντως, πως άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο εισέπραξαν τα εύσημα που τους ανήκουν είτε από την επίσημη πολιτεία είτε από τον κόσμο. Πιστεύω, όμως, πως πρέπει να κάνεις αυτό που αγαπάς, χωρίς να περιμένεις να σου αποδοθούν εύσημα...

Πολλές και σπουδαίες συνεργασίες

Με ποιους συνθέτες, στιχουργούς και ερμηνευτές συνεργάστηκες στενά όλα αυτά τα χρόνια;

Είχα την τύχη να συνεργαστώ με σπουδαίους συνθέτες, στιχουργούς και ερμηνευτές όλα αυτά τα χρόνια. Ο Γιώργος Χατζηνάσιος, ένας σπουδαίος μουσικός, εξαίρετος πιανίστας και συνθέτης. Ο Γιάννης Σπανός, ένας άλλος σπουδαίος συνθέτης, από τους χαρισματικούς “νεοκυματικούς” και όχι μόνο. Γνώρισα τον μεγάλο Γιώργο Μουζάκη και συνεργάστηκα, και ακόμα συνεργάζομαι, με τον γιο του, Ζαχαρία Μουζάκη. Μια μικρή συνεργασία είχα και με τον σπουδαίο Μίμη Πλέσσα.

Συνεργάστηκα με τον στιχουργό Φίλιππο Γράψα και τον Κύπριο Ανδρέα Νεοφυτίδη, καθώς και με τον βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών ποιητή, Κυριάκο Χαραλαμπίδη. Από τους Κύπριους συνεργάτες μου ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης ξεχωρίζει. Λαμπρός μουσικός και συνθέτης. Με τον Γιώργο Κοτσώνη πιο παλιά, με τον Μιχάλη Βιολάρη, τον Σώζο Χαραλαμπίδη, τον Σάββα Σάββα, τον Βάσο Αργυρίδη, τον Βασίλη Χατζηλούκα, τον νεότερο ταλαντούχο Νεοκλή Νεοφυτίδη, τον Νίκο Βήχα και πολλούς άλλους.

Επίσης, συνεργάστηκα με πολλούς ερμηνευτές, όπως τον Γιώργο Νταλάρα, τον Δημήτρη Μητροπάνο, τον Μανώλη Μητσιά, τη Γλυκερία, τον Πασχάλη Τερζή, τη Μαργαρίτα Ζορμπαλά, την Κατερίνα Κούκα, τον Κώστα Μακεδόνα, τον Γεράσιμο Ανδρεάτο, τον Βασίλη Λέκκα, τον Παντελή Θαλασσινό, την Κωνσταντίνα και άλλους πολλούς. Η μεγαλύτερη, όμως, απ’ όλες συνεργασία μου ήταν με τον αγαπημένο μου φίλο, Μάριο Τόκα.

Ο Μάριος Τόκας

Μίλησέ μας για τον Μάριο…

Με τον Μάριο ήμασταν μαζί από το 1977 που πρωτογνωριστήκαμε στις φοιτητικές συγκεντρώσεις εκείνης της εποχής. Έκτοτε, ήμασταν συνταξιδιώτες σε ένα μουσικό ταξίδι που περιελάμβανε πολλές συναυλίες σε Ελλάδα, Κύπρο, Ευρώπη, Αμερική, Αυστραλία, Νότια Αφρική. Είχα την τύχη να ερμηνεύσω ποιοτικά τραγούδια του Μάριου, τραγούδια που μιλούσαν για τη μικρή πατρίδα, τους ήρωές της, τον πόνο της και τους καημούς της. Μου έλεγε πάντα ο Μάριος ότι μου έδωσε να τραγουδήσω τα τραγούδια της ψυχής του. Το πιστεύω!

Ως συνθέτης, ο Μάριος ακούμπησε με επιτυχία όλα τα είδη μουσικής με τα οποία ασχολήθηκε. Από τα παιδικά του τραγούδια μέχρι τα εκκλησιαστικά του, και από τα τραγούδια της πατρίδας μέχρι τα λαϊκά και τα ερωτικά του. Του άρεσε ο καλός στίχος και προσπαθούσε πάντα να τον ντύσει με ισάξια μουσική για να τον αναδείξει. Ειδικά όταν μελοποιούσε ποιήματα μεγάλων ποιητών. Ως άνθρωπος, ήταν απλός, προσηνής, ευαίσθητος και τον διέκρινε ένα λεπτό χιούμορ. Ένας άνθρωπος της παρέας. Ως φίλος, δήλωνε πάντα «παρών» όταν τον χρειαζόσουν και έδειχνε να νοιάζεται πραγματικά. Προσωπικά, μου λείπει πολύ η παρέα του.

Πολλοί νέοι Κύπριοι έρχονται στην Αθήνα με όνειρο να προωθήσουν το ταλέντο τους στη μουσική. Πόσο εύκολο είναι γι’ αυτά τα παιδιά να τα καταφέρουν, έστω και στο ελάχιστο; Τι θα συμβούλευες αυτά τα παιδιά, ως ένας καλλιτέχνης με γνώση της ελληνικής πραγματικότητας;

Τα πράγματα όσο πάνε δυσκολεύουν. Τα στεγανά γύρω από αυτόν τον χώρο όλο και μεγαλώνουν, καθώς πια η μουσική είναι κατευθυνόμενη από managers, ΜΜΕ και εμπορικές εταιρείες κάθε είδους, που προωθούν συγκεκριμένα είδη μουσικής και δυσχεραίνουν την προσπάθεια των νέων ανθρώπων. Παρ’ όλα αυτά, πάντα θα υπάρχει μια χαραμάδα φωτός για τους ταλαντούχους νέους που αγαπούν τη μουσική και είναι διατεθειμένοι να δουλέψουν σκληρά. Δουλειά, λοιπόν, σκληρή δουλειά, μόρφωση και καλλιέργεια είναι η μόνη συνταγή για να βρουν κάποια στιγμή τον δρόμο τους.

«Γεμάτη» πορεία

Μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια της καλλιτεχνικής σου δραστηριότητας, νιώθεις ικανοποιημένος με όλα όσα ασχολήθηκες; Υπάρχει κάτι που αισθάνεσαι ότι δεν πραγματοποίησες ακόμα;

Γενικά, είμαι ευχαριστημένος με όσα έχω κάνει στη μέχρι τώρα πορεία μου. Είχα την τύχη να ζήσω πολλές ευχάριστες εκπλήξεις, να νιώσω ρίγη ευτυχίας και συγκίνησης και περίσσεια αγάπης και εκτίμησης από τον κόσμο. Με ικανοποιεί που υπηρετώ την ποιότητα. Έχω συνεργαστεί με σπουδαίους συναδέλφους, με κορυφαίους μουσικούς και συνθέτες.

Έχω συμμετάσχει σε συναυλίες σε πολλά ιδιαίτερα μέρη (Εκκλησία του Αγίου Στεφάνου στη Βιένη, εκκλησία του Αγίου Ισαάκ στην Αγία Πετρούπολη, Ηρώδειο, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, και πολλά άλλα). Ευχαριστώ τον Θεό για όλα αυτά που μου πρόσφερε και τον κόσμο για την αγάπη και εκτίμηση που μου δείχνει. Αφήνω τελευταία την αγαπημένη μου οικογένεια, το ήρεμο λιμάνι μου, το καταφύγιό μου. Αισθάνομαι ότι το μόνο που θέλω είναι “να μας έχει ο Θεός γερούς” να συνεχίσω να προσφέρω από το ίδιο μετερίζι, με το ίδιο πάθος και αγάπη.

Υπηρετείς το ποιοτικό ελληνικό τραγούδι. Στην απέναντι όχθη κυριαρχεί και βασιλεύει ένας τεράστιος μηχανισμός προώθησης του ευτελούς τραγουδιού, και στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Ποιες είναι οι δικές σου άμυνες και οι δικές σου ασπίδες;

Όταν ήρθα στην Ελλάδα για σπουδές, τα πράγματα και οι συνθήκες ήταν πολύ καλύτερες στον χώρο της μουσικής. Έτσι, δούλεψα σκληρά, για πολλά χρόνια. Σπούδασα, μορφώθηκα και κατάφερα να πατήσω στα πόδια μου και να βρω πιο εύκολα τα βήματά μου. Όταν οι συνθήκες άρχισαν να αλλάζουν, είχα διαμορφωθεί καλλιτεχνικά και έτσι ήταν πιο εύκολο για μένα να κινηθώ στο καλλιτεχνικό μονοπάτι που είχα ήδη χαράξει. Ούτως ή άλλως, το καλλιτεχνικό σου στίγμα εξαρτάται από τα όχι που θα πεις και ποτέ από τα ναι… Σε αυτόν τον χώρο είναι τυχεροί αυτοί που είναι σε θέση να κάνουν τους λιγότερους συμβιβασμούς.

Ξεχάσαμε κάτι να αναφέρουμε;

Ναι, πραγματικά θα ήθελα να σας πω για ένα cd όπου συμμετέχω και έχει και μια ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο μας. Το cd αυτό έχει τον τίτλο “Απολογισμός” και η ποίηση ανήκει στον μεγάλο αγωνιστή και πολιτικό, Βάσο Λυσσαρίδη. Τη μουσική την υπογράφει ένας Ελλαδίτης πρώην βουλευτής και υπουργός, ο Χρήστος Αηδόνης. Εκτός από εμένα, συμμετέχουν οι Παντελής Θαλασσινός, Σταμάτης Κόκοτας, Μανώλης Μητσιάς, Γιώργος Νταλάρας, Μπάμπης Τσέρτος, Γιώργος Χατζής. Η παρουσίασή του θα γίνει στην Κύπρο στις 4 Ιουλίου..

Κάποιοι έχουν εκφραστεί ότι τα τραγούδια που αναφέρονται στην εισβολή ή στα κοινωνικά και πολιτικά θέματα της μικρής πατρίδας έχουν κουράσει. Ποια είναι η άποψή σου;

Όποιος ξεχνά την ιστορία του, δεν έχει μέλλον. Ποτέ δεν κουράζουν αυτά τα θέματα. Οι νεότερες γενιές πρέπει να ενημερώνονται και να γνωρίζουν πώς ήρθαμε ώς εδώ. Και αν κάποιοι κουράζονται να ακούν αυτά τα τραγούδια, εμείς, ως καλλιτέχνες, οφείλουμε να τα τραγουδάμε και να κρατάμε σε εγρήγορση τις συνειδήσεις των ανθρώπων. Ούτως ή άλλως, οι πληγές είναι ακόμα ανοιχτές. Αν τις κρύψουμε, δεν θα κλείσουν έτσι αυτόματα. Πρέπει, λοιπόν, να βρούμε το φάρμακο που θα τις γιατρέψει και να μάθουμε πώς να τις αποφεύγουμε στο μέλλον.