Σημερινή

Δευτέρα, 24/09/2018
RSS

Ένας κλασικός της παράδοσης

| Εκτύπωση | 13 Μάιος 2018, 18:00 | Του Πόλυ Κυριάκου

ΠΑΥΛΟΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ: «ΘΕΛΩ ΝΑ ΚΑΤΑΓΡΑΨΩ ΗΧΗΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ»

ΘΕΩΡΩ ΠΩΣ Η ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΩΣ Η ΒΑΣΗ ΠΡΙΝ ΝΑ ΕΠΙΛΕΞΕΙΣ ΤΟΝ ΔΙΚΟ ΣΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟ ΔΡΟΜΟ. ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ ΣΤΟ ΒΙΟΛΙ. ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ ΜΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΙΧΤΟΥΝ ΣΩΣΤΑ, ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΑΡΤΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΒΑΘΙΑ ΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. ΚΑΙ ΣΕ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΚΑΙ ΣΕ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

Η κυπριακή δημοτική μουσική για μένα σημαίνει ένα μεγάλο μέρος της πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου μας, το οποίο θα πρέπει να το αγαπήσουμε και μαζί με τη δική του ταυτότητα, η οποία χρήζει «ξεκαθαρίσματος», να βρούμε και τη δική μας. Θεωρώ πως έχει μέλλον, ναι


Ένας πολύ καταξιωμένος μουσικός της Κύπρου -και όχι μόνον- ζει και δημιουργεί στην ιδιαίτερή του πατρίδα με στόχους, όνειρα και κυρίως με ένα απέραντο πάθος για τη μουσική. Θα τον δείτε συχνά σε μουσικές σκηνές αγκαλιά με ένα βιολί, θα τον δείτε να κυκλοφορεί και να δρομολογεί τα επόμενά του μουσικά βήματα… Μέσα στα χρόνια της μέχρι τώρα καλλιτεχνικής του πορείας, βρέθηκε δίπλα από σημαντικά ονόματα. Έμαθε από δασκάλους της μουσικής. Ταξίδεψε στην Αμερική. Άγγιξε και μελέτησε την κλασική μουσική. Ταξίδεψε στους υπέροχους δρόμους της παραδοσιακής μουσικής. Σήμερα βιώνει τον έρωτά του για την τέχνη που επέλεξε, τη μουσική, μια τέχνη που δεν έχει όρια… Αυτός είναι ο Παύλος Μιχαηλίδης. Σεμνός, ταλαντούχος και αξιοπρεπής, πολλά υποσχόμενος, με μια περισσή ωριμότητα, ένα κομμάτι του δικού μας Πολιτισμού!

• Γιατί επέλεξες το βιολί; Τι αντιπροσωπεύει για σένα αυτό το όργανο;

Μετά τη δεύτερη τάξη του δημοτικού και μετά από ένα έτος με την κιθάρα αγκαλιά, ζήλεψα μέσω ενός συμμαθητή το βιολί. Το ζήτησα από τον πατέρα μου και αυτός με ενθουσιασμό υποστήριξε τη νέα μου επιλογή. Εκ των υστέρων πιστεύω… με επέλεξε το ίδιο το όργανο. Λειτουργούσε και λειτουργεί σαν προέκταση της ψυχής και του σώματός μου. Ο ήχος του με βοηθά να λύσω τις διαφορές μου με το παρελθόν, να ζω το παρόν. Μου δίνει καθημερινά λύσεις και με σπρώχνει να ελπίζω για το μέλλον.

Σπουδές στην Αμερική

• Μίλησέ μας για τις μουσικές σου σπουδές στην Αμερική. Πώς σε βοήθησε αυτή η εμπειρία σου ως μουσικό και ως καλλιτέχνη;

Με βοήθησαν να βλέπω χωρίς παρωπίδες διαφορετικά είδη μουσικής. Να ενσωματώνω στο παίξιμό μου τη δική μου πραγματικότητα στη βάση των εμπειριών που έχω αποκτήσει. Να ξεχωρίζω τι σημαίνει για μένα καλή ή κακή μουσική. Εκεί υπήρχε ποικιλομορφία στους τρόπους διδασκαλίας και τα αποδεκτά είδη μουσικής. Χωρίς φυσικά να παραγνωρίζεται η ανάγκη της αμιγώς κλασικής εκπαίδευσης στο όργανο. Γιατί, όπως και στην Αμερική, και εδώ στην Κύπρο θεωρώ πως η κλασική μουσική πρέπει να λειτουργεί ως η βάση πριν να επιλέξεις τον δικό σου μουσικό δρόμο. Ειδικότερα στο βιολί. Ακόμα και τα κομμάτια της δικής μας παραδοσιακής μουσικής, για να παιχτούν σωστά, απαιτούν άρτια τεχνική και βαθιά γνώση της μουσικής. Και σε πρακτικό και σε θεωρητικό επίπεδο.

• Διαβάζοντας το βιογραφικό σου, βλέπουμε ότι έχεις βρεθεί δίπλα από αρκετούς καλλιτέχνες όπως οι Γιάννης Ζευγώλης, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Δημήτρης Μυστακίδης, Χρίστος Τσιαμούλης, Χρίστος Σίκκης, Χριστόδωρος Μνάσωνος, Περικλής Παπαπετρόπουλος, Κατερίνα Παπαδοπούλου, Αρετή Κετιμέ, Παναγιώτης Λάλεζας κ.ά. Τι σημαίνει να βρίσκεσαι δίπλα από αυτούς τους επαγγελματίες;

Για τον καθένα από αυτούς έχω και μια όμορφη ιστορία να εξιστορήσω. Δεν σου κρύβω τον μεγάλο μου ενθουσιασμό όταν πρωτοσυνάντησα τον καθένα από αυτούς. Νιώθω πάντα πως είναι τιμή μου να μοιραστώ τον κόσμο τους. Μέσα από αυτόν το κόσμο, το μεγαλύτερο δώρο που έχω αποκομίσει είναι το στοιχείο της διαφοράς μεταξύ ενός οργανοπαίκτη και ενός σοβαρού καλλιτέχνη. Και αυτό, για τη δική μου άποψη είναι η πληρότητα και η θεώρηση του έργου το οποίο διαπραγματεύονται. Αυτό, δυστυχώς, δύσκολα διδάσκεται σε σχολεία και πανεπιστήμια.

Μαθαίνοντας μουσική και ανθρωπιά

• Τι αποκόμισες από αυτούς μέσα στην πορεία σου;


Θα πρέπει να σου πω πως είχα επιδείξει εμπιστοσύνη και στους δασκάλους μου αλλά και στους συνεργάτες μου. Μέσα από τη διδασκαλία του Γ. Ζευγώλη, για παράδειγμα, δεν μεταδιδόταν απλώς η πληροφορία. Δηλαδή το πώς να εξασκείς μόνον τη τέχνη του να παίζεις βιολί. Κατάφερε να με διδάξει ανθρωπιά. Μπόρεσε να με φέρει στη θέση του να μπορώ να διαισθανθώ και να οπλίζομαι έτσι ώστε να προσπαθώ να αντιμετωπίζω όρθιος το μεγαλείο της τέχνης, όχι με την έννοια της μάχης, αλλά με την έννοια της θεώρησης και πολύ περισσότερο με την έννοια της ανάμειξης με αυτό. Για να μεταδοθεί αυτή η ενέργεια, ή ένα μέρος της, στον κόσμο. Και το πιο σημαντικό, να μη νιώθεις τον όποιο ανταγωνισμό. Γιατί αυτός παντού υπάρχει. Μέσα από τη διδασκαλία του κατάφερα να ανακαλύψω το καταφύγιο της δικής μου προσωπικότητας. Αυτό το καταφύγιο έχει το δικό του «λεξιλόγιο». Και αν το βρεις, ή χρησιμοποιήσεις έστω και ένα μέρος αυτού, τότε δεν υπάρχει ανταγωνισμός.

Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, τον οποίο και ευχαριστώ και δημοσίως, με είχε προσκαλέσει στο κουαρτέτο εγχόρδων που δημιούργησε για τις ανάγκες εγγραφής του τελευταίου του δίσκου «Μικρή Βαλίτσα». Ανθρώπινος και επί σκηνής αλλά και στις προσωπικές μας στιγμές. Έζησα μαζί του αυτό που πιστεύω νιώθουμε όλοι γι' αυτόν το καλλιτέχνη. Τη σχέση του με το κοινό. Η εμπιστοσύνη που έχει ο ακροατής ερχόμενος στη συναυλία, όταν γνωρίζει ότι φεύγοντας θα έχει εμπλουτίσει τον συναισθηματικό και πνευματικό του κόσμο. Αυτή η σχέση δεν χτίζεται με κανένα μάρκετινγκ, αλλά μόνο μέσα από τη διαδικασία της τέχνης και αυτό είναι εκπληκτικό γιατί αυτή είναι και η ουσία της τέχνης, αυτή η επικοινωνία. Η εποχή μας υπαγορεύει να είσαι παρών, αλλά το πώς θα είσαι παρών είναι αυτό που πραγματικά μετράει.

Η παραδοσιακή μουσική

• Πού οφείλεται η αγάπη σου για την παραδοσιακή μουσική;

Πριν να φύγω για σπουδές, ο πατέρας μου ήταν έντονος στο να «τελειώσω» τη βασική παιδεία στο κλασικό βιολί και μετά να ανοιχθώ σε άλλο είδος. Δεν μου επέτρεπε, για παράδειγμα, να μπω σε ένα χορευτικό ή να εμπλακώ σε μια άλλη ομάδα μουσικής. Μόνο την Κρατική Νέων και το σύνολο εγχόρδων του Καθηγητή μου, του αείμνηστου Θέμη Χριστοδούλου. Από μικροί, όμως, τον ακούγαμε να εξασκεί στο σπίτι τη βυζαντινή μουσική που του άρεσε πάρα πολύ, και τα τραγούδια της επιλογής του και του Μικρασιάτη παππού μου, που ήταν οι επανεκτελέσεις των «μικρασιάτικων» τραγουδιών.

Μετά τις σπουδές, δεν άντεχα άλλο και ήθελα να ενσωματώσω στο παίξιμό μου αυτό το στοιχείο των βιολιστών που έκαναν τη δική μας μουσική τόσο ξεχωριστή. Με την καθοδήγηση των φίλων και εξαίρετων μουσικών Παντελή Ιωνά και Γιώργου Φούντου κατέληξα στην επιλογή του Γ. Ζευγώλη. Για κάποιο λόγο, ίσως από τα ερεθίσματα στο σπίτι, η παραδοσιακή μουσική είναι αυτή που με αγγίζει περισσότερο. Τη νιώθω ικανή να με επανεκκινεί καθημερινά από το μηδέν. Να με ετοιμάζει καθημερινά να αναθεωρήσω. Να ακούω παλαιότερες ηχογραφήσεις και να λέω: «Μα, είναι δυνατόν;».

• Τι σημαίνει για σένα η κυπριακή παραδοσιακή μουσική; Έχει μέλλον η παραδοσιακή μουσική του τόπου μας;

Η κυπριακή δημοτική μουσική για μένα σημαίνει ένα μεγάλο μέρος της πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου μας, το οποίο θα πρέπει να το αγαπήσουμε και μαζί με τη δική του ταυτότητα, η οποία χρήζει «ξεκαθαρίσματος», να βρούμε και τη δική μας. Θεωρώ πως έχει μέλλον, ναι. Η νεολαία μας μου δίνει ελπίδες. Αν και δεν γνωρίζει καλά τις ρίζες της, τις ψάχνει έντονα. Όλο και περισσότεροι νέοι επιλέγουν να σπουδάσουν τη μουσική αυτή και επιστρέφουν στην Κύπρο ενδυναμωμένοι. Επίσης, το γεγονός πως έχει ενσωματωθεί η διδασκαλία της και στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση, βοηθά στην εκκόλαψη νέων, «εύγευστων» καρπών.

• Ως ένας έμπειρος Κύπριος μουσικός, πες μας τη γνώμη σου, με ποιον τρόπο το κράτος θα μπορούσε να συμβάλει στην εξέλιξη της παραδοσιακής μουσικής, έτσι ώστε οι νέοι μουσικοί να έχουν περισσότερα κίνητρα να ασχοληθούν και να την εξελίξουν;

Είναι αυτό που για χρόνια παλεύουν στην Ελλάδα καλλιτέχνες όπως ο δεξιοτέχνης της λαϊκής κιθάρας και μέλος ΕΔΙΠ του ΤΕΙ Άρτας, Δημήτρης Μυστακίδης. Όλα τα λαϊκά όργανα πρέπει να πάρουν στην εκπαίδευση την αναγνώριση που τους αξίζει. Ως ισότιμα όργανα με τα δυτικά. Και από άποψη τεχνικής και αξίας. Από τη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να βγαίνουν πτυχιούχοι, ο καθείς στο αντικείμενό του. Έτσι θα δοθούν κίνητρα, περισσότεροι μουσικοί θα ασχοληθούν και θα εξελίξουν τα όργανά τους και μαζί με αυτά την παραδοσιακή μουσική.

Η μουσική… επιβίωση στην Κύπρο

• Ζεις σε μια μικρή κοινωνία, η οποία δεν μπορεί εκ των πραγμάτων να επιδείξει έντονη πολιτιστική δραστηριότητα. Πώς αντιμετωπίζεις εσύ αυτήν την πραγματικότητα; Μπορεί ένας μουσικός να επιβιώσει με τα συγκεκριμένα δεδομένα;

Είναι ελάχιστοι αυτοί που έχουν καταφέρει να επιβιώσουν απλώς ως μουσικοί στην Κύπρο. Μπορώ να πω πως ο τρόπος ζωής τους είναι ιδιαίτερος και για μένα ζηλευτός. Είναι όμως πάρα πολύ δύσκολος. Προσωπικά, στον βαθμό που το επιδίωξα όταν επέστρεψα στην Κύπρο το 2010, δεν το είχα καταφέρει. Έτσι επέλεξα να εργάζομαι παράλληλα εκτός μουσικής. Αυτό που κατάφερα, πιστεύω, είναι να εξελίσσομαι σταδιακά και να συνδυάζω στη ζωή μου αρμονικά τους δύο ξεχωριστούς κόσμους. Σήμερα, αν κάποιος μουσικός είναι πολύ καταρτισμένος στο αντικείμενό του, υπάρχουν ευκαιρίες με τις οποίες μπορεί να ενασχοληθεί και να βιοποριστεί. Δύσκολο, αλλά εφικτό.

• Μίλησέ μας για τη δισκογραφία σου και τις μέχρι τώρα συμμετοχές σου.

«Ειρήσθω εν παρόδω» ήταν το πρώτο μουσικό σχήμα που με αγκάλιασε στην Αθήνα. Μαζί με την ομάδα ενορχηστρώσαμε την «Οιστρηλασία» (El Capitan 2010) και μαζί τους εκπροσωπήσαμε την Ελλάδα στο 8ο Ευρωπαϊκό Φεστιβάλ Τζαζ (2008) στην Τεχνόπολη στην Αθήνα. Πρόσφατα κυκλοφόρησε και ο πρώτος δίσκος «Αστικά Λαϊκά Τραγούδια» του μουσικού σχήματος το οποίο συνίδρυσα «Trio Levante». με τους εξαίρετους μουσικούς Παντελή Ιωνά και Πέτρο Κουλουμή. Πολλές οι συμμετοχές στη δισκογραφία, από τις οποίες ξεχωρίζω τις: Eίμαι Ζεν και με Ταράζεις (Yafka Records 2010 Παυλίνα Κωνσταντοπούλου - Ηλίας Βαμβακούσης), Meadow Rituals (Experimedia 2011 - L??p), Ο Σιδεροκόφτης (Louvana Records 2011 - Stelafi), Samas (2011 - Trio Tekke), The Age of Now (Louvana Records 2012 - J.Kriste, Master of Disguise), This one’s for the President (Louvana Records 2014 - The Zilla Project) και Μικρή Βαλίτσα (Cobalt Music 2014 - Αλκίνοος Ιωαννίδης).

• Ποια είναι τα άμεσα δημιουργικά σου όνειρα;

Θέλω πάρα πολύ να καταγράψω ηχητικό υλικό της κυπριακής δημοτικής μουσικής που έχω στη διάθεσή μου και που θεωρώ πως μπορεί να λειτουργήσει ως καλή βάση, για την εκ νέου ηχογράφησή του δίνοντας τη δική μου προσέγγιση στη μουσική αυτή που αγαπώ.